Xử lý nhà, đất dôi dư: Nơi xử lý gần xong, nơi vẫn còn nhiều

Sự chệnh lệch đáng kể trong xử lý tại các địa phương

Cả nước có 32.285 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện phải xử lý, khai thác. Trong đó, khối bộ, cơ quan trung ương có 5.430 cơ sở, khối địa phương có 26.855 cơ sở.

Theo số liệu cập nhật của Bộ Tài chính đến ngày 9/11/2026, đã có 24.029 cơ sở hoàn thành việc xử lý, khai thác, đạt khoảng 74,4%; còn 8.256 cơ sở chưa hoàn thành. Riêng khối địa phương đã xử lý 19.591 cơ sở, đạt 73%, còn 7.264 cơ sở cần tiếp tục giải quyết.

Đáng chú ý, tiến độ giữa các địa phương có sự khác biệt lớn. Tuyên Quang đang dẫn đầu với tỷ lệ hoàn thành 98%. Địa phương này có 1.670 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện phải xử lý, trong đó đã hoàn thành 1.636 cơ sở, chỉ còn 34 cơ sở.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Tiếp đến là Bắc Ninh cũng đã hoàn thành 1.022/1.053 cơ sở, đạt 97,1%; Lạng Sơn đạt 96,9% với 620/640 cơ sở. Thái Nguyên đạt 92%, Quảng Ninh đạt 90,1%. Đây là những địa phương đã xử lý được phần lớn số cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện phải sắp xếp, khai thác.

Với tỷ lệ hoàn thành trên 80%, có Thanh Hóa đã xử lý 1.159/1.377 cơ sở, đạt 84,2%; An Giang hoàn thành 1.013/1.204 cơ sở, đạt 84,1%; Nghệ An có 615/738 cơ sở đã được xử lý, đạt 83,3%.

Tuy nhiên, số liệu cập nhật từ Bộ Tài chính cũng cho thấy, Quảng Trị hiện có tỷ lệ hoàn thành thấp nhất. Trong tổng số 664 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện phải xử lý, địa phương mới hoàn thành 144 cơ sở, đạt 21,7%, còn 520 cơ sở chưa hoàn thành. Một số địa phương khác cũng có tỷ lệ dưới 50% như Cà Mau đạt 39,8%; Đồng Tháp đạt 42,4%; Đồng Nai đạt 45,7%; Cần Thơ đạt 47,8% và Ninh Bình đạt 49,2%.

Đặt các con số cạnh nhau sẽ thấy rõ hơn khoảng cách về tiến độ. Tuyên Quang phải giải quyết 1.670 cơ sở nhưng chỉ còn 34 cơ sở chưa hoàn thành. Trong khi đó, Quảng Trị có 664 cơ sở nhưng còn tới 520 cơ sở chưa xử lý xong.

Thực tế này đặt ra vấn đề về cách thức tổ chức thực hiện ở từng địa phương. Khi có sự phân công rõ ràng, chủ động rà soát và theo sát từng phương án, ngay cả địa phương có khối lượng tài sản lớn vẫn có thể hoàn thành phần lớn công việc. Ngược lại, nếu thiếu sự đôn đốc, những vướng mắc trong hồ sơ, thủ tục có thể kéo dài, khiến tài sản tiếp tục nằm chờ xử lý.

Đưa trách nhiệm người đứng đầu vào từng cơ sở tài sản

Xử lý nhà, đất dôi dư không đơn thuần là hoàn thành việc thống kê hay ban hành phương án sắp xếp. Sau khi có phương án, các cơ quan, đơn vị còn phải hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xác định mục đích sử dụng, bàn giao tài sản, tổ chức khai thác hoặc thực hiện các thủ tục xử lý theo quy định.

Tuy nhiên, những khó khăn này không thể trở thành lý do chung để kéo dài tiến độ. Điều quan trọng là phải xác định được vướng mắc nằm ở khâu nào, cơ quan nào chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết cụ thể.

Đang có tỷ lệ hoàn thành thấp nhất cả nước, nhưng với mục tiêu hoàn thành xử lý nhà, đất dôi dư trước ngày 31/12/2026, tỉnh Quảng Trị đang nỗ lực hoàn thành mục tiêu khi chuyển từ yêu cầu đôn đốc chung sang cơ chế theo dõi, xác định trách nhiệm cụ thể đối với từng cơ sở nhà, đất.

