Xây gốc bền từ lòng dân

Người bị kẻ xấu lôi kéo, xúi giục được tạo điều kiện trở về với gia đình, thực hiện lối sống lành mạnh, đúng pháp luật, từng bước ổn định cuộc sống, hòa nhập cộng đồng.

Nghị quyết Đại hội XIVcủa Đảng đặt ra yêu cầu phát huy sức mạnh con người Việt Nam, khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thế trận lòng dân, biến nguồn lực trong nhân dân thành động lực phát triển.

Tổng Bí Thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Trong kỷ nguyên mới, đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là truyền thống tinh thần, mà còn là năng lực phát triển quốc gia; là sức mạnh để khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo, tạo đồng thuận xã hội, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”.

Từ những cách làm thiết thực ở cơ sở, loạt bài góp phần làm rõ cách “xây gốc” bền vững ấy, để sức dân được quy tụ, đồng thuận được nhân lên, tạo thành sức mạnh đưa đất nước vững bước trong giai đoạn phát triển mới.

Lực lượng chức năng thường xuyên gặp gỡ, thăm hỏi người dân, nắm bắt tình hình trong cộng đồng.

Bài 3: Mở lối trở về từ lòng dân

Ở Gia Lai, những người từng dại dột tin theo tổ chức phản động như Fulro, “Tin lành Đê-ga” không bị bỏ lại phía sau. Việc triển khai mô hình “Trở về đức tin, giữ bình yên thôn, làng”, với sự vào cuộc kiên trì của cán bộ cơ sở, sự tham gia tích cực của chức sắc tôn giáo, người có uy tín đã mở ra con đường để những người lầm lỡ trở lại với gia đình, cộng đồng và đời sống tôn giáo lành mạnh. Qua mỗi cuộc trở về, bình yên được gây dựng từ niềm tin giữa con người với con người; sức mạnh đoàn kết cũng được bồi đắp ngay trong từng buôn làng.

Cộng đồng mở rộng vòng tay

Ở tuổi 60, ông Siu Un (còn gọi là Ama Vân, sinh năm 1966), người dân tộc Jrai ở thôn Plei Glung Mơ Lan, xã Chư A Thai, tỉnh Gia Lai, vẫn thường cùng cán bộ công an đến từng gia đình trong làng để trò chuyện. Có nhà ông chỉ ghé hỏi thăm mùa màng, chuyện học hành của con cái; có nhà ông phải đến nhiều lần, ngồi tâm tình cùng chủ nhà bên bếp lửa để nghe họ giãi bày. Câu chuyện thường hướng đến một điều giản dị: đức tin chân chính không bao giờ buộc con người phải rời bỏ gia đình, chống lại cộng đồng hay tin theo những lời hứa xa xôi, mơ hồ không có thực.

Lời nói của ông Siu Un có sức nặng bởi chính ông từng trả giá cho sai lầm. Đầu những năm 2000, lợi dụng sự hạn chế về thông tin của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số, các đối tượng phản động Fulro lưu vong đã lôi kéo ông tham gia hoạt động chống phá chính quyền, dựng lên viễn cảnh về một cái gọi là “nhà nước Đê-ga tự trị” với sự can thiệp từ bên ngoài, kèm theo lời hứa phong cho ông chức danh “tỉnh trưởng”.

Chỉ đến khi bị bắt, chấp hành án phạt tù, ông mới nhận ra những lời hứa ấy chỉ là sự lừa phỉnh. Không một ai trong số những người từng kích động ông quay lại hỏi han hay giúp đỡ gia đình ông. Khi không còn lợi dụng được ông, những kẻ xấu lập tức quay lưng, thậm chí xúi giục đồng bọn tấn công, xúc phạm ông.

Trở về địa phương sau những ngày tháng trả giá cho lỗi lầm do mình gây ra, ông Siu Un đối diện một thử thách khác là sự mặc cảm. Kinh tế gia đình kiệt quệ, quan hệ với xóm giềng có lúc trở nên xa cách, ông không dễ tìm lại vị trí, tiếng nói của mình trong buôn làng. Ông hoang mang, không biết bắt đầu lại từ đâu.

Nhưng cánh cửa buôn làng không khép lại trước một người thực tâm muốn sửa chữa lỗi lầm. Cấp ủy, chính quyền, lực lượng Công an và bà con đã chủ động đến động viên, giúp gia đình ông từng bước ổn định cuộc sống. Sự đùm bọc nghĩa tình ấy dần kéo ông ra khỏi những ngày tự ti, để rồi là người từng lạc lối, ông trở thành một hạt nhân tích cực trong phong trào bảo vệ an ninh ở cơ sở.

