Xe cỡ lớn to nặng gây áp lực lên hạ tầng, Trung Quốc cân nhắc thu phí mới

Sự phổ biến nhanh chóng của các mẫu xe điện cỡ lớn tại Trung Quốc đang đặt ra bài toán mới cho cơ quan quản lý. Không chỉ làm giảm nguồn thu từ thuế nhiên liệu, những mẫu SUV và MPV nặng tới gần 3 tấn còn được cho là khiến đường sá xuống cấp nhanh hơn, trong khi ngân sách dành cho bảo trì ngày càng thiếu hụt.

Theo số liệu của Hiệp hội Ô tô chở khách Trung Quốc (CPCA), khoảng 60% mẫu xe mới ra mắt trong nửa đầu năm 2026 có chiều dài trên 5m, phản ánh xu hướng người tiêu dùng chuyển sang các mẫu SUV và MPV cỡ lớn. Ngược lại, xe dài dưới 4,5 m chỉ còn chiếm khoảng 2%, giảm mạnh so với mức 13% của năm trước.

Nhiều mẫu xe điện hiện nay có khối lượng xấp xỉ 3 tấn do sử dụng bộ pin dung lượng lớn. Trọng lượng này được cho là làm gia tăng áp lực lên hạ tầng giao thông, đặc biệt khi số lượng xe điện tiếp tục tăng mạnh.

Trong khi đó, nguồn kinh phí bảo trì đường bộ của Trung Quốc chủ yếu đến từ thuế nhiên liệu. Khi xe điện dần thay thế xe chạy xăng và dầu, khoản thu này liên tục sụt giảm.

Theo Bloomberg, Trung Quốc hiện đối mặt với khoản thiếu hụt khoảng 300 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 44 tỷ USD) mỗi năm cho công tác bảo trì và quản lý đường bộ. Một nghiên cứu thuộc Bộ Giao thông vận tải nước này cho biết khoảng 40% các dự án sửa chữa đường địa phương đã được phê duyệt nhưng chưa thể triển khai do thiếu kinh phí.

Để giải quyết vấn đề, Bắc Kinh đang xem xét nhiều giải pháp mới, trong đó có thu phí sử dụng đường dựa trên quãng đường xe di chuyển thay vì chỉ dựa vào thuế nhiên liệu như hiện nay.

Tỉnh Hải Nam đã triển khai chương trình thí điểm sử dụng hệ thống định vị vệ tinh để theo dõi quãng đường của một số phương tiện. Đây được xem là bước thử nghiệm cho mô hình thu phí theo số km vận hành, có thể được tính toán dựa trên loại xe và mức độ sử dụng.

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng bắt đầu thu hẹp các ưu đãi dành cho xe năng lượng mới (NEV). Mức ưu đãi thuế mua xe đã được giảm còn 5%, với giá trị tối đa 15.000 Nhân dân tệ (khoảng 2.250 USD). Chính sách miễn thuế phương tiện hằng năm cũng sẽ không còn áp dụng với xe hybrid sạc điện (PHEV) và xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (EREV).

Ngoài các biện pháp về thuế và phí, cơ quan quản lý còn muốn hạn chế xu hướng phát triển xe điện ngày càng lớn và nặng. Những quy định mới về mức tiêu thụ năng lượng dự kiến sẽ áp dụng chế tài đối với các mẫu xe có trọng lượng quá lớn, nhằm khuyến khích các hãng sử dụng vật liệu nhẹ, cải thiện tính khí động học thay vì tăng kích thước pin để kéo dài quãng đường di chuyển.

Truyền thông Trung Quốc cũng đã lên tiếng cảnh báo xu hướng này. Nhân dân Nhật báo cho rằng các hãng xe cần "quay trở lại sự hợp lý", bởi những mẫu xe quá khổ không chỉ gây áp lực lên hạ tầng đô thị mà còn làm gia tăng mức tiêu thụ năng lượng. Trong khi đó, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) nhận định việc chạy theo các mẫu xe điện cỡ lớn chủ yếu để đáp ứng nhu cầu ngắn hạn của thị trường, thay vì phản ánh sự đổi mới thực chất của ngành công nghiệp ô tô.