Xe máy điện 2026: VinFast bứt tốc, Honda – Yamaha bước vào cuộc đua sinh tử

Thị trường xe máy Việt Nam đang chứng kiến bước ngoặt lịch sử khi cán cân quyền lực dần dịch chuyển từ xe xăng sang xe điện.

Xe xăng thoái trào, xe điện bùng nổ

Suốt nhiều thập kỷ, mốc tiêu thụ 3 triệu chiếc xe máy mỗi năm được xem là "chuyện thường ngày" tại Việt Nam. Tuy nhiên, gió đã đổi chiều. Số liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) cho thấy bức tranh ảm đạm của xe máy xăng. Năm 2025, tổng lượng xe bán ra của 5 thành viên VAMM (gồm Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki, SYM) chỉ đạt khoảng 2,6 triệu chiếc, giảm gần 2% so với năm trước. Riêng quý IV/2025 – vốn là cao điểm Tết – doanh số vẫn giảm tới 6,9%.

Năm 2026 sẽ là "điểm bùng phát" của thị trường xe máy điện Việt Nam.

Trái ngược hoàn toàn, xe máy điện đang tăng trưởng phi mã. Thị trường hiện có khoảng 3,5 triệu xe điện đang lưu hành. VinFast, thương hiệu dẫn dắt thị trường, ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục 447% trong năm 2025 với hơn 406.453 xe bán ra, chính thức vượt qua nhiều tên tuổi lớn về doanh số.

Trong khi trước đó, Honda chiếm hơn 80% thị phần xe máy xăng và sở hữu lợi nhuận tỷ USD mỗi năm, nhưng doanh nghiệp này tỏ ra khá dè dặt với xe điện. Lãnh đạo hãng từng vin vào lý do hạ tầng chưa sẵn sàng hay giá thành cao để trì hoãn. Tuy nhiên, trước áp lực từ chính sách chuyển đổi xanh của Chính phủ và sự lấn lướt của VinFast, Honda buộc phải thay đổi.

Ông Lê Hoàng Long, một chuyên gia trong ngành nhận định: "Honda bước vào cuộc chơi không phải vì hào hứng, mà vì không còn đường lùi. Khi nguồn sống là xe xăng bị đe dọa, đứng ngoài cuộc không còn là sự thận trọng mà là rủi ro chí mạng".

Sự thay đổi này diễn ra không suôn sẻ. Giai đoạn đầu, các mẫu xe như ICON e: hay CUV e: gặp khó vì chính sách chỉ cho thuê xe và pin với giá cao, khiến người dùng quay lưng. Rút kinh nghiệm, từ tháng 3/2026, Honda Việt Nam đã điều chỉnh chính sách quyết liệt.

Cụ thể, nếu như trước đây, doanh nghiệp này chỉ triển khai mô hình cho thuê xe điện trọn gói tại 19 đại lý ủy nhiệm ở ba thành phố lớn bao gồm Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng. Người dùng phải đặt cọc số tiền 2.000.000 VND và chi trả phí dịch vụ hàng tháng ở mức 1.472.727 VND.

Tuy nhiên, từ ngày 26/3/2026. Thay vì chỉ được thuê xe, khách hàng hiện nay đã có thể trực tiếp sở hữu phương tiện thông qua hai lựa chọn mua sắm cụ thể. Đối với mẫu CUV e có hai lựa chọn, bán kèm pin giá 65 triệu đồng và cho thuê pin giá 45 triệu đồng, phí thuê 2 pin 250.000 đồng/tháng.

Trong khi đó, mẫu ICON e được giảm giá tới 10 triệu đồng. Mức giảm có thể có sự chênh lệch nhẹ tùy chính sách bán hàng từng nơi. Như vậy, từ giá niêm yết hơn 26,4 triệu đồng, giá xe thực tế hiện chỉ còn khoảng xấp xỉ 17 triệu đồng. Có nơi còn hỗ trợ cả lệ phí trước bạ đăng ký xe.

Để mở rộng thêm dải sản phẩm xe điện, Honda Việt Nam (HVN) đã chính thức giới thiệu mẫu xe máy điện hoàn toàn mới Honda UC3, đánh dấu bước đi cụ thể và rõ ràng hơn trong chiến lược điện hóa xe hai bánh của hãng tại thị trường Việt Nam. UC3 với thiết kế thực dụng (cốp 26 lít, quãng đường 120km/sạc, tốc độ 80km/h), không chạy đua thông số ảo mà tập trung vào độ bền và an toàn.

