Xóa bù chéo giá điện phải gắn với đánh giá tác động đối với từng nhóm khách hàng

Chiều 3/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. 

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (Đoàn Cà Mau) phát biểu chiều 3/11. (Ảnh: Media Quốc hội).

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau, cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, quy định trong thu hút nguồn lực đầu tư, phát triển thị trường điện và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Góp ý về lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện và chính sách hỗ trợ các đối tượng khó khăn, đại biểu Linh đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến để tách biệt chính sách giá điện với chính sách an sinh xã hội, theo hướng hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách Nhà nước thay vì thực hiện thông qua bù chéo giá điện.

Tuy nhiên, dự thảo Luật hiện giao Chính phủ quy định lộ trình xóa bỏ bù chéo mà chưa xác định rõ về các nguyên tắc, tiêu chí và trách nhiệm bảo đảm nguồn lực để hỗ trợ khi thực hiện. Do đó, bà đề nghị bổ sung quy định vào Luật về nguyên tắc lộ trình xóa bỏ bù chéo phải gắn với đánh giá tác động đối với từng nhóm khách hàng. Đồng thời, củng cố cơ chế hỗ trợ tiền điện trực tiếp, công khai, đúng đối tượng và bảo đảm nguồn kinh phí khi thực hiện.

Đặc biệt, cần quan tâm đến các hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách và người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, nơi có chi phí cấp điện cao và điều kiện tiếp cận điện còn khó khăn.

Thứ hai, về minh bạch giá điện, kiểm soát chi phí và bảo vệ quyền lợi người sử dụng điện, đại biểu Linh đồng tình với việc cơ quan soạn thảo về tiếp thu, giải trình theo hướng tăng cường kiểm tra, thẩm định chi phí thực tế, thuê tư vấn độc lập và công khai kết quả kiểm tra trước khi xem xét đưa chi phí vào giá điện.

Nhấn mạnh giá điện là vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân cũng như chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đại biểu cho biết qua các buổi tiếp xúc cử tri, rất nhiều kiến nghị của cử tri liên quan đến đề xuất giảm chi phí giá điện. Người dân rất quan tâm đến vấn đề này, do vậy cần quy định chặt chẽ hơn về nguyên tắc xác định chi phí hợp lý, hợp lệ, cơ chế kiểm toán độc lập và công khai các yếu tố cấu thành giá điện.

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Đoàn Khánh Hòa) phát biểu. (Ảnh: Media Quốc hội).

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nguyên tắc xác định chi phí hợp lý, hợp lệ trong cơ cấu giá điện; gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng nguồn lực và kiểm soát chi phí, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng điện; góp phần xây dựng cơ chế giá điện minh bạch, công bằng và phù hợp với thực tiễn.

Về bảo vệ quyền lợi người dân khi ngừng, giảm mức cung cấp điện, đại biểu tỉnh Cà Mau cho rằng, điện là nhu cầu thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và nhiều hoạt động xã hội. Do đó, để bảo đảm tốt hơn quyền lợi hợp pháp của khách hàng, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu làm rõ cơ chế xử lý trách nhiệm, khắc phục và bồi thường thiệt hại trong trường hợp đơn vị điện lực ngừng, giảm cung cấp điện không đúng quy định gây thiệt hại cho người dân cũng như khách hàng...

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Khánh Hòa, cũng tán thành với đại biểu Lê Thị Ngọc Linh về vấn đề giá điện. Theo đại biểu, với chủ trương thực hiện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước là phù hợp. 

Tuy nhiên, việc điều chỉnh giá bán lẻ giá điện theo thời gian sử dụng và lộ trình giảm bù chéo, đề nghị cần nghiên cứu quy định cơ chế điều chỉnh giá điện bảo đảm có lộ trình phù hợp và công khai về phương pháp tính. 

Quy định các cơ chế xử lý minh bạch đối với các tác động bất lợi đến đời sống, sinh hoạt, sản xuất, lao động của người dân.

Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng phát biểu. (Ảnh: Media Quốc hội).

Giải trình sau đó về giá điện, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết tại điểm b khoản 12 Điều 5 của dự thảo Luật đã quy định "giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường nhưng có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia".

Trên cơ sở đó, quan điểm xuyên suốt là giá điện phải phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, vận hành theo cơ chế thị trường. Theo quy định của Nghị định 72 và Nghị định 278, hàng năm trước khi kết thúc năm tài chính, EVN phải công bố kết cấu chi phí và Bộ Công thương, Bộ Tài chính cùng với Kiểm toán Nhà nước sẽ kiểm toán, đánh giá chi phí, công bố các chi phí này minh bạch trên website của Bộ Công thương.

Vấn đề liên quan đến chính sách hỗ trợ theo điểm c khoản 13 Điều 5 quy định về hỗ trợ tiền điện, Bộ trưởng cho biết theo quy định tại Quyết định 28/2014 của Thủ tướng Chính phủ và sau này được cập nhật trong Quyết định 14/2025, đã có quy định rất rõ về cơ cấu biểu giá và mức hỗ trợ từ ngân sách cho các đối tượng yếu thế, với mức tương đương 30kWh theo giá điện bậc 1.

Về việc xóa bỏ bù chéo giá điện như đại biểu Lê Thị Ngọc Linh và các đại biểu khác đã nêu, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho rằng trong Luật đã quy định giao cho Thủ tướng Chính phủ quyết định lộ trình dựa trên đánh giá tác động một cách đầy đủ. "Lộ trình xóa bỏ bù chéo bao gồm cả đối tượng và vùng miền, nên phải đánh giá một cách rất kỹ lưỡng cho từng nhóm đối tượng, từng vùng miền", Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nói.