Ông Rơ Châm Mreng (ngoài cùng bên trái) từng bị đối tượng xấu dụ dỗ đi theo tổ chức phản động "Tin lành Đê-ga", sau khi được lực lượng chức năng, người có uy tín tuyên truyền vận động, ông đã trở về gia đình, thực hiện lối sống lành mạnh, tuân thủ pháp luật

Khi cùng cán bộ đến vận động những người còn bị mê hoặc bởi “Tin lành Đê-ga”, ông kể câu chuyện của chính mình, cái giá gia đình ông phải gánh chịu khi nghe lời xúi giục của kẻ xấu, sự giả dối phía sau những viễn cảnh mà chúng đã vẽ nên. Cùng với việc khuyên bà con tránh xa kẻ xấu, ông còn cùng cán bộ cơ sở tìm hướng tháo gỡ khó khăn về nhà ở, vốn sản xuất và sinh kế cho những người lầm lạc vừa trở về.

Ông hiểu rằng, với một người đang mặc cảm hoặc gặp khó khăn, lời vận động chỉ thật sự có ý nghĩa khi đi cùng sự sẻ chia bằng những việc làm thiết thực. Năm 2024, ông được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai tặng bằng khen; sau đó được Bộ trưởng Công an biểu dương vì những đóng góp trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên.

Câu chuyện của ông Bome (còn gọi là Ja Na, sinh năm 1957), người làng Rai, xã Hà Bầu trước đây, nay là xã Biển Hồ cũng là một hành trình trở về nhiều day dứt. Từng bị FULRO dựng lên làm “Tỉnh trưởng Gia Lai” hữu danh vô thực trong cái gọi là “Nhà nước Đê-ga tự trị”, ông đã phải chấp hành án phạt tù vì những việc làm sai trái.

Sau hơn 11 năm xa gia đình, ông trở về và gần như phải bắt đầu lại từ đầu: rẫy cà-phê không người chăm sóc, nhà cửa xuống cấp, các con lớn lên trong cảnh thiếu vắng sự chăm sóc của người cha. Điều khiến ông day dứt nhất không phải quãng đời đã mất, mà là những thiệt thòi mà vợ con phải gánh chịu từ sai lầm của chính mình.

Chính quyền địa phương đã kịp thời có mặt, động viên ông, hỗ trợ gia đình ông chăm lo việc học hành của các con, tạo điều kiện cho ông tiếp cận vốn vay để trồng lại cà-phê, phát triển chăn nuôi. Khi đời sống dần ổn định, ông Bome chủ động tham gia việc của thôn, bản, vận động bà con chấp hành pháp luật, không vượt biên, không nghe theo những lời lôi kéo, kích động từ bên ngoài.

Ông Bome được tạo điều kiện tiếp cận vốn vay để trồng lại cà-phê, phát triển chăn nuôi, ổn định cuộc sống.

Những câu chuyện như ông Siu Un, ông Bome mở ra một cách nhìn sâu sắc trong công tác vận động quần chúng: giúp một người nhận ra sai lầm mới chỉ là bước đầu. Muốn họ thực sự trở về, cộng đồng phải cho họ một chỗ đứng, một sinh kế và cơ hội lấy lại lòng tin. Đó cũng là ý nghĩa nhân văn sâu sắc của mô hình “Trở về đức tin, giữ bình yên thôn, làng”.

Sự vào cuộc đồng bộ của bốn lực lượng

Mô hình “Trở về đức tin, giữ bình yên thôn, làng” ra đời từ tháng 5/2022 tại địa bàn Phú Thiện, sau đó được nhân rộng ra nhiều địa phương khác của tỉnh Gia Lai. Thành công của mô hình nằm ở việc nhận diện đúng một khoảng trống trong đời sống của những người từng bị lôi kéo: sau khi từ bỏ hoạt động trái pháp luật, không ít người vẫn sống khép kín, cầu nguyện riêng tại nhà, không tham gia các điểm nhóm tôn giáo được công nhận. Mặc cảm quá khứ, thiếu thông tin, khó khăn kinh tế hoặc sự đe dọa từ bên ngoài nên họ chưa đủ can đảm để trở lại cộng đồng.

