Xây thư viện cho trường vùng khó, giữ gìn và phát triển văn hóa đọc

Cầu nối tư duy và ngôn ngữ

Tại các điểm trường miền núi, vùng sâu, vùng xa, hạn chế về tư liệu dạy học cũng như không gian vui chơi đa dạng cho học sinh là rào cản không nhỏ đối với công tác giáo dục.

Gắn bó với Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học & THCS Dào San (xã Dào San, tỉnh Lai Châu) đã nhiều năm nay, bà Phạm Thị Xuân – Hiệu trưởng nhà trường nhận thấy rõ điểm nghẽn đó. Từ kinh nghiệm quản lý của mình, bà cho biết để tháo gỡ cần xây dựng, giữ gìn và phát huy giá trị thực chất của thư viện chung tại trường học.

“Thư viện không chỉ là nơi lưu trữ nguồn thông tin, tri thức phong phú mà còn đóng vai trò như một sân chơi trí tuệ bổ ích. Ở đó khơi gợi lên khát khao khám phá khoa học, tự nhiên, lịch sử, văn hóa, phát triển phong trào đọc và mở rộng không gian vui chơi bổ ích cho học sinh khi ở trường, góp phần nâng cao chất lượng học”, bà Phạm Thị Xuân nhấn mạnh.

Thư viện không chỉ là nơi lưu trữ nguồn thông tin, tri thức phong phú mà còn đóng vai trò như một sân chơi trí tuệ bổ ích. Ảnh NTCC.

Từ thực tiễn giảng dạy, cô Hoàng Thị Thủy – giáo viên Trường Tiểu học và THCS Bản Mế (Lào Cai) nói thư viện đóng vai trò thiết thực trong phát triển kỹ năng cho học sinh. Bên cạnh các đầu sách truyện, tranh ảnh phục vụ giải trí, thư viện Trường Tiểu học và THCS Bản Mế còn trang bị các đầu sách văn học, sách kỹ năng, sách giáo khoa, từ điển. Qua đó, học sinh dần dần phát triển vốn từ vựng, nâng cao khả năng đọc và hiểu.

Đặc biệt, do đặc thù dạy học tiếng Việt – tiếng Mông, nhà trường còn bổ sung các sách song ngữ. Nhờ vậy, con em đồng bào dân tộc thiểu số có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, tạo điều kiện để học sinh từ các dân tộc khác nhau cùng tìm hiểu ngôn ngữ và lan tỏa nét đẹp văn hóa riêng.

Mặt khác, thư viện còn được tận dụng để đổi mới cách tổ chức dạy và học. Đối với một giáo viên môn Mỹ thuật như cô Thủy, đây là không gian quen thuộc mà cô và nhiều học trò thường ghé tới để tìm những cảm hứng sáng tạo mới cho bài học.

“Thay vì ngồi yên và tiếp thu kiến thức thụ động, các em được đi lại, tự do quan sát màu sắc, hình ảnh thực tế, tìm được cảm hứng nghệ thuật mới từ trang sách. Đồng thời, các em học cách chủ động trải nghiệm và không ngại chia sẻ góc nhìn cá nhân về thế giới xung quanh mình”, cô Hoàng Thị Thủy cho hay.

Tạo dựng không gian mở

Khi tiếng trống báo giờ ra chơi vang lên, thay vì ùa ra khoảng sân trống, nhiều học sinh Trường Tiểu học và THCS Bản Mế lại tìm đến những góc đọc sách quen thuộc. Điểm khác biệt nằm ở chỗ thư viện không bó hẹp trong một căn phòng riêng mà xuất hiện ngay trong lớp học hoặc được bố trí ngay trên sân trường.

Theo cô Hoàng Thị Thủy chia sẻ, mô hình thư viện thân thiện được nhà trường triển khai trong nhiều năm qua nhằm mục tiêu giúp học sinh tiếp cận sách mọi lúc, mọi nơi. Đáng chú ý, những góc thư viện được chính học sinh lên ý tưởng trang trí và tự tay thực hiện. Theo đó, không gian đọc trở nên gần gũi hơn, đọc sách sẽ không đơn thuần chỉ là thói quen mà còn phát triển thành nhu cầu tự nhiên trong đời sống học đường.

Học sinh đọc sách tại thư viện Trường Tiểu học và THCS Bản Mế. Ảnh NVCC.

Ngoài ra, cán bộ thủ thư thường xuyên kêu gọi học sinh tham gia vào quá trình quản lý thư viện, hướng dẫn cách sắp xếp, phân loại, bọc lót sách và tài liệu giúp hình thành ý thức giữ gìn và trân trọng sách. Song song với việc đọc tự do, nhà trường duy trì các tiết đọc tập trung tại thư viện mỗi tuần.

“Sau khi đọc sách xong , thầy cô tạo cho học sinh thói quen viết nhật ký để tự nêu cảm nhận, khuyến khích các em chia sẻ câu chuyện yêu thích hoặc kiến thức hữu ích với bạn bè để vừa rèn luyện trí nhớ, vừa phát triển kỹ năng biểu đạt”, cô Thủy cho biết thêm.

Hàng tuần, Trường Tiểu học và THCS Bản Mế phát động Ngày hội đọc với quy mô lớn, được cả thầy và trò nhà trường hưởng ứng. Nhiều hoạt động ngoại khóa được triển khai như trưng bày gian hàng sách, thi kể chuyện, xếp sách nghệ thuật thành mô hình sáng tạo và các trò chơi tương tác giúp khơi tình yêu sách trong mỗi học sinh.

Nỗ lực đổi mới đồng bộ cách tổ chức không gian thư viện là cơ sở để nhà trường xây dựng và lan tỏa văn hóa đọc lành mạnh. Từ năm 2024 cho đến nay, học sinh Trường Tiểu học và THCS Bản Mế đã tích cực tham gia và liên tiếp đạt giải cao cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc do UBND tỉnh Lào Cai tổ chức.

Những trang sách do các em mở ra ngày hôm nay sẽ tiếp tục nuôi dưỡng khát khao tri thức, trở thành hành trang để học trò vùng cao vươn lên trên con đường chinh phục ước mơ của mình.