Xây thêm trường THPT: Lời giải căn cơ cho áp lực vào lớp 10?

Áp lực lớp 10 ngày càng lớn khi dân số học sinh tăng nhanh

Theo thống kê của Sở GD-ĐT Hà Nội, năm nay thành phố có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng khoảng 20.000 em so với năm ngoái. Trong khi đó, tổng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập chỉ hơn 78.300 suất, tương đương khoảng 55% học sinh có cơ hội vào trường công.

Con số này khiến kỳ thi vào lớp 10 tiếp tục trở thành một trong những kỳ thi áp lực nhất cả nước.

Không chỉ học sinh, nhiều phụ huynh cũng mang tâm lý căng thẳng kéo dài từ nhiều năm trước. Chị Vũ thị Yến, phụ huynh có con học lớp 9 tại trường THCS Mai Dịch cho biết, gia đình đã bắt đầu tìm hiểu trường THPT công lập cho con từ khi con mới vào THCS.

“Ban đầu gia đình định hướng cho con vào trường top, nhưng gần kỳ thi thấy áp lực quá lớn. Cuối cùng tôi và con trao đổi và quyết định điều chỉnh nguyện vọng xuống trường phù hợp hơn với sức học để giảm rủi ro”, chị nói.

Áp lực tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội tiếp tục gia tăng khi số lượng học sinh tốt nghiệp THCS tăng nhanh, trong khi chỉ tiêu vào trường công lập còn hạn chế. Ảnh:MK

Theo TS. Đỗ Viết Tuân, giảng viên Học viện Quản lý Giáo dục, nguyên nhân lớn nhất nằm ở việc tốc độ tăng học sinh đang vượt khả năng đáp ứng của hệ thống trường công lập. “Quy mô học sinh tăng lên rất nhiều nhưng khả năng đáp ứng của hệ thống trường công chưa theo kịp. Điều này tạo áp lực rất lớn cho cả học sinh và phụ huynh”, ông nhận định.

Không chỉ thiếu chỗ học, áp lực còn đến từ tâm lý chuộng trường công, đặc biệt là các trường “top”. Nhiều phụ huynh coi việc vào được trường nổi tiếng là thước đo thành công, từ đó vô tình đẩy áp lực lên con em mình.

TS. Đỗ Viết Tuân cho rằng, chính sự chênh lệch chất lượng giữa các trường khiến phụ huynh đổ dồn vào một số trường có danh tiếng. “Nếu chất lượng giáo dục giữa các trường đồng đều hơn, phụ huynh sẽ sẵn sàng chọn trường gần nhà thay vì cạnh tranh khốc liệt vào trường top”, ông nói.

Năm nay, cũng là lần đầu tiên Hà Nội bỏ quy định khu vực tuyển sinh. Thí sinh được đăng ký nguyện vọng vào bất kỳ trường nào trên địa bàn thành phố. Chính sách này mở rộng cơ hội lựa chọn nhưng đồng thời cũng khiến cuộc cạnh tranh ở nhiều trường tốp đầu thêm gay gắt.

Một số trường như THPT Yên Hòa (Cầu Giấy - Hà Nội) ghi nhận tỷ lệ chọi cao tới khoảng 1/3,5. Nhiều phụ huynh lo ngại điểm chuẩn nhóm trường top sẽ tiếp tục tăng mạnh.

Xây thêm trường là cần thiết, nhưng chưa đủ để “hạ nhiệt” cuộc đua

Trước áp lực ngày càng lớn, Hà Nội dự kiến xây thêm khoảng 90 trường THPT đến năm 2030. Riêng năm học 2026-2027, thành phố dự kiến có thêm hai trường mới là THPT Hoàng Quán Chi, phường Yên Hòa và THPT Việt Hùng, xã Đông Anh.

Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm tăng chỉ tiêu công lập, giảm sĩ số lớp học và mở rộng cơ hội học tập cho học sinh Thủ đô.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng bài toán lớp 10 không thể chỉ giải bằng việc xây thêm trường.

Học sinh Trường THCS Thành Công trong giờ ôn tập chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 năm học 2026–2027, kỳ thi tiếp tục ghi nhận áp lực lớn tại Hà Nội. Ảnh: MK

Cô Trần Thị Quỳnh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Thành Công, phường Giảng Võ nhận định, áp lực hiện nay không chỉ đến từ thiếu chỗ học mà còn từ cách xã hội nhìn nhận về thành công giáo dục. “Nếu chỉ mở rộng chỗ học mà chưa làm tốt công tác phân luồng, hướng nghiệp thì áp lực vẫn còn. Nhiều học sinh có năng lực thực hành tốt nhưng vẫn bị cuốn vào một con đường học thuật duy nhất vì thiếu định hướng”, cô nói.

Theo cô Hương, hiện nay giáo viên cũng chịu áp lực không nhỏ khi kết quả thi lớp 10 vẫn bị xem như “thước đo” chất lượng nhà trường. Điều này khiến cả học sinh lẫn giáo viên dễ bị cuốn vào vòng xoáy thành tích. “Giáo dục không nên chỉ được nhìn qua tỷ lệ đỗ lớp 10. Nhà trường cần được đánh giá toàn diện hơn, từ môi trường học tập đến sự tiến bộ và hạnh phúc của học sinh”, cô chia sẻ.

Một vấn đề khác được đặt ra là việc xây trường mới có theo kịp tốc độ đô thị hóa hay không. Những khu vực như: Đông Anh, Hoài Đức, Hà Đông đang tăng dân số cơ học rất nhanh do sự phát triển của các khu đô thị mới. Nếu quy hoạch trường học không đi trước một bước, áp lực tuyển sinh sẽ tiếp tục dồn lên các quận, huyện đang tăng dân cư mạnh.

Bên cạnh đó, bài toán giáo viên cũng là thách thức lớn. Việc mở thêm trường đồng nghĩa cần thêm đội ngũ giáo viên đủ năng lực, cơ sở vật chất đồng bộ và chất lượng đào tạo ổn định giữa các trường.

Nhiều chuyên gia cho rằng nếu chất lượng trường học tiếp tục chênh lệch quá lớn, phụ huynh vẫn sẽ đổ dồn vào các trường top dù thành phố có xây thêm trường mới.

TS. Đỗ Viết Tuân cho rằng, giải pháp lâu dài phải là nâng chất lượng đồng đều giữa các trường công lập, đồng thời tạo điều kiện cho hệ thống trường ngoài công lập phát triển. “Trong ngắn hạn, trường công chưa thể đáp ứng hết nhu cầu. Vì vậy, cần tạo cơ chế để trường tư phát triển, giảm tải áp lực cho hệ thống công lập”, ông nói.

Theo các chuyên gia giáo dục, để giảm áp lực thi lớp 10 một cách bền vững, Hà Nội cần đồng thời thực hiện nhiều giải pháp: quy hoạch mạng lưới trường học theo tốc độ đô thị hóa, nâng chất lượng giáo dục đồng đều, tăng cường hướng nghiệp từ sớm và thay đổi nhận thức xã hội về học nghề.

Quan trọng hơn, phụ huynh cũng cần thay đổi kỳ vọng. “Mỗi học sinh có năng lực khác nhau. Thành công không chỉ đến từ một trường top hay một kỳ thi”, cô Trần Thị Quỳnh Hương chia sẻ.

Khi cơ hội học tập được mở rộng đồng đều hơn, khi học sinh có nhiều lựa chọn phù hợp sau bặc học THCS và khi áp lực thành tích được giảm bớt, kỳ thi vào lớp 10 mới có thể bớt đi sức nóng đã kéo dài suốt nhiều năm qua.