Từ thực tế ấy, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng xác định nhu cầu tín ngưỡng của người dân là chính đáng và cần được tôn trọng. Vấn đề không phải ngăn cản một người có đạo thực hành đức tin, mà giúp họ phân biệt sinh hoạt tôn giáo thuần túy với hành vi lợi dụng tôn giáo để chia rẽ dân tộc, chống phá chính quyền. Khi người dân được chức sắc, chức việc hướng dẫn, được sinh hoạt trong tổ chức tôn giáo hợp pháp và được cộng đồng sẻ chia, khoảng trống để kẻ xấu tác động cũng dần thu hẹp.

Với phương châm “lấy tôn giáo để giải quyết vấn đề tôn giáo”, mô hình huy động cả hệ thống chính trị tham gia, đồng thời tập hợp 4 lực lượng nòng cốt: cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị; già làng, người có uy tín; chức sắc, chức việc tôn giáo và những người từng lầm lỡ nhưng đã chuyển biến nhận thức, trở về sinh hoạt tôn giáo thuần túy. 4 lực lượng đại diện cho những mối quan hệ cốt lõi gắn bó con người với buôn làng: chính quyền, tín ngưỡng, dòng tộc và những người cùng cảnh ngộ, cùng hướng về một đích: đưa một người trở về đúng nghĩa, từ nhận thức đến hành động, chứ không đơn giản ở việc buộc họ từ bỏ một tổ chức bất hợp pháp.

Mô hình có sự tham gia của bốn lực lượng nòng cốt: cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị; già làng, người có uy tín; chức sắc, chức việc tôn giáo; và những người từng lầm lỡ nhưng đã chuyển biến nhận thức, trở về sinh hoạt tôn giáo thuần túy.

Mỗi lực lượng đảm nhiệm một phần việc, gắn kết với nhau: cán bộ cơ sở nắm hoàn cảnh từng gia đình, giải thích chủ trương, pháp luật và gỡ khó những vướng mắc riêng của mỗi người; chức sắc, chức việc giúp bà con hiểu đúng giáo lý, khẳng định đức tin chân chính luôn hướng con người đến điều thiện, sự hòa thuận và trách nhiệm với cộng đồng; già làng, người có uy tín tạo sự gần gũi bằng tiếng nói, phong tục và mối quan hệ vốn có trong thôn làng; còn những người từng đi sai đường nay đã trở về có khả năng chạm đến tâm lý của những người còn băn khoăn, do dự, bởi họ từng là người trong cuộc.

Cách làm của mô hình là đi vào từng hộ dân, gặp gỡ từng cá nhân, bền bỉ vận động, thuyết phục. Trước mỗi cuộc tiếp xúc, tổ vận động phải tìm hiểu vì sao người dân chưa muốn trở lại điểm nhóm tôn giáo được cấp phép. Chỉ khi hiểu được nút thắt của từng trường hợp, tổ công tác mới chọn được người vận động, nội dung trao đổi và thời điểm phù hợp. Với một người đang mặc cảm, một lời nói thiếu cân nhắc có thể khiến khoảng cách càng xa hơn. Bởi thế, thuyết phục không thể dựa vào mệnh lệnh, càng không thể hoàn thành trong một vài cuộc gặp chiếu lệ. Người vận động phải đủ nhẫn nại để lắng nghe, dùng thông tin và chứng cứ chỉ rõ bản chất của những lời dụ dỗ, đồng thời giúp người dân hiểu rằng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo luôn được pháp luật tôn trọng và bảo hộ.

Công việc cũng không dừng lại khi một người ký cam kết từ bỏ hoạt động sai trái. Họ cần được giới thiệu trở lại điểm nhóm tôn giáo hợp pháp, được hỗ trợ làm ăn, tiếp cận vốn vay, tham gia sinh hoạt cộng đồng, để sự thay đổi đi từ nhận thức đến đời sống, từ lời hứa đến việc làm mỗi ngày, thì mới thực sự bền vững.

Sau khi thực hiện thành công tại các địa bàn thí điểm, mô hình tiếp tục được mở rộng ra nhiều địa phương khác trong tỉnh Gia Lai, với hàng nghìn cán bộ, đảng viên tham gia tuyên truyền, giáo dục, giúp nhiều người từng bị các đối tượng xấu lôi kéo nay trở lại sinh hoạt trong các tổ chức tôn giáo được pháp luật công nhận, từ bỏ tổ chức phản động “Tin lành Đê-ga” và “tà đạo Hà Mòn”. Mô hình tại xã Phú Thiện đã được Bộ trưởng Công an tặng bằng khen vì những thành tích trong xây dựng điển hình tiên tiến của phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc giai đoạn 2022-2025.

