Xây trường nội trú biên giới: Dồn lực thay đổi diện mạo giáo dục vùng khó

Một góc của dự án Trường PTNT liên cấp Tiểu học và THCS xã biên giới Phong Thổ đang hình thành lên giữa núi rừng Tây Bắc phục vụ cho con em đồng bào các dân tộc nới biên viễn Lai Châu. (Ảnh: Quý Trung/TTXVN)

Thực hiện Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới, với sự triển khai nhanh chóng, đồng bộ của các Bộ, ngành, địa phương, từng ngôi trường mới đang dần hình thành, chuẩn bị đưa vào hoạt động trong niềm hứng khởi, mong chờ của thầy và trò cùng người dân nơi biên cương Tổ quốc.

Đây sẽ là nơi gieo chữ, ươm mầm tri thức, thắp sáng ước mơ, hiện thực hóa khát vọng; là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, tình cảm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, nhân dân đối với đồng bào vùng phên dậu của Tổ quốc.

Đáp ứng kỳ vọng của thầy trò, người dân vùng biên

Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Si Pa Phìn là công trình đầu tiên trong số 248 trường tại các xã biên giới đất liền chính thức khởi công vào ngày 27/7/2025, chỉ chưa đầy 10 ngày khi có thông báo kết luận của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới. Đến nay, sau 6 tháng triển khai, công trình đã hoàn thiện những hạng mục cuối cùng để khánh thành, đi vào hoạt động.

Bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên cho biết: Khi đi vào hoạt động, Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Si Pa Phìn sẽ có 31 lớp với hơn 1.000 học sinh, trong đó khoảng 752 học sinh nội trú.

Quy mô này phù hợp với điều kiện thực tế địa phương, bảo đảm tổ chức dạy học, quản lý nội trú ổn định, hiệu quả ngay từ năm học đầu tiên, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng bỏ học, nhất là ở bậc Trung học cơ sở.

Công nhân tích cực thi công tại điểm trường xã Ia Púch, tỉnh Gia Lai. (Ảnh: Hoài Nam/TTXVN)

Cùng với Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Si Pa Phìn, nhiều trường học ở những điểm biên giới xa xôi được khởi công ngay từ những ngày đầu triển khai chương trình như xã Núa Ngam (tỉnh Điện Biên), xã Thượng Trạch (tỉnh Quảng Trị), xã Đắk Wil (tỉnh Lâm Đồng)… cũng đang dần hiện hữu.

Những ngôi trường này khi đi vào hoạt động sẽ đáp ứng đầy đủ việc học tập, rèn luyện, sinh hoạt và phát triển toàn diện của học sinh.

Những năm qua, mặc dù đã được sự quan tâm đầu tư nhưng cơ sở vật chất trường lớp tại các xã biên giới còn thiếu hụt nghiêm trọng, đặc biệt cho nội trú, bán trú.

Các phòng, hạng mục hiện có chỉ đáp ứng khoảng trên 60% theo yêu cầu tối thiểu và tỷ lệ kiên cố hóa thấp nhất cả nước, còn nhiều phòng học tạm, phòng học mượn, tranh tre, nứa lá.

Là xã biên giới giáp với Lào qua tuyến đường biên dài 58,142km, người dân xã Thượng Trạch (tỉnh Quảng Trị) chủ yếu là đồng bào dân tộc Bru Vân Kiều và Chứt (chiếm 95,6%). Trên địa bàn xã hiện có 5 trường học các cấp.

Tuy nhiên, do địa hình đồi núi chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, nhất là vào mùa mưa nên việc đến trường của học sinh cũng như việc giảng dạy của giáo viên gặp rất nhiều trở ngại.

Ông Hồ Ngọc Thanh, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Thượng Trạch cho biết: Việc xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Thượng Trạch sẽ giúp khắc phục căn bản những khó khăn này.

Khi học sinh được tập trung ăn ở, học tập tại trường, công tác giảng dạy thuận lợi hơn, hạn chế tình trạng học sinh nghỉ học, bỏ học do phải đi lại xa. Đồng thời, môi trường nội trú cũng tạo điều kiện cho học sinh các dân tộc giao lưu, gắn kết, nâng cao kỹ năng sống và nhận thức xã hội.

Là một trong các xã biên giới của tỉnh Quảng Ninh được đầu tư xây trường phổ thông nội trú liên cấp, xã Lục Hồn đang xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Đồng Tâm.

Ông Vi Tiến Vượng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Lục Hồn cho biết hiện xã có 29 thôn, bản và có hơn 10km đường biên giới. Trên địa bàn có trên 98% là người dân tộc thiểu số, địa bàn rộng, chia cắt, điều kiện kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn.

Việc xây dựng mô hình trường phổ thông nội trú trên địa bàn là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm quyền học tập của học sinh khu vực biên giới và nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trong giai đoạn mới, vì vậy, dự án nhận được sự đồng thuận cao từ nhân dân.

