Thỏa thuận Mỹ-Nga khó giải 'cơn khát' dầu diesel toàn cầu

Lượng dầu diesel Nga dự kiến cung cấp ban đầu chỉ tương đương khoảng 2% nhu cầu của Mỹ. (Nguồn: Financial Times)

Nguồn cung bổ sung quá ít so với nhu cầu

Theo thông báo của Tổng thống Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social, Nga sẽ ngay lập tức cung cấp 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường toàn cầu.

Theo S&P Global Platts, mỗi tấn dầu diesel tương đương khoảng 7,45 thùng. Như vậy, khối lượng ban đầu vào khoảng 2,24 triệu thùng, tương đương 74.500 thùng/ngày nếu phân bổ đều trong một tháng.

Theo Cơ quan thông tin năng lượng Mỹ (EIA), nhu cầu dầu diesel của Mỹ đạt 3,65 triệu thùng/ngày trong tuần kết thúc ngày 2/10. Với quy mô này, lượng dầu diesel Nga dự kiến cung cấp ban đầu chỉ tương đương khoảng 2% nhu cầu của Mỹ.

Trong khi đó, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), mức tiêu thụ dầu diesel toàn cầu vượt 28 triệu thùng/ngày, khiến lượng hàng bổ sung nói trên chiếm chưa đến 1% nhu cầu thế giới.

Ông Neil Atkinson, cựu Giám đốc bộ phận thị trường và công nghiệp dầu mỏ của IEA đánh giá, khối lượng này quá ít để tạo ra tác động đáng kể đối với thị trường.

Theo kế hoạch được ông Trump công bố, Nga dự kiến cung cấp thêm 500.000 tấn dầu diesel, tương đương 3,73 triệu thùng, trong tháng 11/2026, tiếp đó là 1 triệu tấn, tương đương 7,45 triệu thùng.

Ở giai đoạn sau, Moscow có thể đưa ra thị trường thêm 3 triệu tấn, tương đương 22,35 triệu thùng, tùy thuộc tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu trong nước.

Nếu được triển khai đầy đủ theo thông báo của Tổng thống Mỹ, tổng lượng dầu diesel Nga cung cấp sẽ đạt 4,8 triệu tấn, tương đương 35,76 triệu thùng. Con số này chỉ tương đương khoảng 10 ngày nhu cầu dầu diesel của Mỹ và nhỉnh hơn một ngày tiêu thụ của toàn thế giới.

Goldman Sachs ước tính, lượng dầu diesel Nga dự kiến được đưa ra thị trường trong tháng 10 và tháng 11 chỉ có thể kéo giảm giá bán buôn khoảng 1-2 USD/thùng tại khu vực Bờ Vịnh của Mỹ và châu Âu.

Ông Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates cho biết, Mỹ vốn là nước xuất khẩu ròng dầu diesel nên không cần phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) đã áp dụng lệnh cấm nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế của Nga.

Theo các nhà phân tích của Kpler, lượng dầu diesel mà xứ bạch dương bổ sung có thể giúp giảm cạnh tranh đối với các lô hàng của Mỹ tại những thị trường như Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông Daniel Hynes, chiến lược gia hàng hóa cấp cao tại ANZ nhận thấy, khối lượng này khó tạo ra tác động đáng kể trong trung và dài hạn.

Diễn biến thị trường cũng đang chứng minh rằng, thỏa thuận chưa thực sự tạo ra sự thay đổi lớn về giá.

Hợp đồng tương lai dầu diesel gần như không biến động đáng kể trong ngày 12/10, khi đóng cửa giảm khoảng 1 xu. Theo ông Lipow, phản ứng này cho thấy, thị trường có thể xem thỏa thuận chủ yếu là một động thái mang tính tuyên bố, nhằm thể hiện nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc ứng phó với giá nhiên liệu tăng cao.

Để thị trường cải thiện bền vững, công suất lọc dầu cần được khôi phục và đưa trở lại hoạt động. Dù vậy, những hạn chế về nguồn cung tại Trung Đông vẫn tồn tại, trong khi nguy cơ các nhà máy lọc dầu của Nga vẫn tiếp tục bị tấn công.