Lực lượng chức năng thường xuyên thăm hỏi, lắng nghe tâm tư, kịp thời tháo gỡ khó khăn của những người từng lầm lỡ, nay đã thực hành tôn giáo lành mạnh và tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng.

Giữ bình yên từ lòng người

Hiệu quả của “Trở về đức tin, giữ bình yên thôn, làng” không chỉ đo bằng số người từ bỏ một tổ chức bất hợp pháp, mà còn nằm ở những mối quan hệ được nối lại: người cha trở về bên gia đình, chăm lo cho vợ con, người từng mặc cảm bước ra ngoài xã hội, chủ động tham gia việc của thôn bản, người từng nghe lời kích động nay cùng cán bộ đi vận động bà con giữ gìn an ninh trật tự.

Ở xã Phú Túc, cuối tháng 6/2026 vừa qua, tổ vận động của mô hình phối hợp cấp ủy, chính quyền địa phương giúp một hộ gồm bốn nhân khẩu tại buôn Thim tự nguyện từ bỏ “Tin lành Đê-ga”, đưa địa bàn này vào danh sách không còn trường hợp nào tham gia, tin theo tổ chức phản động. Kết quả đó có được từ sự kiên trì bám địa bàn, hiểu người dân và giải quyết từng vấn đề nảy sinh. Ngăn chặn một hành vi vi phạm là cần thiết, nhưng muốn giữ được bình yên lâu dài phải giải quyết những nguyên nhân phía sau.

Kinh nghiệm từ Gia Lai cũng gợi mở một hướng xử lý đối với những địa bàn còn tiềm ẩn phức tạp về vấn đề dân tộc, tôn giáo. Trước hết, cần phân biệt rõ nhu cầu tín ngưỡng chính đáng của người dân với hành vi lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật. Công tác vận động phải dựa trên sự tôn trọng, đối thoại, thuyết phục và hiểu rõ hoàn cảnh riêng của từng người, tránh cách làm nóng vội, hành chính hoặc nặng về áp đặt.

Ông Bome tận hưởng những ngày tháng sống yên vui bên con cháu, đồng thời phát huy vai trò của một người có uy tín trong cộng đồng.

Cùng với tuyên truyền, cần quan tâm đến sinh kế, giáo dục, y tế, nhà ở và khả năng tiếp cận thông tin của người dân. Chức sắc tôn giáo, già làng và người có uy tín phải thật sự được tin cậy, được trao điều kiện để phát huy vai trò. Với những người đã nhận ra sai lầm và trở về, cần được hỗ trợ để trở thành cầu nối với cộng đồng, thay vì tiếp tục bị nhìn bằng ánh mắt định kiến.

Giá trị sâu xa của mô hình nằm ở một cách tiếp cận rất gần gũi về đại đoàn kết dân tộc. Đoàn kết không chỉ hiện diện trong những phong trào hay cuộc vận động lớn, mà được thể hiện qua đa dạng trong thực tiễn, từ cách cộng đồng đối xử với một người từng phạm lỗi, trao cho họ cơ hội hoàn lương và có trách nhiệm với nơi mình đang sống.

Lời kết: Xây gốc bền từ lòng dân

Sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc đã và đang được thể hiện sinh động trong đời sống hằng ngày. Sức mạnh ấy được bồi đắp trong cách cán bộ tìm đến với dân, lắng nghe dân và giải quyết những vướng mắc rất đời thường của dân; trong cách cộng đồng mở rộng vòng tay với người yếu thế, người từng lầm lỡ; trong ý thức mỗi người tự nguyện góp một phần sức mình cho công việc chung.

Khi mỗi chủ trương tìm được lối đi phù hợp với đời sống, khi cộng đồng biết sẻ chia và mỗi người đều thấy mình có phần trách nhiệm trong đó, niềm tin sẽ được vun đắp, sự đồng thuận cũng theo đó mà nhân rộng. Xây “gốc” bền vững là một công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn. Một sáng kiến có thể không lớn về quy mô, nhưng nếu được thực hiện bằng trách nhiệm, sự chân thành và bền bỉ, có thể tạo nên những đổi thay sâu sắc.

Gốc có vững, cây mới vươn xa; lòng dân được quy tụ, khối đại đoàn kết mới thực sự bền chặt, đó là nền tảng để đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.