Xây dựng xã hội học tập - 'mạch nguồn' cho phát triển bền vững

Thực hiện Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021 - 2030”, Cao Bằng đang từng bước khẳng định quyết tâm đưa tri thức trở thành động lực phát triển bền vững, dù còn không ít khó khăn đặc thù của một tỉnh miền núi. Các địa phương nhanh chóng cụ thể hóa bằng kế hoạch thực hiện, đồng thời xây dựng hệ thống văn bản chỉ đạo đồng bộ, xuyên suốt từ tỉnh đến cơ sở. Không chỉ dừng lại ở việc “triển khai cho có”, các cấp, ngành, địa phương đã chủ động lồng ghép nội dung xây dựng xã hội học tập với các chương trình mục tiêu quốc gia, tạo hiệu quả kép trong tổ chức thực hiện.

Để Đề án triển khai hiệu quả, các cấp, ngành, địa phương chú trọng công tác tuyên truyền. Từ các bản tin phát thanh, tuyên truyền lưu động đến các buổi sinh hoạt chi bộ, hội đoàn thể, thông điệp về học tập suốt đời được chuyển tải linh hoạt, gần gũi. Những chương trình như “Tiếp sức em đến trường”, “Nâng bước em đến trường” hay cuộc thi “Đại sứ văn hóa đọc” đã thu hút hàng nghìn học sinh tham gia, góp phần nuôi dưỡng thói quen đọc sách và tinh thần học tập. Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Trà Lĩnh Hoàng Văn Quyết cho biết: Trước đây, nhiều người nghĩ học là việc của con trẻ. Nhưng giờ đây, từ người cao tuổi đến thanh niên đều hiểu rằng học để làm ăn tốt hơn, để không bị tụt lại phía sau. Phong trào học tập đã thực sự “thấm” vào đời sống.”

Hằng năm, Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời được tổ chức đồng loạt trên toàn tỉnh, thu hút sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân. Những khẩu hiệu như “Học nữa, học mãi” không còn mang tính hình thức, mà trở thành hành động cụ thể trong từng gia đình, từng cộng đồng.

Đến nay, tỉnh duy trì đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 1; phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3; THCS mức độ 1 và đang phấn đấu nâng lên mức độ 2. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội học tập bền vững. Đáng chú ý, tỷ lệ người dân trong độ tuổi lao động được trang bị kỹ năng sống đạt khoảng 70%, trong khi tỷ lệ được đào tạo trình độ chuyên môn kỹ thuật đạt hơn 50%. Dù còn khiêm tốn so với mặt bằng chung cả nước, nhưng với một tỉnh miền núi như Cao Bằng, đây là bước tiến đáng ghi nhận.

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục có chuyển biến rõ rệt. 100% cơ sở giáo dục triển khai hoạt động quản lý, giảng dạy trên môi trường số; nhiều trường học đã sử dụng sổ điểm điện tử, học bạ điện tử và kết nối thông tin với phụ huynh qua các nền tảng trực tuyến.

Giáo viên và học sinh Trường Tiểu học Đề Thám (phường Thục Phán) trong giờ học khoa học và công nghệ.

Tại Trường Tiểu học Đề Thám (phường Thục Phán) đã phát động phong trào “Mỗi giáo viên là một hạt nhân công nghệ”, nhiều thầy cô mạnh dạn ứng dụng các công cụ mới như: Canva, Quizizz, AI hỗ trợ bài giảng, giáo viên chủ nhiệm thường xuyên sử dụng hệ thống LMS để giao bài, chấm điểm, tương tác với học sinh, biến dạy học trực tuyến trở thành hoạt động thiết yếu, hiệu quả. Nhà trường triển khai học bạ số cho 5/5 khối lớp, sử dụng chữ ký số trong các giao dịch điện tử, lồng ghép kỹ năng công dân số, an toàn môi trường mạng trong giảng dạy và duy trì cập nhật thông tin, học liệu qua Website, Fanpage của trường, giúp phụ huynh đồng hành cùng thầy cô trong quá trình dạy học. Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đề Thám Dung Xuân Diễm chia sẻ: Chuyển đổi số giúp việc dạy và học linh hoạt hơn rất nhiều. Học sinh có thể tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi. Quan trọng hơn, các em hình thành được thói quen tự học - điều cốt lõi của xã hội học tập.

Không chỉ trong nhà trường, các mô hình học tập trong xã hội cũng được triển khai mạnh mẽ và đạt kết quả ấn tượng. Toàn tỉnh có gần 90% gia đình đăng ký xây dựng “Gia đình học tập”; hơn 99% cộng đồng và đơn vị đăng ký mô hình học tập; hơn 60% công dân tham gia đăng ký “Công dân học tập”. Nhiều chỉ tiêu vượt xa mục tiêu đề ra, cho thấy sự hưởng ứng tích cực của người dân.

Chị Đào Thị Sính, xóm Thang Sặp, xã Trà Lĩnh tâm sự: Trước đây tôi chỉ biết làm nông theo kinh nghiệm. Giờ được tham gia lớp học tập huấn về khoa học kỹ thuật do xã tổ chức nên tôi biết áp dụng kỹ thuật mới, biết tìm thông tin trên mạng để ứng dụng vào thực tế sản xuất của gia đình, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất. Bản than tôi cũng biết động viên, chỉ bảo con cháu trong nhà ý thức trong học tập hơn.

Tuy nhiên, theo đánh giá của tỉnh, bên cạnh những kết quả tích cực, việc xây dựng xã hội học tập vẫn đối mặt với không ít khó khăn: điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, khoảng cách tiếp cận tri thức giữa các vùng còn chênh lệch, nhận thức của một bộ phận người dân về học tập suốt đời chưa thật sự đầy đủ… Những “nút thắt” này đòi hỏi phải có thêm thời gian, nguồn lực và những giải pháp đồng bộ, linh hoạt hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Có thể thấy xây dựng xã hội học tập không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục, mà là sự nghiệp của toàn xã hội. Tỉnh ta đang từng bước đi vào chiều sâu, với những nền tảng ngày càng vững chắc. Đến nay, 70% gia đình được công nhận “Gia đình học tập”; 60% dòng họ được công nhận “Dòng họ học tập”; 65% cộng đồng được công nhận “Cộng đồng học tập”; 80% cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất cấp xã đạt danh hiệu “Đơn vị học tập”. Những con số ấy không chỉ phản ánh kết quả, mà còn cho thấy sự lan tỏa của tinh thần học tập trong đời sống xã hội.

Đây chính là tiền đề quan trọng để Đề án tiếp tục được triển khai hiệu quả trong giai đoạn tới, hướng tới mục tiêu xây dựng một xã hội học tập thực chất, nơi mỗi người dân đều có cơ hội học tập suốt đời, học để phát triển bản thân, nâng cao chất lượng cuộc sống và đóng góp cho sự phát triển bền vững của địa phương. Khi tri thức trở thành “tài sản chung” và việc học trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người, đó cũng chính là lúc Cao Bằng tạo dựng được nền tảng vững chắc cho tương lai.