Ông Vi Tiến Vượng cũng chia sẻ: Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Đồng Tâm được xây dựng với diện tích 7,7ha, quy mô 30 lớp học, khoảng 950 học sinh. Các hạng mục xây mới tập trung gồm nhà đa năng, sân thể thao, hệ thống nhà vệ sinh kết nối khu nội trú, khu học tập, các công trình phụ trợ, khu thực nghiệm. Xã đã chủ động hoàn thành các thủ tục đầu tư, vị trí xây dựng được khảo sát kỹ lưỡng, bảo đảm phù hợp.

Triển khai thần tốc, hiệu quả, đúng hướng

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho biết: Bên cạnh yếu tố con người, cơ sở vật chất, trường lớp học và trang thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng bảo đảm chất lượng giáo dục.

Trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhiều địa phương còn gặp khó khăn về phòng học bộ môn và trang thiết bị, đặc biệt cho giáo dục STEM.

Một bữa ăn trưa của học sinh trường nội trú. (Ảnh: Phan Quân/TTXVN)

Trước thực tế đó, Đảng và Nhà nước đã dành sự quan tâm lớn thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia, tập trung tăng cường cơ sở vật chất, nhất là ở vùng khó khăn; phấn đấu đến năm 2030 kiên cố hóa 100% trường lớp học.

Những năm qua, cơ sở vật chất phục vụ giáo dục từ mầm non, phổ thông đến giáo dục đại học tiếp tục được quan tâm đầu tư và từng bước được cải thiện.

Cụ thể, đến tháng 12/2025, tỷ lệ trường học kiên cố có những nơi đạt xấp xỉ 90%. Kết quả này phản ánh nỗ lực chung của toàn xã hội trong huy động và ưu tiên các nguồn lực cho giáo dục và đào tạo, bao gồm nguồn lực từ Nhà nước, xã hội và người dân.

Đặc biệt, việc xây dựng 248 trường học tại các xã biên giới theo mô hình kết hợp nội trú, bán trú, bảo đảm điều kiện sinh hoạt và học tập cho học sinh, cùng với tăng cường trang thiết bị phục vụ dạy học bộ môn, nghệ thuật, thể dục thể thao và STEM sẽ góp phần phát triển toàn diện người học.

Với việc tăng cường đầu tư cơ sở vật chất như vậy, giáo dục tại các khu vực biên giới, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số chắc chắn sẽ có những chuyển biến quan trọng.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn chia sẻ: Nhiệm vụ xây dựng trường học cho các xã biên giới đã được các Bộ, ngành, địa phương triển khai nhanh chóng, đồng bộ, hiệu quả và đang vận hành đúng hướng, đáp ứng chủ trương của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Với hệ thống cơ sở vật chất khang trang, đồng bộ, hiện đại, bền vững và an toàn cao, Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo kỳ vọng đây sẽ là bước đột phá, thay đổi căn bản, toàn diện đối với giáo dục vùng biên giới; khẳng định sự quan tâm, chăm lo đặc biệt cho những vùng còn nhiều khó khăn, thu hẹp khoảng cách chênh lệch vùng miền, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục tại Việt Nam.

Hiện nay, việc xây dựng trường học tại các xã biên giới đất liền đang được đẩy mạnh, trong thời gian ngắn, bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định.

Trong năm 2026, các Bộ, ngành tiếp tục tích cực phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo trong quá trình triển khai; tiếp tục bố trí đủ vốn đầu tư; các địa phương tập trung thi công xây dựng bảo đảm an toàn, chất lượng, hoàn thành đúng kế hoạch và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về giáo viên, cơ sở vật chất, tuyển sinh để vận hành, sử dụng ngay, hoàn thành trước năm học mới.

Cùng với việc đầu tư xây dựng trường, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành xây dựng các văn bản quy định về chế độ chính sách cho học sinh, giáo viên; quy định về quy chế hoạt động trường phổ thông nội trú liên cấp; chính sách ưu đãi, tuyển dụng, trọng dụng giáo viên; chính sách hướng nghiệp, tuyển chọn cán bộ là người địa phương xuất phát từ học sinh học tập tại các trường phổ thông nội trú liên cấp và nhiều chính sách đồng bộ khác, bảo đảm các trường là hình mẫu, là niềm hi vọng lớn của Đảng, Nhà nước, các địa phương và nhân dân tại các xã biên giới.

Việc ban hành các văn bản này nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, góp phần chăm lo tốt hơn cho học sinh vùng biên giới, hạn chế tình trạng bỏ học, nâng cao dân trí, đồng thời tăng cường ổn định xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh tại các địa bàn chiến lược của Tổ quốc./.

(TTXVN/Vietnam+)