Xu hướng dịch chuyển lao động toàn cầu

Thị trường lao động thúc đẩy bắt nhịp với sự chuyển dịch toàn cầu. Ảnh minh họa: AI

Tại Hàn Quốc, thị trường lao động hiện đối mặt với nhiều thách thức khi số lượng sinh viên tốt nghiệp có trình độ đại học trở lên rơi vào tình trạng thất nghiệp đã tăng lên 481.000 người vào quý 2, mức cao nhất trong 5 năm. Đáng chú ý, phần lớn người thất nghiệp thuộc nhóm tuổi 20 - 30, phản ánh cơ hội việc làm dành cho lao động trẻ đang ngày càng thu hẹp trong bối cảnh thị trường lao động biến động.

Tại Trung Quốc, số lượng sinh viên tốt nghiệp cũng tăng cao vào năm nay, khi trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ khiến người mới gia nhập thị trường lao động gặp khó khăn hơn. Trước thực trạng này, Trung Quốc đang thúc đẩy định hướng người trẻ tham gia học nghề ở các lĩnh vực mới nổi như robot và AI.

Trung Quốc cũng khuyến khích các địa phương mở lớp dành riêng cho sinh viên tốt nghiệp đại học, để giúp rèn luyện kỹ năng phù hợp hơn với nhu cầu thị trường. Ngoài ra, nhiều sinh viên cũng chọn học tiếp cao học để cải thiện cơ hội việc làm, hoặc chỉ đơn giản là trì hoãn việc bước vào thị trường lao động. Một số khác cũng chuyển sang làm những công việc tạm thời như tài xế công nghệ, shipper.

Vào đầu năm nay, tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone) đã được ghi nhận giảm xuống mức thấp kỷ lục trong tháng 1.2026. Theo số liệu do cơ quan thống kê châu Âu (Eurostat) công bố trong tháng 3, tỷ lệ thất nghiệp của khối gồm 21 quốc gia thành viên này đã giảm xuống còn 6,1% trong tháng 1.2026. Trước đó, giới phân tích dự báo tỷ lệ này sẽ không thay đổi.

Tại Mỹ, thị trường lao động cũng ghi nhận tín hiệu đáng lo ngại khi những người mới tốt nghiệp đại học ngày càng khó tìm được việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm này hiện đã cao hơn mức trung bình của toàn bộ lực lượng lao động, đánh dấu sự đảo chiều so với xu hướng duy trì trong nhiều thập kỷ, khi bằng đại học từng được xem là lợi thế rõ rệt trên thị trường việc làm.

Trước đây, bằng đại học vốn dĩ được ví như “cơ hội vàng” giúp sinh viên ra trường có cơ hội việc làm tốt hơn đáng kể so với mặt bằng chung của thị trường lao động. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết xu hướng này đã thay đổi trong bối cảnh AI trở thành yếu tố tác động mạnh tới thị trường việc làm. AI đang tác động rõ rệt trong thị trường việc làm toàn cầu. Sự lo ngại ngày càng gia tăng trong những tháng gần đây khi các công ty lớn như “gã khổng lồ” công nghệ Amazon (Mỹ) hay tập đoàn bảo hiểm Allianz (Đức) đều cho rằng ứng dụng AI là một trong những lý do để cắt giảm nhân sự.

Trong năm 2026, hàng loạt các tập đoàn lớn của Mỹ đã thực hiện cải tổ và tiến hành sa thải nhân viên. Meta sa thải 8.000 nhân viên, Cisco cắt giảm khoảng 4.000 việc làm. Microsoft cũng liên tục tinh giản nhân sự trong hai năm gần đây, khi dồn ngân sách cho AI và điện toán đám mây. Ở mảng thương mại điện tử và phần mềm, Amazon được cho là đã cắt khoảng 30.000 việc làm từ cuối năm 2025 đến đầu 2026 để tinh gọn bộ máy và tăng ứng dụng AI trong vận hành.

Giờ đây, tình trạng thất nghiệp không có việc làm của sinh viên ra trường, hay bối cảnh sa thải hàng loạt của nhiều tập đoàn đang phản ánh sự chuyển dịch lớn trong thị trường lao động toàn cầu. Không chỉ thay thế việc làm, AI còn đang tái cấu trúc thị trường lao động theo hướng phân hóa rõ rệt đó là các công việc mang tính lặp lại bị thu hẹp, trong khi nhu cầu đối với lao động có kỹ năng cao tăng lên.

Trong bối cảnh nhu cầu tuyển dụng suy yếu, áp lực tìm việc đối với sinh viên mới tốt nghiệp và lao động trẻ được dự báo sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới. AI đảm nhiệm nhiều đầu việc khiến sinh viên ra trường trở nên khó khăn để tìm các công việc mà trước đây vẫn thường làm như nhập liệu, lập trình cơ bản hay xử lý tài liệu.

Bởi lẽ đó, vị trí việc làm của người lao động sẽ được yêu cầu chuyển sang kiểm chứng, đánh giá và hoàn thiện kết quả do AI tạo ra, đồng thời đánh giá cao năng lực sử dụng AI và khả năng giải quyết vấn đề hơn là chỉ dựa vào bằng cấp hoặc điểm số.

Thực tế này cũng phản ánh sự dịch chuyển của lao động toàn cầu. Người tìm việc cần tiếp cận linh hoạt hơn, chuyển từ tư duy chỉ học theo những gì sẵn có, mà cần phải bắt nhịp theo nhu cầu thị trường cần để định hướng việc làm tương lai.