Xóa nghèo thông tin, tiếp sức người dân vùng biển vươn lên

Đưa thông tin “vượt sóng” đến với người dân vùng biển

Đối với người dân sinh sống tại các xã bãi ngang, ven biển và hải đảo, điều kiện địa lý, hạ tầng viễn thông chưa đồng bộ và khả năng tiếp cận các dịch vụ thông tin còn hạn chế từng là những trở ngại không nhỏ trong phát triển kinh tế. Nhiều hộ gia đình sống dựa vào nghề đánh bắt, nuôi tôm, cua, cá nhưng thiếu kiến thức về kỹ thuật sản xuất, thông tin thị trường, giá cả nông sản và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Không ít trường hợp có khả năng phát triển kinh tế, nhưng chưa biết tìm kiếm nguồn vốn, lựa chọn mô hình phù hợp hoặc kết nối với đầu ra sản phẩm.

Nhằm giải quyết những hạn chế này, ngày 18/1/2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 90/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025. Trong đó, Dự án 6 “Truyền thông và giảm nghèo về thông tin” có hai tiểu dự án, gồm Tiểu dự án 1 về giảm nghèo về thông tin và Tiểu dự án 2 về truyền thông về giảm nghèo đa chiều. Tiểu dự án 1 hướng tới hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và người dân tại các huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo sử dụng dịch vụ viễn thông, tiếp cận thông tin thiết yếu; đồng thời nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin cơ sở.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là bảo đảm 100% xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã đảo, huyện đảo có hệ thống đài truyền thanh hoạt động, phục vụ công tác thông tin, tuyên truyền và quản lý, điều hành tại địa phương. Bên cạnh đó, người dân được tiếp cận những kiến thức, kỹ năng, mô hình và kinh nghiệm trong lao động, sản xuất, kinh doanh, qua đó có thêm cơ sở chủ động phát triển kinh tế gia đình.

Tỉnh Trà Vinh (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), giảm nghèo về thông tin được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa khu vực đất liền và các xã đảo. (Ảnh minh họa, nguồn:ITN)

Đơn cử, tại tỉnh Trà Vinh (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), giảm nghèo về thông tin được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa khu vực đất liền và các xã đảo. Giai đoạn 2022–2024, Tiểu dự án 1, Giảm nghèo về thông tin được phân bổ tổng kinh phí 8,456 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương 7,943 tỷ đồng, ngân sách địa phương đối ứng 513 triệu đồng.

Từ nguồn vốn này, năm 2023, địa phương đầu tư thiết lập mới 6 đài truyền thanh xã đã xuống cấp, hết thời gian khấu hao, chuyển đổi từ hệ thống truyền thanh không dây/FM sang hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông. Đồng thời, 98 cụm loa công nghệ mới được mua sắm, lắp đặt tại các ấp thuộc 6 xã đảo gồm Hòa Minh, Long Hòa, Long Khánh, Long Vĩnh, Đông Hải và thị trấn Long Thành (theo địa giới hành chính trước sắp xếp).

Không chỉ chú trọng đầu tư hạ tầng, Trà Vinh còn quan tâm đa dạng hóa nội dung và phương thức truyền thông. Năm 2024, địa phương triển khai thủ tục lựa chọn nhà thầu để sản xuất, phát sóng 20 chương trình phóng sự tài liệu, mỗi chương trình dài 10 phút, có biên dịch và phụ đề tiếng Khmer; đồng thời sản xuất 19 chương trình phát thanh, mỗi chương trình dài 5 phút, được biên dịch sang tiếng Khmer để phát trên hệ thống truyền thanh cơ sở. Bên cạnh đó, địa phương chuẩn bị tổ chức 4 lớp tập huấn, mỗi lớp kéo dài 2 ngày, nhằm bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thông tin và truyền thông.

Theo báo cáo kết quả thực hiện chương trình, đến cuối năm 2024, tổng vốn giải ngân của Tiểu dự án 1 đạt khoảng 85% kế hoạch. Những kết quả này cho thấy nỗ lực của địa phương trong việc đưa thông tin thiết yếu đến gần hơn với người dân vùng biển đảo, đồng thời chú trọng đảm bảo khả năng tiếp cận thông tin bằng tiếng Khmer cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Biến thông tin thành sinh kế, tạo động lực thoát nghèo

Nếu đầu tư hạ tầng giúp người dân có điều kiện tiếp cận thông tin thì việc ứng dụng những kiến thức đó vào thực tiễn sản xuất mới là yếu tố tạo ra giá trị lâu dài. Tại các tỉnh ven biển, nơi nuôi trồng thủy sản, đánh bắt và sản xuất nông nghiệp giữ vai trò quan trọng, thông tin về kỹ thuật, môi trường, thời tiết, dịch bệnh và thị trường có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của mỗi hộ gia đình.

Lấy ví dụ là xã Ngư Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa (nay thuộc xã Vạn Lộc). Theo Quyết định số 1535/QĐ-TTg ngày 9/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ, Ngư Lộc là một trong 8 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo được công nhận thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn trong năm 2024. Kết quả này phản ánh những chuyển biến trong quá trình thực hiện các chính sách giảm nghèo, đầu tư cơ sở hạ tầng và cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản tại địa phương. Trong đó, giảm nghèo về thông tin là một trong những nội dung có ý nghĩa quan trọng, góp phần giúp người dân tiếp cận kịp thời các chủ trương, chính sách và kiến thức phục vụ phát triển kinh tế, nâng cao đời sống.

Tại xã Ngư Lộc (nay là Vạn Lộc), tỉnh Thanh Hóa, năm 2021, xã còn 165 hộ nghèo và 399 hộ cận nghèo. Sau quá trình triển khai các tiểu dự án, đến năm 2025, con số ấy giảm chỉ còn 83 hộ nghèo và 188 hộ cận nghèo. (Ảnh: Đình Minh)

Được biết, năm 2021, xã còn 165 hộ nghèo và 399 hộ cận nghèo. Sau quá trình triển khai các tiểu dự án, đến năm 2025, con số ấy giảm chỉ còn 83 hộ nghèo và 188 hộ cận nghèo. Thông qua các nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách tỉnh, huyện và Trung ương, không chỉ giúp địa phương hoàn thiện cơ sở hạ tầng mà còn tạo động lực để Ngư Lộc phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Người dân được vay vốn ưu đãi để sắm ngư lưới cụ, đóng tàu lớn, nuôi trồng, chăn nuôi thủy hải sản và vươn khơi xa.

Từ một xã khó khăn ven biển, phải chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, bão lũ, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế - xã hội của chính quyền, người dân, đến nay thu nhập của người dân đạt 53 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 2,8%. 

Thực tế, sau gần 5 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, công tác giảm nghèo ở Thanh Hóa đã có những chuyển biến tích cực. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, giai đoạn 2022-2024, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm 4,76% (năm 2022 giảm 1,79%, năm 2023 giảm 1,47%, năm 2024 giảm 1,5%). Bình quân mỗi năm toàn tỉnh giảm 1,58% số hộ nghèo, vượt chỉ tiêu Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XIX và chỉ tiêu giao tại Quyết định số 652/QĐ-TTg ngày 28/5/2022 của Thủ tướng Chính phủ.