Xử lý triệt để SIM 'rác' và tài khoản 'ảo'

Quy định này được coi là một trong những nội dung then chốt đòi hỏi cần có những biện pháp quyết liệt để không còn tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” như thời gian trước đây.

Chấm dứt những tồn tại kéo dài nhiều năm

Văn bản quan trọng này được ban hành trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành hạ tầng thiết yếu của đời sống kinh tế – xã hội, đồng thời cũng là môi trường tiềm ẩn nhiều nguy cơ về mất an toàn thông tin, lộ lọt dữ liệu và các hoạt động vi phạm pháp luật. Ban Bí thư nhấn mạnh, bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, cấp bách, gắn trực tiếp với sự vận hành an toàn của hệ thống chính trị và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

Ảnh minh họa.

Trong các nhiệm vụ được nhấn mạnh, việc xử lý triệt để SIM “rác”, tài khoản “ảo” được đặc biệt chú trọng. Chỉ thị yêu cầu triển khai hệ thống định danh và xác thực trên không gian mạng, thống nhất định danh công dân, người dùng mạng xã hội, thuê bao viễn thông và tài nguyên Internet, coi đây là nền tảng quan trọng để lập lại trật tự, kỷ cương trên không gian mạng.

Việc xử lý triệt để SIM “rác”, tài khoản “ảo” thực sự là điều cần thiết bởi theo các chuyên gia, khi danh tính người dùng không được xác thực đầy đủ, SIM “rác” và tài khoản “ảo” sẽ tiếp tục là “đất sống” cho các hành vi lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và phát tán thông tin xấu độc.

Đáng chú ý, trong nội dung về hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, Ban Bí thư yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý quản lý chặt chẽ hoạt động của các DN cung cấp dịch vụ trên không gian mạng (bao gồm cả dịch vụ xuyên biên giới). Quy định rõ trách nhiệm của các DN viễn thông, Internet, tài chính, ngân hàng trong việc bảo đảm an ninh hệ thống và phối hợp với cơ quan chức năng (Bộ Công an, Bộ Quốc phòng); thiết lập cơ chế kết nối kỹ thuật, cung cấp dữ liệu, chứng cứ điện tử nhanh chóng, kịp thời, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống" để phục vụ công tác điều tra, xử lý tội phạm và bảo vệ chủ quyền quốc gia; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các tình huống khẩn cấp về an ninh mạng.

Đầy đủ cơ sở pháp lý để xử lý

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, câu chuyện SIM “rác”, tài khoản “ảo” đã được nhắc tới không ít lần, với nhiều đợt cao điểm kiểm tra, xử lý. Song, sau mỗi chiến dịch, tình trạng vi phạm chỉ tạm lắng rồi lại tái diễn, thậm chí biến tướng tinh vi hơn. Nguyên nhân không nằm ở việc thiếu quy định, mà chủ yếu ở khâu tổ chức thực hiện chưa đồng bộ, thiếu sự gắn kết trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý và DN cung cấp dịch vụ.

Chỉ thị 57 vì vậy mang ý nghĩa như một cách đổi mới cách tiếp cận. Ban Bí thư nhấn mạnh việc chuyển từ tư duy “phòng thủ bị động” sang “phòng thủ chủ động”, nhận diện và xử lý sớm các nguy cơ, không để đến khi hậu quả xảy ra mới vào cuộc.

Chuyên gia Trương Đức Lượng, Chủ tịch Công ty cổ phần An ninh mạng Việt Nam VSEC cho rằng, khi tài khoản được gắn với thông tin xác thực, người dùng sẽ cẩn trọng hơn trong việc chia sẻ và bình luận, vì họ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và cộng đồng về những gì họ công bố trên mạng. “Yêu cầu xác thực cũng giúp hạn chế các tài khoản ẩn danh hoặc giả mạo. Đây thường là nguồn gốc của thông tin sai lệch, tin giả và các nội dung xấu độc. Người dùng phải ý thức rõ hơn về hậu quả của việc chia sẻ các thông tin thiếu chính xác, từ đó góp phần tạo nên không gian mạng lành mạnh hơn”- chuyên gia Trương Đức Lượng nêu ý kiến.

Với SIM “rác”, tài khoản “ảo”, điều này đồng nghĩa với việc không chỉ xử lý người sử dụng cuối cùng, mà phải siết chặt ngay từ khâu đăng ký, xác thực, quản lý thông tin thuê bao và tài khoản. Tuy nhiên, theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, các giải pháp xử lý SIM “rác” được áp dụng hiện nay là chưa đủ. Để hạn chế hành vi đưa SIM “rác” ra thị trường, cần phải chuẩn hóa xác thực đa lớp trong hệ sinh thái số, giảm phụ thuộc SMS/OTP một chiều. Ngoài ra cần tăng cường giám sát và ứng dụng trí tuệ nhân tạo - AI để phân tích hành vi gian lận trên nền tảng OTT và dịch vụ số. “Hơn thế, để chống lừa đảo không thể chỉ áp dụng một giải pháp đơn điệu, riêng rẽ mà quan trọng hơn hết là phải giáo dục và cảnh báo cộng đồng. Nếu áp dụng kỹ thuật tốt nhưng người dùng thiếu cảnh giác thì vẫn là lỗ hổng lớn”- ông Ngô Minh Hiếu khuyến nghị.

Cùng quan điểm, Trưởng ban Nghiên cứu, tư vấn, phát triển công nghệ và hợp tác quốc tế của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia Vũ Ngọc Sơn cho rằng, vấn đề đặt ra ở thời điểm hiện tại không chỉ là tìm ra giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng SIM “rác” mà sau đó các biện pháp ngăn chặn tiếp theo sẽ thế nào.

Với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ đầu năm 2026 và Chỉ thị 57, có thể nói Việt Nam đã có tương đối đầy đủ về cơ sở pháp lý cũng như quyết tâm của cả hệ thống chính trị đối với yêu cầu chấm dứt triệt để vấn nạn SIM “rác”, tài khoản “ảo”. Vấn đề còn lại nằm ở khâu thực thi. Chủ trương đã rõ, yêu cầu đã cụ thể, song điều dư luận chờ đợi là sự vào cuộc quyết liệt, thường xuyên và có kiểm tra, giám sát thực chất. Chỉ khi việc xử lý SIM “rác”, tài khoản “ảo” được triển khai đồng bộ, liên tục, không theo kiểu phong trào, tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” mới thực sự chấm dứt, qua đó góp phần xây dựng một không gian mạng an toàn, tin cậy, đúng với tinh thần mà Chỉ thị 57 đã đặt ra.

Quỳnh Anh