Xây dựng nền y tế số bắt đầu từ cơ sở

Người dân được thăm khám sức khỏe tại Trạm Y tế xã Mê Linh (Hà Nội).

Y tế cơ sở là nền tảng

Theo dự thảo Thông tư, Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035 được triển khai với nhiều nhóm nhiệm vụ, trong đó Dự án 1 tập trung nâng cao năng lực mạng lưới y tế cơ sở. Đây là cấu phần có ý nghĩa nền tảng, bởi trạm y tế xã, phường, đặc khu là nơi gần dân nhất, trực tiếp thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, tiêm chủng, phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ và theo dõi sức khỏe cộng đồng.

Dự thảo nêu rõ nội dung đầu tư thiết bị cho các trạm y tế xã, phường, đặc khu, trạm y tế quân dân y do chính quyền địa phương quản lý, bảo đảm đáp ứng yêu cầu về danh mục máy móc, thiết bị cơ bản phục vụ hoạt động chuyên môn. Cùng với đó là đầu tư xây mới, nâng cấp, mở rộng các trạm y tế theo hướng dẫn về thiết kế, phù hợp với quy hoạch, điều kiện thực tế và các quy định về đầu tư công, ngân sách nhà nước, đất đai, xây dựng.

Theo lộ trình trong dự thảo, 100% trạm y tế cấp xã phải triển khai Nền tảng Trạm Y tế xã trước ngày 31/12/2027. Để thực hiện mục tiêu này, UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm bảo đảm hạ tầng công nghệ thông tin cho toàn bộ trạm y tế xã, phường, đặc khu, hoàn thành trước ngày 30/9/2027; đồng thời đáp ứng các quy định về an toàn thông tin, an ninh mạng.

Hướng tới mỗi người dân có một hồ sơ sức khỏe

Theo dự thảo, Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID sẽ cung cấp thông tin sức khỏe cá nhân của người dân theo quản lý hành chính. Khi đi khám sức khỏe, khám và điều trị tại trạm y tế hoặc cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc, người dân có thể sử dụng Sổ sức khỏe điện tử thay cho nhiều loại giấy tờ hiện nay, không phải cung cấp lại những thông tin đã được cập nhật trên hệ thống.

Dự thảo cũng định hướng triển khai các gói dịch vụ về chuyển đổi số, gồm quản lý hồ sơ sức khỏe của người dân thông qua Nền tảng Trạm Y tế xã và tư vấn sức khỏe qua nền tảng hỗ trợ khám chữa bệnh từ xa. Người dân có thể gửi yêu cầu tư vấn để được cán bộ y tế hướng dẫn chăm sóc tại nhà, theo dõi bệnh mạn tính hoặc sử dụng dịch vụ y tế phù hợp.

Các tiện ích như đặt lịch khám trực tuyến, nhắc lịch tái khám, nhắc tiêm chủng, nhắc uống thuốc, theo dõi chỉ số sức khỏe, cảnh báo nguy cơ bất thường, hỗ trợ quản lý người cao tuổi, người mắc bệnh không lây nhiễm, phụ nữ mang thai, trẻ em, người khuyết tật… cũng được khuyến khích tích hợp. Nếu vận hành đồng bộ, đây sẽ là nền tảng để từng bước hiện thực hóa mục tiêu “mỗi người dân có một bác sĩ” ngay từ tuyến cơ sở.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh, Bộ Y tế đang thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ lớn: Chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế và Chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID cho người dân.

Theo ông Nguyễn Tri Thức, 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Y tế đã cơ bản hoàn thành việc kết nối về mặt kỹ thuật, nhưng chất lượng dữ liệu vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”. Muốn dữ liệu phát huy hiệu quả, phải được làm sạch, chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên. Đây không chỉ là trách nhiệm của Bộ Y tế, mà cần sự tham gia của toàn bộ hệ thống, đặc biệt là sở y tế, cơ sở khám chữa bệnh và chính quyền cấp xã - nơi trực tiếp tạo lập, quản lý dữ liệu ban đầu.

Đối với Sổ sức khỏe điện tử, trước mắt các địa phương cần khẩn trương tạo lập sổ cho người dân. Sau đó, mỗi lần người dân khám sức khỏe định kỳ hoặc khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế, dữ liệu sẽ được liên thông, cập nhật tự động lên sổ thông qua hệ thống kỹ thuật.

Thống kê của Cổng dữ liệu sức khỏe Bộ Y tế cho thấy, đến ngày 11/7/2026, cả nước đã có gần 32,8 triệu người dân được tạo lập Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID; trong đó TPHCM dẫn đầu với khoảng 3,3 triệu sổ, Hà Nội có hơn 3 triệu sổ.

Những con số này cho thấy quá trình số hóa y tế đã có bước khởi động mạnh. Tuy nhiên, để dữ liệu trở thành công cụ phục vụ người dân, hạ tầng tại tuyến cơ sở phải được hoàn thiện khẩn trương. Một trạm y tế muốn quản lý sức khỏe toàn dân không thể chỉ có phần mềm, mà cần máy tính, đường truyền, thiết bị chuyên môn, nhân lực được đào tạo, quy trình cập nhật dữ liệu và cơ chế bảo đảm an toàn thông tin.