Xem miễn phí kết quả các công trình nghiên cứu về dân tộc, tôn giáo và con người

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, con người và cộng đồng vừa là đối tượng nghiên cứu, vừa là chủ thể của phát triển. Việc phát huy tri thức, kinh nghiệm, bản sắc văn hóa và sức sáng tạo của con người, gia đình, cộng đồng sẽ góp phần tạo động lực phát triển đất nước, đồng thời mở rộng cơ hội tham gia và thụ hưởng thành quả phát triển cho mọi nhóm xã hội.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, hai thông điệp “Dân là gốc” và “Con người là trung tâm” thể hiện định hướng xuyên suốt của không gian trưng bày. Khoa học xã hội và nhân văn cần tiếp tục gắn kết nghiên cứu cơ bản với thực tiễn, nâng cao năng lực tham mưu, tư vấn chính sách, dự báo những vấn đề mới và chuyển hóa tri thức thành giá trị thiết thực cho cộng đồng. Sự kết hợp giữa nghiên cứu về cộng đồng, bản sắc văn hóa với nghiên cứu về con người, gia đình và bình đẳng giới góp phần thúc đẩy phát triển bao trùm, bền vững.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Minh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới cho rằng, vai trò của nghiên cứu khoa học trong nhận diện, lý giải những biến đổi của đời sống, cung cấp luận cứ cho hoạch định chính sách và tìm kiếm giải pháp đối với các vấn đề thực tiễn. Nghiên cứu về dân tộc học và tôn giáo học góp phần làm sáng tỏ bản sắc văn hóa, sự đa dạng của cộng đồng, qua đó nâng cao hiểu biết về những giá trị cần được bảo tồn, phát huy và vận dụng phù hợp trong quá trình phát triển.

Những thành quả nghiên cứu cũng là kết tinh từ tâm huyết, sự kế thừa tri thức và đóng góp của nhiều thế hệ nhà khoa học. Việc giới thiệu các công trình tại không gian trưng bày góp phần giúp công chúng hiểu rõ hơn giá trị của nghiên cứu khoa học xã hội, đồng thời tăng cường kết nối giữa giới nghiên cứu với thực tiễn đời sống.

GS, TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Ảnh: Minh Thái - TTXVN

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Minh, Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học cho biết, không gian trưng bày nhằm giới thiệu lịch sử hình thành, phát triển, thành tựu nghiên cứu và kết quả ứng dụng khoa học của hai Viện. Các nội dung tập trung vào nghiên cứu dân tộc học, tín ngưỡng, tôn giáo; bảo tồn văn hóa truyền thống; phát triển con người, gia đình và giới; quyền con người, an ninh con người; trẻ em và người cao tuổi. Qua đó, chương trình làm rõ mối liên hệ giữa tri thức khoa học với thực tiễn và vai trò tham gia của cộng đồng trong bảo tồn văn hóa, phát triển xã hội.

Tại khu vực dân tộc học và tôn giáo học, các nội dung trưng bày giới thiệu hoạt động hợp tác quốc tế, tư vấn chính sách và ứng dụng kết quả nghiên cứu. Trong lĩnh vực tôn giáo học, có nghiên cứu giá trị di sản Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm và chùa Bổ Đà, tỉnh Bắc Ninh; hoạt động hợp tác với các tổ chức tôn giáo và nghiên cứu phục vụ tư vấn chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo. Đáng chú ý là dự án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của hai dân tộc thiểu số rất ít người Brâu và Rơ-măm. Dự án giới thiệu mô hình rông puếch của người Brâu được tái dựng từ ký ức của người cao tuổi và tri thức của nghệ nhân, cùng mô hình số ba chiều phục vụ lưu giữ tư liệu. Các hoạt động khác gồm tổ chức lớp truyền dạy cồng chiêng, dân ca, dân vũ cho 40 học sinh Brâu và Rơ-măm, xây dựng phim tư liệu và chuyển giao cho địa phương.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Minh, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học

Một dự án khác tập trung bảo tồn nghề thủ công truyền thống gắn với phát triển du lịch tại Công viên địa chất Non nước Cao Bằng. Từ chất liệu giấy bản của người Nùng, nhóm nghiên cứu phối hợp với người dân phát triển các sản phẩm như sổ tay, quạt, đồ lưu niệm và tranh thư pháp. Kết quả nghiên cứu về trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt cũng được giới thiệu, với hơn 600 bộ trang phục đã trao cho các đội, câu lạc bộ văn nghệ truyền thống. Những hoạt động này góp phần đưa tri thức nghiên cứu vào đời sống, đồng thời tạo điều kiện để cộng đồng chủ động gìn giữ bản sắc văn hóa.

Không gian trưng bày về con người, gia đình và giới giới thiệu các chủ đề phụ nữ và phát triển; gia đình trong dòng chảy thời gian; con người và phát triển bao trùm; quyền con người, an ninh con người; trẻ em và người cao tuổi. Các công trình, ấn phẩm và hình ảnh khảo sát thực địa phản ánh quá trình nghiên cứu những vấn đề gắn với đời sống, nhu cầu và cơ hội phát triển của các nhóm xã hội. Trong đó, các nghiên cứu về gia đình gắn với hôn nhân, phòng, chống bạo lực gia đình và chính sách phát triển gia đình; nghiên cứu về phụ nữ tập trung vào bình đẳng giới, vai trò của phụ nữ trong lãnh đạo, quản lý và khoa học. Các chủ đề về phát triển con người, trẻ em và người cao tuổi nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát huy vai trò của mỗi cá nhân trong gia đình, cộng đồng.

Không gian trưng bày mở cửa miễn phí từ ngày 19/10 đến hết ngày 20/11/2026 tại trụ sở Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 1 Liễu Giai, Hà Nội.