Giá nhiên liệu gây sức ép trước bầu cử giữa nhiệm kỳ

Thỏa thuận giữa Mỹ và Nga được công bố trong bối cảnh ông Trump chịu sức ép phải kiềm chế giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của nền kinh tế lớn nhất thế giới vào tháng 11/2026.

Chi phí dầu diesel có ảnh hưởng rộng đến nền kinh tế do loại nhiên liệu này được sử dụng phổ biến trong vận tải hàng hóa và hoạt động thu hoạch nông sản. Khi giá dầu diesel tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất cũng tăng theo, từ đó tạo thêm áp lực lên giá hàng hóa và lạm phát.

Theo Hiệp hội ô tô Mỹ (AAA), giá dầu diesel bình quân tại Mỹ đạt 6,28 USD/Gallon vào ngày 13/10, tăng 72% so với cùng kỳ năm trước.

Giá xăng thông thường cũng lên mức bình quân 4,34 USD/gallon, so với 3,08 USD/Gallon một năm trước đó.

Giá nhiên liệu tăng mạnh trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu của Nga làm gián đoạn hoạt động chế biến. Cùng lúc, các cuộc tấn công của Iran và lực lượng Houthi nhằm vào các cơ sở dầu mỏ tại Trung Đông khiến nguồn cung nhiên liệu thêm căng thẳng.

Tuy nhiên, nguồn gốc cụ thể của lượng dầu diesel Nga trong thỏa thuận với Mỹ vẫn chưa rõ ràng.

Ông Neil Atkinson lưu ý, Moscow đang cắt giảm xuất khẩu trong bối cảnh Kiev liên tục tấn công các nhà máy lọc dầu, đường ống và cơ sở lưu trữ năng lượng của Nga.

Tổng thống Mỹ từng cân nhắc áp dụng lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel, nhưng sau đó từ bỏ phương án này do lo ngại động thái có thể đẩy giá xăng trong nước lên cao hơn. (Nguồn: DW)

Dư địa hạn chế, rủi ro nguồn cung vẫn hiện hữu

Trước áp lực giá nhiên liệu, chính quyền Tổng thống Trump không có nhiều lựa chọn để nhanh chóng cải thiện tình hình.

Tổng thống Mỹ từng cân nhắc áp dụng lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel, nhưng sau đó từ bỏ phương án này do lo ngại động thái có thể đẩy giá xăng trong nước lên cao hơn.

Mới đây, ông chủ Nhà Trắng cũng đã ký sắc lệnh hành pháp cho phép các tài xế xe tải sử dụng dầu diesel dành cho thiết bị, phương tiện hoạt động ngoài đường bộ và được miễn thuế khi lưu thông trên đường cao tốc. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ hoãn nghĩa vụ thuế chứ không xóa bỏ khoản thuế phải nộp.

Theo ông Daniel Hynes, để thị trường cải thiện bền vững, công suất lọc dầu cần được khôi phục và đưa trở lại hoạt động. Dù vậy, những hạn chế về nguồn cung tại Trung Đông vẫn tồn tại, trong khi nguy cơ các nhà máy lọc dầu của Nga vẫn tiếp tục bị tấn công.

Bên cạnh đó, căng thẳng Nga-Ukraine tiếp tục làm gia tăng bất ổn đối với thị trường năng lượng. Ngày 12/10, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cáo buộc Nga vi phạm lệnh ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng. Ông đồng thời cảnh báo Kiev sẽ đáp trả nếu Moscow không tuân thủ lệnh ngừng bắn này.

Những diễn biến trên cho thấy, thỏa thuận dầu diesel giữa Mỹ và Nga khó có thể tự giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung hiện nay.

Khi công suất lọc dầu chưa phục hồi, các tuyến vận chuyển năng lượng còn tiềm ẩn rủi ro và xung đột tiếp tục đe dọa hoạt động xuất khẩu, việc kéo giảm giá nhiên liệu nhiều khả năng vẫn là bài toán khó đối với chính quyền Tổng thống Trump.