Xuất khẩu lao động Trung Đông: Chủ động ứng phó, bảo đảm ổn định (Bài 2) - 'Lá chắn' nhiều tầng bảo vệ người lao động

Người lao động kiểm tra sức khỏe trước khi đi làm việc tại nước ngoài. Ảnh: Trần Hằng

Chưa phát sinh tình huống khẩn cấp

Theo số liệu thống kê của Sở Nội vụ, giai đoạn 2021-2025 toàn tỉnh có 154 lao động xuất cảnh sang các nước Trung Đông. Đến thời điểm hiện tại, số lao động còn làm việc chủ yếu là những trường hợp xuất cảnh trong hai năm gần đây, với khoảng 90 người, tập trung nhiều nhất tại Ả Rập Xê-út, Qatar, Kuwait và Bahrain. Con số này không lớn nếu so với các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đài Loan, nhưng lại đặt ra yêu cầu quản lý đặc biệt do yếu tố địa chính trị.

Nhìn từ tổng thể, câu chuyện lao động Thanh Hóa tại Trung Đông không phải là một bức tranh quá lớn về quy mô, nhưng lại mang nhiều yếu tố đặc thù, đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ. Bởi, phần lớn lao động Thanh Hóa tại Trung Đông làm việc trong các lĩnh vực như giúp việc gia đình, xây dựng và dịch vụ. Trong đó, nhóm lao động giúp việc gia đình chiếm tỷ lệ đáng kể. Ở góc độ tích cực, môi trường làm việc khép kín trong các hộ gia đình giúp người lao động ít bị tác động trực tiếp từ các điểm nóng xung đột. Họ không làm việc tại các khu vực nhạy cảm như sân bay, cơ sở quân sự hay hạ tầng năng lượng - những mục tiêu thường xuyên bị ảnh hưởng khi xảy ra căng thẳng.

Nhưng ở chiều ngược lại, sự “khép kín” này cũng khiến người lao động dễ bị cô lập về thông tin nếu không có hệ thống kết nối hiệu quả. Chính vì vậy, việc duy trì liên lạc thường xuyên giữa người lao động - doanh nghiệp - cơ quan chức năng trở thành yếu tố then chốt.

Theo thông tin từ các cơ quan chức năng, đến thời điểm hiện nay, chưa ghi nhận trường hợp lao động Thanh Hóa nào bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các diễn biến chiến sự tại khu vực Trung Đông, trong đó có những yếu tố liên quan đến Iran. Tình hình đời sống, việc làm của người lao động cơ bản vẫn ổn định; tâm lý của gia đình ở quê nhà cũng không có nhiều xáo trộn. Đặc biệt, chưa phát sinh tình huống khẩn cấp hoặc trường hợp mất liên lạc kéo dài cần sự can thiệp đặc biệt từ cơ quan chức năng.

Thực tế cho thấy, điều đáng lo không hẳn là những tác động trực tiếp, mà là nguy cơ từ những biến động bất ngờ của tình hình khu vực. Chính vì vậy, thay vì chờ đợi tình huống xảy ra, Thanh Hóa đã lựa chọn cách tiếp cận chủ động, xây dựng các kịch bản ứng phó từ sớm, từ xa, để đảm bảo mọi tình huống đều có phương án xử lý.

Chủ động từ sớm, từ xa

Nếu doanh nghiệp là “cánh tay nối dài” trực tiếp với người lao động ở nước ngoài, thì các cơ quan quản lý Nhà nước chính là “trung tâm điều phối”, đảm bảo sự an toàn ở tầm vĩ mô. Trao đổi về vấn đề này, ông Hoàng Ngọc Trung, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, cho biết: "Ngay khi tình hình Trung Đông có dấu hiệu phức tạp, Sở Nội vụ đã khẩn trương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nắm bắt và kiểm soát tình hình. Chúng tôi theo dõi thông tin qua nhiều kênh: từ doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, từ chính quyền địa phương, cũng như qua các cơ quan báo chí và tổ chức quốc tế. Mục tiêu là cập nhật nhanh nhất, chính xác nhất diễn biến tại khu vực”.

Một trong những điểm đáng chú ý là cơ chế phối hợp đa ngành. Sở Nội vụ duy trì kết nối thường xuyên với Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thông qua hệ thống báo cáo, đường dây nóng và email công vụ. Sự phối hợp này giúp các cảnh báo an ninh được truyền tải nhanh chóng về địa phương, từ đó kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh các giải pháp bảo hộ công dân phù hợp. Đặc biệt, các phương án ứng phó trong tình huống khẩn cấp đã được xây dựng sẵn. Trong đó, cơ chế báo cáo nhanh hàng ngày được kích hoạt khi cần thiết, nhằm đảm bảo mọi diễn biến đều được cập nhật liên tục. Trong trường hợp xấu xảy ra, tỉnh sẵn sàng phối hợp với các bộ, ngành ở Trung ương để tổ chức đưa công dân về nước theo khuyến cáo của cơ quan đại diện Việt Nam tại nước sở tại.

Không chỉ dừng lại ở việc “đưa về an toàn”, các chính sách hậu hỗ trợ cũng đã được tính đến. Người lao động phải về nước trước hạn do bất ổn chính trị có thể được hỗ trợ từ 7 đến 20 triệu đồng/trường hợp; các trường hợp rủi ro nghiêm trọng được hỗ trợ cao hơn. Ngoài ra, người lao động còn được tư vấn việc làm, đào tạo nghề để sớm ổn định cuộc sống.

Ở góc độ địa phương, các kênh thông tin cũng được mở rộng. Gia đình người lao động có thể cập nhật tình hình qua cổng thông tin điện tử của Sở Nội vụ, Trung tâm Dịch vụ việc làm hoặc trực tiếp tại UBND cấp xã. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng thiếu thông tin dẫn đến hoang mang.

Cũng theo ông Hoàng Ngọc Trung, điều quan trọng nhất lúc này là giữ được sự bình tĩnh và niềm tin. “Chúng tôi xác định rõ, phải chuẩn bị cho mọi tình huống, nhưng không để người dân rơi vào tâm lý lo lắng thái quá. Mọi phương án đều hướng đến mục tiêu cao nhất là đảm bảo an toàn cho người lao động”, ông Trung nói.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, việc bảo vệ người lao động ở nước ngoài không còn là nhiệm vụ riêng lẻ của một đơn vị, mà là sự phối hợp của cả một hệ thống. Từ câu chuyện của những người lao động nơi xứ người đến những giải pháp ở tầm quản lý, có thể thấy một điểm chung, đó chính là sự chủ động. Trong một thế giới ngày càng khó lường, sự an toàn không thể chỉ trông chờ vào may mắn, mà phải được chuẩn bị bằng những kịch bản cụ thể, những kết nối chặt chẽ và sự đồng hành liên tục.

Trung Đông vẫn là thị trường tiềm năng, nhưng cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro. Vì vậy, bên cạnh việc mở rộng cơ hội việc làm, điều quan trọng không kém là xây dựng “lá chắn an toàn” vững chắc cho người lao động. Và khi mỗi mắt xích từ người lao động, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý đều vận hành đồng bộ, thì dù ở “điểm nóng”, nhịp sống bình yên vẫn có thể được giữ vững.