Xây vùng nguyên liệu an toàn, mở rộng đầu ra nông sản

Trước yêu cầu đó, Hà Nội đang từng bước chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển các vùng sản xuất tập trung, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ cao và áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn. Đây là hướng đi tất yếu để nâng cao giá trị nông sản, kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững.

Vùng trồng hoa tại xã Mê Linh. Ảnh: Phạm Hùng

Từ sản xuất an toàn đến nâng cao giá trị nông sản

Với lợi thế về đất đai và truyền thống sản xuất nông nghiệp, xã Mê Linh đang từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, gắn sản xuất với yêu cầu của thị trường. Hiện nay, diện tích đất sản xuất nông nghiệp của xã là hơn 1.900ha, trong đó có hơn 505ha trồng lúa, hơn 670ha trồng rau màu và cây ăn quả, gần 340ha trồng hoa, cây cảnh... Trên cơ sở lợi thế từng vùng trồng, xã đã triển khai nhiều mô hình sản xuất theo hướng an toàn, nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mê Linh Trần Sỹ Đạt, việc chủ động ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất. Giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân trên địa bàn đạt 170-200 triệu đồng/ha/năm. Đặc biệt, có nhiều mô hình trồng hoa cao cấp cho doanh thu từ 300 đến 500 triệu đồng/ha/năm.

Không chỉ xã Mê Linh, nhiều địa phương trên địa bàn Hà Nội cũng đang hình thành những vùng sản xuất tập trung, tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Tại xã Thạch Thất, vùng cây ăn quả rộng gần 150ha đang mang lại thu nhập khoảng 300-400 triệu đồng/ha/năm. Nổi bật trong đó là mô hình trồng nho kết hợp du lịch trải nghiệm của Hợp tác xã Du lịch và Dịch vụ nông nghiệp xanh. Theo Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Ngọc Quang, nhờ làm chủ kỹ thuật canh tác, ứng dụng hệ thống mái che, tưới tự động và quy trình chăm sóc đồng bộ, sản lượng nho của hợp tác xã năm nay dự kiến đạt hơn 10 tấn, doanh thu ước vượt 3 tỷ đồng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố đang đẩy mạnh phát triển các vùng sản xuất an toàn, hữu cơ theo tiêu chuẩn VietGAP. Đến nay, diện tích đã được chứng nhận hữu cơ đạt 334,746ha, gồm 149,446ha rau, 15,1ha cây ăn quả, 100,2ha lúa và 70ha cây dược liệu. Ngoài ra, có 331,4ha đang trong quá trình chuyển đổi, sản xuất theo hướng hữu cơ, gồm: 63,2ha rau; 91,1ha cây ăn quả; 154,1ha lúa và 23ha cây dược liệu. Thành phố cũng duy trì thường xuyên khoảng 1.700ha diện tích VietGAP trong trồng trọt. Một bước tiến quan trọng khác là việc xây dựng mã số vùng trồng, tạo cơ sở quản lý vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đến nay, Hà Nội đã cấp 62 mã số vùng trồng với tổng diện tích 571,6ha. Đối với thị trường trong nước, thành phố có 53 mã số vùng trồng.

Việc mở rộng các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn cùng với cấp mã số vùng trồng đang từng bước hình thành phương thức quản lý nông nghiệp dựa trên dữ liệu và quy trình. Đây không chỉ là yêu cầu để kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm mà còn là điều kiện quan trọng để nông sản Hà Nội nâng cao khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường.

Gắn sản xuất tập trung với ứng dụng công nghệ cao

Tuy nhiên, quá trình xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp an toàn vẫn còn không ít khó khăn. Tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao và chế biến sâu còn hạn chế, trong khi phần lớn sản xuất vẫn ở quy mô nhỏ lẻ. Nhận thức và khả năng tuân thủ các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm của một bộ phận người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng chưa đầy đủ.

Những hạn chế này khiến việc mở rộng quy mô sản xuất an toàn, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến, phân phối và tiêu thụ chưa đạt như kỳ vọng. Nếu không giải quyết được bài toán liên kết và thị trường, việc áp dụng tiêu chuẩn sản xuất sẽ khó phát huy đầy đủ hiệu quả kinh tế.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, để công tác quản lý an toàn thực phẩm đi vào nền nếp, thành phố tiếp tục thực hiện quy hoạch phát triển nông nghiệp, gắn sản xuất tập trung với ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, hữu cơ. Sở hỗ trợ các cơ sở áp dụng những chương trình quản lý chất lượng tiên tiến như: GAP, GMP, HACCP, ISO 22000; đồng thời nhân rộng các chuỗi giá trị chế biến, cung ứng thực phẩm an toàn. Hà Nội cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, đổi mới công nghệ, nâng cấp dây chuyền sản xuất để tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao. Cùng với hỗ trợ sản xuất, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm tiếp tục được tăng cường. Sở thường xuyên lấy mẫu giám sát chất lượng, cảnh báo nguy cơ mất an toàn và truy xuất nguồn gốc sản phẩm để yêu cầu khắc phục triệt để.

Từ việc hình thành những vùng rau, vùng cây ăn quả, vùng hoa đến các mô hình sản xuất hữu cơ, VietGAP và xây dựng mã số vùng trồng, Hà Nội đang từng bước chuyển nông nghiệp từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Hướng đi này giúp nâng cao thu nhập cho nông dân, tăng sức cạnh tranh của nông sản Hà Nội và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, phát triển bền vững.