Xây dựng 'vành đai biên giới số' - vững phên giậu, mở lối tương lai

Cán bộ Đồn Biên phòng Nậm Nhừ hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng số bằng điện thoại di động. Ảnh: Xuân Điềm

Khi cột mốc biên giới “lên mạng”

Tại nhiều địa bàn biên giới, nơi điều kiện kinh tế-xã hội còn khó khăn, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, trình độ dân trí không đồng đều và tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh trật tự, Bộ đội Biên phòng đã chủ động triển khai các mô hình chuyển đổi số sáng tạo, phù hợp với thực tiễn, gắn chặt với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Một trong những mô hình tiêu biểu là việc cung cấp thông tin về đường biên, cột mốc theo hướng hiện đại, trực quan và gần gũi với người dân của Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh). Từ năm 2022, đơn vị phối hợp với Đoàn Thanh niên địa phương triển khai gắn mã QR tại mốc 1368(3), bên cạnh đền Xã Tắc-điểm đến văn hóa tâm linh nơi địa đầu Đông Bắc.

Chỉ với một thao tác quét mã bằng điện thoại thông minh, du khách và người dân có thể truy cập trang thông tin điện tử tích hợp hình ảnh, video giới thiệu vị trí địa lý, đặc điểm, số lượng cột mốc trên tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc, cùng các thông tin về lịch sử đền Xã Tắc, cẩm nang du lịch vùng biên. Từ một cột mốc, dữ liệu số đã “kể chuyện” về biên giới bằng ngôn ngữ sinh động, dễ tiếp cận. Mô hình QR code tại mốc 1368(3) vì thế không chỉ là một cách làm mới trong tuyên truyền chủ quyền lãnh thổ, mà còn góp phần nâng cao nhận thức, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức tự giác và trách nhiệm công dân trong bảo vệ biên giới quốc gia.

Công nghệ số mở rộng “tai mắt” nơi biên cương

Rời vùng Đông Bắc, đến với xã biên giới Nà Hỳ, tỉnh Điện Biên, có thể cảm nhận rõ bước chuyển mình sinh động của công nghệ số khi gắn với đời sống đồng bào và nghiệp vụ Biên phòng. Nổi bật là mô hình “Hòm thư góp ý điện tử ẩn danh tố giác tội phạm và xuất nhập cảnh trái phép” do Đồn Biên phòng Nậm Nhừ (Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên) xây dựng và vận hành.

Người dân chỉ cần quét mã QR bằng điện thoại để gửi phản ánh về các dấu hiệu vi phạm pháp luật một cách thuận tiện, an toàn, bảo đảm bí mật thông tin cá nhân. Cách làm này không chỉ giúp lực lượng Biên phòng mở rộng “tai mắt” nắm tình hình từ cơ sở, mà còn tạo điều kiện để nhân dân chủ động tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.

Trí tuệ nhân tạo làm mới công tác vận động quần chúng

Điểm nhấn trong chuyển đổi số của Đồn Biên phòng Nậm Nhừ (Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên) là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động nhân dân. Thay vì những cách truyền đạt khô cứng, thông tin pháp luật, chủ trương, chính sách được “đóng gói” lại bằng hình ảnh, video, giọng đọc, kịch bản phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng đặc trưng văn hóa bản địa.

Nhờ đó, công tác tuyên truyền trở nên dễ hiểu, dễ nhớ, dễ tiếp nhận hơn; hiệu quả vận động quần chúng được nâng lên rõ rệt, góp phần xây dựng thế trận Biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc.

Song song với đó, trong điều kiện nhiệm vụ chính trị nặng nề, Đồn Biên phòng Nậm Nhừ đã hoàn thành số hóa 100% sổ sách, tài liệu công tác Đảng, công tác chính trị; ứng dụng công nghệ số trong sinh hoạt chi bộ, học tập nghị quyết, quản lý đảng viên. Thiếu tá Đỗ Xuân Điềm, Chính trị viên Đồn Biên phòng Nậm Nhừ cho biết: “Việc sử dụng tài liệu điện tử, trình chiếu trực quan, hệ thống hóa dữ liệu không chỉ nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng, mà còn tăng khả năng tiếp cận thông tin, tạo sự tương tác hiệu quả giữa cán bộ, đảng viên trong đơn vị”.

