Xây dựng môi trường số an toàn, nhân văn nơi biên giới

Cán bộ Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu dán mã QR chứa hòm thư điện tử ẩn danh tại xã Sì Lở Lầu để bà con báo tin nhanh hơn, kịp thời hơn về tình hình an ninh. Ảnh: Đức Duẩn

Đầu tư, đào tạo, nâng cao “năng lực số”

Hiện nay, Bộ đội Biên phòng đã xây dựng và điều hành nhuần nhuyễn, linh hoạt hệ thống Trung tâm chỉ huy tác chiến nghiệp vụ Biên phòng, kết nối liên thông 34 đầu mối trọng điểm. Hệ thống camera an ninh tích hợp trí tuệ nhân tạo đã tăng hiệu quả công tác chỉ huy, hiệp đồng tác chiến của Bộ đội Biên phòng các cấp. Trung tâm quản lý xuất nhập cảnh, quản lý dữ liệu xuất, nhập cảnh trong toàn bộ hệ thống cửa khẩu, cảng biển... đã góp phần giúp tra cứu dữ liệu, lịch sử xuất nhập cảnh của hành khách, phương tiện cũng như đối tượng quản lý nghiệp vụ nhanh chóng, chính xác từ các đơn vị cửa khẩu trực tuyến về Bộ Tư lệnh.

Một loạt phương tiện, thiết bị trinh sát kỹ thuật hiện đại được đầu tư, sử dụng đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm. Hoạt động ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát hoạt động của tàu thuyền khai thác hải sản trên biển cũng đạt được kết quả đáng ghi nhận, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trên biển của Bộ đội Biên phòng và công tác đấu tranh phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Các hệ thống kết nối mạng truyền số liệu quân sự, mạng hội nghị quân sự trực tuyến... được cài đặt và thường xuyên cập nhật phần mềm ứng dụng mới. Công tác số hóa tài liệu, các phần mềm quản lý tài chính, công sản, doanh trại, trang bị vũ khí, phương tiện; quản lý cán bộ, bảo hiểm quân nhân hay phần mềm tác chiến điện tử... được cài đặt và đưa vào sử dụng đồng bộ, hiệu quả trong toàn lực lượng.

Cùng với đó, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng luôn xác định việc xây dựng “con người số” có “nhận thức số” và “năng lực số” là yếu tố quan trọng, góp phần xây dựng Bộ đội Biên phòng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Đến nay, cơ bản 80% cán bộ, nhân viên được trang bị máy tính và được đào tạo, tập huấn kỹ năng khai thác các phần mềm phục vụ công tác tham mưu, chỉ đạo trên các lĩnh vực chuyên trách... Nhiều chương trình an sinh xã hội của Bộ đội Biên phòng đã chú trọng lồng ghép hoạt động phục vụ công tác chuyển đổi số như; Tặng hàng trăm máy tính cho các em học sinh là “Con nuôi đồn Biên phòng”, hàng ngàn điện thoại thông minh cho phụ nữ nghèo trong Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, trang bị hàng chục phòng tin học với gần 500 bộ máy tính cho các nhà trường trong Chương trình Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới... Việc ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng tài liệu tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, xây dựng bài giảng số hóa trong các “Tiết học biên cương”... được các đơn vị tiến hành tích cực, sáng tạo, trực quan, sinh động, gần gũi và sát dân.

Phát triển môi trường số an toàn, nhân văn

Theo bước chân của những người lính Biên phòng đến với mọi thôn bản, xóm làng, mang theo niềm tin và nghĩa tình quân dân cá nước, công nghệ số đã trở thành một phương thức hữu hiệu để gắn kết tình quân dân, ổn định lòng dân, giữ bình yên nơi biên giới. Mô hình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” ra đời từ trách nhiệm, tình cảm và tinh thần chủ động, sáng tạo của người lính Biên phòng trên khắp nẻo biên cương. Đó là bước phát triển mới, tiếp nối từ những thành quả của công tác dân vận, từ hiệu quả của 22 mô hình, chương trình tiêu biểu và nhất là công tác chuyển đổi số mà Bộ đội Biên phòng đã bền bỉ gây dựng suốt nhiều năm qua, góp phần phát triển môi trường số an toàn, nhân văn, rộng khắp nơi biên cương Tổ quốc.

Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng xác định rõ mục tiêu của mô hình là tăng cường phối hợp, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao nhận thức, bồi dưỡng, phổ cập kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, kỹ năng số cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khu vực biên giới. Trong đó, phát huy các lực lượng đang đứng chân ở cơ sở, gần dân, hiểu dân, có uy tín cao trong cộng đồng để hỗ trợ cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý xã hội, nâng cao dân trí, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đồng thời, tăng cường mối quan hệ gắn bó máu thịt quân dân, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Để triển khai mô hình đồng bộ, hiệu quả, toàn lực lượng Bộ đội Biên phòng đã tiến hành quán triệt sâu sắc đến mọi đơn vị, từng cán bộ, chiến sĩ; triển khai xây dựng kho dữ liệu và kết cấu hạ tầng số; tổ chức hội nghị công bố, tập huấn nội dung mô hình; hướng dẫn, theo dõi, đánh giá hiệu quả tại cơ sở; bảo đảm công tác tuyên truyền, hướng dẫn phải được tiến hành bài bản, phù hợp với trình độ, nhận thức của bà con; bảo đảm an toàn thông tin, an toàn dữ liệu và tính bền vững trong tổ chức thực hiện. Các đơn vị cấp đồn và tương đương trở lên sẽ thành lập các tổ “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” từ 3 đến 5 đồng chí, trên cơ sở nguồn nhân lực của Chương trình “Thầy giáo quân hàm xanh”, “Tổ tuyên truyền pháp luật”, “Tổ tư vấn kỹ năng số”. Phương thức triển khai là “đi từng bản, đến từng lán nương, hướng dẫn từng người”, lấy người dân làm trung tâm, “cầm tay chỉ việc”, đồng hành lâu dài.

Mô hình được triển khai theo hai hướng. Trước hết, tập trung hướng dẫn các kỹ năng số thiết yếu gắn trực tiếp với đời sống nhân dân, như sử dụng điện thoại thông minh và internet an toàn; cài đặt, khai thác dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng VNeID; học tập trên các nền tảng bình dân học vụ số; bán hàng trên sàn thương mại điện tử; lồng ghép tuyên truyền, phổ biến pháp luật về biên giới, biển đảo, an ninh mạng... Điều này giúp người dân tiếp cận thông tin, pháp luật, tri thức mới, từng bước thay đổi tư duy, cách làm, hướng tới cuộc sống văn minh, hiện đại hơn; chủ động nhận diện và phòng tránh thông tin xấu độc và các nguy cơ bị lừa đảo, xâm hại qua mạng xã hội; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng nơi biên giới, phát huy mạnh mẽ vai trò của nhân dân tham gia xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh.

Cùng với đó là việc xây dựng và vận hành “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm” thông qua mã QR được in cùng tiếng Việt và tiếng dân tộc bản địa, được niêm yết tại trụ sở Ủy ban Nhân dân xã, trạm y tế, trường học, trạm kiểm soát Biên phòng, các khu vực hoạt động cộng đồng và một số nền tảng mạng xã hội phù hợp. Cách làm này đặc biệt phù hợp với điều kiện thực tiễn khu vực biên giới, giúp người dân dễ tiếp cận, hướng tới mục tiêu vừa phát huy vai trò chủ động của người dân, vừa bảo đảm tính bảo mật, thuận tiện và kịp thời trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin.

Với mô hình mới, từ nay, người “thầy giáo quân hàm xanh”, người cán bộ dân vận khéo... không chỉ lên lớp cùng phấn trắng, bảng đen mà hoạt động này còn được tiến hành tại mọi công sở, nhà văn hóa, ở từng nếp nhà, ngọn đồi, nương rẫy; sách bút sẽ được thay thế bằng điện thoại thông minh; bài học sẽ có thêm những kỹ năng mới của “Bình dân học vụ số” được các anh ân cần “cầm tay chỉ việc” cho đồng bào. Đó là sự kế thừa, phát triển và nâng tầm, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Qua đó, góp phần thực hiện hiệu quả tư duy mới về phát triển toàn diện, đột phá về thể chế, khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao đời sống nhân dân, tăng cường quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia... theo Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đề ra.