Theo đó, tỉnh Quảng Trị yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương trực tiếp chỉ đạo rà soát toàn bộ tài sản dôi dư thuộc phạm vi quản lý; xác định rõ đơn vị, cá nhân phụ trách và tiến độ xử lý từng cơ sở.

Đáng chú ý, tỉnh yêu cầu các đơn vị cập nhật kết quả thực hiện trước 15 giờ thứ Năm hàng tuần, nêu rõ công việc đã hoàn thành, nhiệm vụ của tuần tiếp theo và những khó khăn cần tháo gỡ. Sở Tài chính tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh vào thứ Sáu hàng tuần, đồng thời công khai tiến độ xử lý của các đơn vị đến hết ngày 31/12/2026.

Đặc biệt, Văn phòng UBND tỉnh phối hợp với Sở Tài chính rà soát 10 cơ quan, đơn vị, địa phương có tiến độ xử lý thấp nhất mỗi tuần, yêu cầu giải trình nguyên nhân, trách nhiệm và biện pháp khắc phục. Trên cơ sở đó, tham mưu xem xét phê bình người đứng đầu nếu để chậm tiến độ do thiếu chủ động, thiếu trách nhiệm hoặc không thực hiện nghiêm chế độ báo cáo.

Cách làm của tỉnh Quảng Trị cho thấy, trách nhiệm phải được gắn với từng cơ sở tài sản, từng cá nhân phụ trách và thời hạn hoàn thành. Khi kết quả được cập nhật thường xuyên, công khai và đối chiếu giữa các đơn vị, những trường hợp chậm trễ sẽ khó tiếp tục nằm trong tình trạng chưa rõ nguyên nhân, chưa rõ trách nhiệm.

Còn tại Thanh Hóa, tỉnh đã tổ chức các đoàn kiểm tra thực tế tại các xã, phường. Qua kiểm tra, những vướng mắc được nhận diện cụ thể hơn, nhất là ở khâu hoàn thiện hồ sơ pháp lý, bàn giao tài sản, phê duyệt phương án khai thác và tìm kiếm đơn vị thuê. Lãnh đạo tỉnh này đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện thủ tục, triển khai ngay phương án đã được phê duyệt, không để tài sản bỏ trống, xuống cấp hoặc bị lấn chiếm.

Tỉnh Thanh Hóa cũng đặt mục tiêu hoàn thành việc sắp xếp, xử lý, đưa các cơ sở nhà, đất dôi dư vào quản lý, sử dụng, khai thác trước ngày 20/11/2026. Đây là thời hạn cụ thể để các đơn vị tập trung hoàn thành phần việc còn lại, thay vì chỉ dừng ở việc phê duyệt phương án.

Trước đó, tại Công điện số 68/CĐ-TTg ngày 7/10/2026, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, kết quả sắp xếp, xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư thuộc phạm vi quản lý. Công điện cũng yêu cầu xử lý những cơ sở không sử dụng quá 12 tháng, khắc phục tình trạng nhà, đất bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả. Chỉ đạo này đặt trách nhiệm xử lý tài sản dôi dư gắn trực tiếp với vai trò của người đứng đầu, thay vì chỉ dừng ở việc thống kê, lập danh sách và xây dựng phương án.

Ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính cho biết, nhà, đất dôi dư chỉ thực sự trở thành nguồn lực khi được đưa vào sử dụng đúng mục đích, phát huy hiệu quả hoặc xử lý theo đúng quy định, thay vì tiếp tục nằm trong danh sách chờ.

Khoảng cách tiến độ giữa các địa phương vì thế không chỉ là con số thống kê, mà còn phản ánh năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm trong quản lý tài sản công. Những địa phương đã làm tốt cho thấy, muốn đẩy nhanh tiến độ, người đứng đầu phải thực sự vào cuộc và theo sát công việc đến kết quả cuối cùng.

Với hơn 8.000 cơ sở chưa hoàn thành xử lý trên cả nước trong khi thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, các địa phương cần rà soát từng cơ sở, phân loại rõ tài sản có thể điều chuyển, chuyển đổi công năng, giao đơn vị khai thác hoặc phải thực hiện phương án xử lý khác; đồng thời xác định thời hạn và người chịu trách nhiệm.