Xem xét nới lỏng tỷ lệ an toàn trong hoạt động của các ngân hàng

Điểm thay đổi đáng chú ý trong dự thảo mới là việc chuyển từ chỉ tiêu “tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi” (LDR) sang “tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn” (CDR).

So với cách tiếp cận trước đây, chỉ tiêu này được xác định trên cơ sở tổng dư nợ cấp tín dụng và tổng nguồn vốn huy động theo quy định, thay vì chỉ giới hạn ở cho vay và tiền gửi.

Các cấu phần tính toán về cơ bản kế thừa quy định hiện hành, bao gồm cả các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, cam kết ngoại bảng ở phía cấp tín dụng, cũng như các nguồn vốn ngoài tiền gửi ở phía huy động.

Đối với tiền gửi Kho bạc Nhà nước (KBNN), cách tính trong dự thảo được điều chỉnh trên cơ sở lộ trình đã quy định trước đó. Cụ thể, theo quy định hiện hành tại Thông tư 22 (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26), tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của KBNN được tính vào nguồn vốn huy động đã giảm dần qua các năm và tiến tới loại bỏ hoàn toàn từ năm 2026.

Trong khi đó, dự thảo mới xác định lại cách tính theo hướng tiền gửi không kỳ hạn tiếp tục không được tính vào huy động và 80% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN.

Ảnh minh họa. Ảnh: L.T

Đối với “cấp tín dụng”, dự thảo xác định tổng dư nợ cấp tín dụng bao gồm dư nợ cấp tín dụng đối với cá nhân, tổ chức (không bao gồm dư nợ cấp tín dụng đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác tại Việt Nam); các khoản ủy thác cho tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác cấp tín dụng.

Nội dung dự thảo thông tư mới cũng thay đổi về cách xác định các tỷ lệ an toàn, dự thảo còn bổ sung một nhóm chỉ tiêu mới theo chuẩn Basel III, bao gồm tỷ lệ đòn bẩy (LEV), tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR). Đây là những chỉ tiêu chưa được quy định trong khung hiện hành.

Đối với LEV, NHNN cho biết Ủy ban Basel đã xây dựng tỷ lệ đòn bẩy mà các chỉ tiêu của tỷ lệ này không dựa trên rủi ro và được áp dụng song song với khuôn khổ tỷ lệ an toàn vốn dựa trên rủi ro theo Basel III, nhằm hạn chế sự tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống ngân hàng.

Đây là một công cụ bổ sung cho các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro, đảm bảo an toàn cho ngân hàng. Trường hợp các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro bị sai lệch hoặc không đủ, tỷ lệ đòn bẩy đóng vai trò là lớp bảo vệ thứ 2 cho các ngân hàng.

Liên quan đến 2 tỷ lệ LCR và NSFR, Điều 14 của dự thảo quy định cụ thể lộ trình áp dụng. Theo đó, từ ngày 1-1-2028, các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thực hiện đầy đủ các quy định về hai tỷ lệ này. Trong giai đoạn trước đó, các tổ chức tín dụng tiếp tục tuân thủ các quy định hiện hành theo Thông tư 22, bao gồm các yêu cầu về khả năng chi trả và giới hạn sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn.

Bên cạnh lộ trình bắt buộc, dự thảo cũng quy định cơ chế áp dụng sớm. Cụ thể, ngay khi thông tư mới có hiệu lực, các ngân hàng có thể đăng ký với NHNN để chuyển sang áp dụng các tỷ lệ LCR và NSFR, với điều kiện phải tuân thủ ngay mức tối thiểu 100% đối với cả 2 tỷ lệ này.

Việc đăng ký áp dụng sớm phải kèm theo xác nhận của tổ chức kiểm toán độc lập và ý kiến của cơ quan quản trị nội bộ về việc đã tuân thủ đầy đủ các yêu cầu, không có ý kiến ngoại trừ tại thời điểm gần nhất.