Qua các mã quét QR code của các mô hình được Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu xây dựng, các cán bộ, chiến sĩ có thể gửi góp ý về việc thực hiện nhiệm vụ, quản lý địa bàn cũng như tâm tư, nguyện vọng một cách nhanh chóng, thuận lợi. Ảnh: Duy Khánh

Hình thành “vành đai biên giới số” từ cơ sở

Là một trong những đơn vị đi đầu về chuyển đổi số, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã tập trung ứng dụng công nghệ số trong quản lý hồ sơ, dữ liệu nghiệp vụ, phục vụ hiệu quả công tác chỉ huy, điều hành từ cấp tỉnh đến cấp đồn. Theo Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu, cùng với việc nâng cao kỹ năng công nghệ thông tin cho cán bộ, chiến sĩ, đơn vị đã xây dựng nhiều mô hình ứng dụng số thiết thực như: “Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm ẩn danh”, “Thư viện pháp luật số”, “Quy tắc ứng xử văn hóa trong Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh”, “Hòm thư điện tử thực hiện dân chủ ở cơ sở”... Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý biên giới và quản lý tư tưởng bộ đội.

Đặc biệt, các “Tổ thầy giáo quân hàm xanh-đẩy nhanh chuyển đổi số”, “Tổ tư vấn kỹ năng số”, “Tổ hỗ trợ số” được thành lập và duy trì hiệu quả. Mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ là người thực hiện nhiệm vụ Biên phòng, mà còn trở thành “hạt nhân số” tại cơ sở, trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng mạng xã hội an toàn, tra cứu thông tin chính thống, nhận diện thông tin xấu độc, thực hiện dịch vụ hành chính công, thậm chí hỗ trợ livestream quảng bá, tiêu thụ nông sản địa phương.

Không dừng lại ở hướng dẫn kỹ năng, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu còn chủ động kết nối các cá nhân, tổ chức xã hội trao tặng hàng trăm chiếc điện thoại thông minh cho người dân biên giới; phối hợp với chính quyền và doanh nghiệp viễn thông từng bước xóa “vùng lõm” sóng Internet. Từ việc có thiết bị, có kết nối đến biết cách khai thác công nghệ số, người dân biên giới dần thu hẹp khoảng cách số với vùng trung tâm, mở ra cơ hội tiếp cận tri thức mới, phát triển kinh tế số, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Chuyển đổi số-nền tảng cho bảo vệ chủ quyền bền vững

Trên bình diện rộng hơn, từ miền núi đến dọc dài bờ biển và các đảo xa giữa trùng khơi, công nghệ số đang được Bộ đội Biên phòng ứng dụng vào từng phần việc, từng khâu công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền quốc gia. Việc kết nối đường truyền số liệu quân sự, triển khai chữ ký số, trao đổi văn bản điện tử đang được hoàn thiện từ cấp tỉnh đến các đồn Biên phòng.

Cổng thông tin thủ tục biên phòng điện tử kết nối với Cổng thông tin một cửa quốc gia giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện các thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập bến nhanh gọn, minh bạch. Cùng với đó, hệ thống cửa khẩu thông minh với các công nghệ sinh trắc học, mã vạch, tự động hóa quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh từng bước được xây dựng, góp phần rút ngắn thời gian làm thủ tục, nâng cao năng lực quản lý và bảo đảm an ninh.

Trên biển, các hệ thống quản lý, kiểm soát tàu cá được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về nghề cá và dân cư, hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý địa bàn, phòng chống vi phạm. Có thể khẳng định, chuyển đổi số đang từng bước hình thành thế trận Biên phòng toàn dân gắn với thế trận số, để biên giới Tổ quốc không chỉ vững chắc trên thực địa, mà còn an toàn, chủ động trong không gian số.

Bích Nguyên