Ông Daiki Mihara, Giám đốc điều hành Công ty Honda Motor Nhật Bản, khẳng định sẽ lắp ráp xe điện tại Việt Nam từ cuối năm 2026 để giảm giá thành. Đến năm 2027, các mẫu xe điện phổ thông (tương đương phân khúc Wave) sẽ ra mắt để đấu trực diện về giá.

Trong khi đó, Yamaha cũng không còn đứng ngoài cuộc, hãng này đã giảm giá mẫu Neo's từ 50 triệu xuống dưới 35 triệu đồng, đồng thời triển khai hạ tầng sạc/đổi pin tại đại lý từ đầu năm 2026, kèm dịch vụ giao pin tận nơi. Ngoài ra, SYM cũng rục rịch đưa về Việt Nam công nghệ xe điện chạy bằng xăng phát điện để giải quyết bài toán hạ tầng.

Ở nhóm startup Việt, Dat Bike nổi lên như một điểm sáng sau khi gọi vốn thành công 22 triệu USD, dự kiến nâng công suất lên 100.000 xe/năm và tự chủ 90% công nghệ. Selex Motor cũng mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu tăng cao.

Cuộc đua hạ tầng: VinFast dẫn trước, Honda bám đuổi

Theo các chuyên gia, trong cuộc đua giành thị phần xe máy điện tại Việt Nam, hạ tầng trạm sạc và đổi pin đang là yếu tố then chốt quyết định cục diện. Ở mặt trận này, VinFast đang áp đảo tuyệt đối.

Thông qua công ty V-Green, VinFast đang phủ sóng hàng chục nghìn trạm đổi pin trên toàn quốc, len lỏi vào cả các hệ thống bán lẻ như Thế Giới Di Động, FPT Shop. Mục tiêu của hãng là đạt 150.000 cổng sạc/đổi pin, tạo ra sự tiện lợi "cứ 1km có một trạm" tại các đô thị lớn.

Ở phía đối diện, Honda và Yamaha đang nỗ lực bám đuổi. Bà Sayaka Arai, Tổng giám đốc Honda Việt Nam cho biết hãng sẽ triển khai đồng bộ trạm sạc Honda Motor Charger Hub và trạm đổi pin Honda e:Swap từ tháng 4 và tháng 6/2026. Tuy nhiên, với quy mô ban đầu chỉ tập trung tại các đại lý (HEAD) và thành phố lớn, Honda vẫn còn một khoảng cách rất xa để bắt kịp mạng lưới của đối thủ Việt.

Yamaha cũng không đứng ngoài cuộc khi thử nghiệm dịch vụ đổi pin tại Hà Nội và TP.HCM, đồng thời giảm giá sâu mẫu Neo's xuống còn 35 triệu đồng để kích cầu. Trong khi đó, SYM chọn lối đi riêng với công nghệ xe điện chạy bằng động cơ xăng phát điện, nhằm xóa bỏ nỗi lo về trạm sạc.

Năm 2026 sẽ là "điểm bùng phát" của thị trường xe máy Việt Nam. Thế độc tôn của Honda đang lung lay dữ dội trước sức ép từ VinFast khi doanh nghiệp này đặt mục tiêu bán 1,5 triệu xe, chiếm 50% thị phần toàn ngành.

Trong khi đó, Honda cam kết đưa ra nhiều sản phẩm đa dạng và giá rẻ hơn vào năm 2027-2028. Các chuyên gia dự báo Honda sẽ phải chấp nhận hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để đầu tư hạ tầng và trợ giá sản phẩm nhằm giành lại thị phần xe điện, trước khi tung ra các dòng xe giá rẻ vào 2027.

Sự cạnh tranh khốc liệt giữa "gã khổng lồ" Nhật Bản và "kỳ lân" công nghệ Việt Nam không chỉ xoay quanh giá bán mà còn là cuộc đua về chất lượng dịch vụ, hậu mãi và sự tiện lợi của hạ tầng năng lượng. Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng Việt Nam sẽ là bên hưởng lợi lớn nhất với nhiều lựa chọn phương tiện xanh chất lượng, bền bỉ và chi phí hợp lý.

Ngoài ra, các chuyên gia cho rằng cuộc đua này không chỉ dừng lại ở doanh số, mà còn là cuộc chiến khẳng định tầm nhìn về tương lai giao thông xanh tại Việt Nam. Khi "gã khổng lồ" đã tỉnh giấc, cuộc chơi mới thực sự bắt đầu.

Thanh Hoa