Xe tải điện chờ cú hích từ chính sách, hạ tầng

Còn nhiều rào cản

Hiện nay, thị trường xe tải điện tại Việt Nam đã bắt đầu xuất hiện một số sản phẩm thương mại, chủ yếu thuộc phân khúc xe tải nhẹ và xe van phục vụ giao hàng đô thị.

Thị trường Việt Nam đã xuất hiện một số mẫu xe tải điện nhưng chủ yếu là xe cỡ nhỏ, chạy trong đô thị.

Có thể kể đến một số mẫu như: Karry X5 (tải trọng 1,49 tấn, tầm hoạt động khoảng 230km), Karry E5 (950kg, 250km), VinFast Van EC (600kg, 175km) hay xe đầu kéo của Sany với tải trọng lên tới 40 tấn, tầm hoạt động khoảng 300km.

Thực tế cho thấy, số lượng mẫu mã các loại xe tải điện vẫn còn hạn chế, đặc biệt ở phân khúc xe tải nặng, vốn đóng vai trò chủ lực trong vận tải hàng hóa liên tỉnh.

So với xe tải sử dụng động cơ diesel có thể vận hành hàng trăm đến hàng nghìn ki lô mét liên tục thì đây rõ ràng là khoảng cách lớn. Điều này khiến xe tải điện chưa thể đáp ứng yêu cầu của vận tải đường dài, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động logistics tại Việt Nam.

Theo ông Trần Việt An, Trưởng phòng kinh doanh Công ty TNHH Máy móc Fuli Việt Nam, xe tải điện có nhiều ưu điểm rõ rệt: Máy vận hành êm, chi phí năng lượng rẻ hơn khoảng 40-60% so với xe dầu, đặc biệt hiệu quả khi di chuyển trên địa hình bằng phẳng.

Tuy nhiên, những lợi thế này vẫn chưa đủ để thuyết phục doanh nghiệp đầu tư, khi hàng loạt hạn chế đang tồn tại.

Theo ông An, một chiếc xe đầu kéo điện hiệu Sany của Trung Quốc với tải trọng khoảng hơn 40 tấn, giá bán khoảng 3 tỷ đồng/chiếc, cao gấp đôi xe tải chạy dầu. Chi phí sạc điện tuy rẻ hơn khoảng một nửa so với giá dầu nhưng quãng đường hoạt động theo công bố chỉ đạt khoảng 300km/lần sạc.

Bên cạnh đó, hiện chưa có hệ thống trạm sạc chuyên biệt cho xe tải điện, đặc biệt là xe tải nặng, trong khi việc tận dụng hạ tầng sạc của xe du lịch gần như không khả thi.

Hạn chế về công nghệ pin cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành. Xe tải điện tiêu hao năng lượng nhanh hơn khi leo dốc hoặc di chuyển ở địa hình phức tạp.

Phù hợp với vận tải ngắn

Từ góc độ người vận hành, ông Phạm Đức Chính, lái xe đường dài của Công ty TNHH Vietco Logistics (TP.HCM) cho rằng, xe tải điện hiện chưa phù hợp với đặc thù vận tải liên tỉnh, hiệu quả vận hành không bằng xe dầu.

Thị trường xe tải điện rất nhiều tiềm năng nhưng cần chính sách đủ tốt để chuyển đổi tự nhiên.

Theo ông Chính, một đặc điểm quan trọng của ngành logistics là tính linh hoạt. Các tuyến vận chuyển thường xuyên thay đổi theo nhu cầu đối tác, không cố định. Nếu doanh nghiệp vừa phải mua xe, vừa đầu tư trạm sạc thì chi phí rất lớn, trong khi chưa chắc khai thác được hết công suất.

Theo ông Bùi Phi Long, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Vận tải Hà Nội, xe tải điện là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay, phạm vi ứng dụng còn hạn chế.

"Xe tải điện mới chỉ phù hợp hoạt động trong phạm vi hẹp như khu công nghiệp, cảng biển, mỏ khai thác hay trong các đô thị - nơi có quãng đường ngắn, tần suất vận hành ổn định", ông Long nói.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thường, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa đường bộ Đà Nẵng cho rằng, với điều kiện hiện tại, xe tải hybrid có thể là giải pháp hợp lý.

"Quãng đường 300km là chưa đủ với vận tải liên tỉnh. Xe hybrid có thể phù hợp hơn trong giai đoạn chuyển tiếp", ông Thường nói.

Cần cú hích

Một thực tế được nhiều chuyên gia chỉ ra là doanh nghiệp sẽ không chuyển đổi nếu không nhìn thấy lợi ích kinh tế rõ ràng. Do đó, để thúc đẩy thị trường xe tải điện, vai trò của Nhà nước là rất quan trọng.

Theo ông Bùi Phi Long, cần có các chính sách ưu đãi mạnh hơn về thuế, phí để giảm chi phí đầu tư ban đầu cho doanh nghiệp. Đồng thời, cần quy hoạch và phát triển hệ thống hạ tầng sạc đồng bộ trên các tuyến quốc lộ, liên tỉnh.

Bên cạnh đó, việc tổ chức lại giao thông cũng có thể tạo động lực cho xe tải điện. Chẳng hạn, ưu tiên xe điện vào khu vực nội đô, bố trí làn đường riêng hoặc điểm đỗ thuận lợi.

Đối với xe tải điện nhỏ như xe tải van, ở đô thị lớn cần cơ chế tạo điều kiện không giới hạn thời gian hoạt động. Điều này vừa đảm bảo lưu thông hàng hóa liên tục, kịp thời, vừa hạn chế được xe tải chạy xăng dầu.

Ở góc độ dài hạn, các chuyên gia cho rằng cần thúc đẩy sản xuất trong nước để giảm giá thành. Đồng thời đầu tư nghiên cứu công nghệ pin nhằm tăng quãng đường di chuyển và rút ngắn thời gian sạc.