Xuất khẩu sầu riêng tăng mạnh, vì sao giá trong nước vẫn lao dốc?

Xuất khẩu sầu riêng tăng mạnh

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong tháng 5, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng các loại của Việt Nam đạt 269,2 triệu USD, tăng 278,5% so với tháng trước và tăng 32,2% so với cùng kỳ tháng 5/2025.

Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt 562,4 triệu USD, tăng 45,2% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 20,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành rau quả.

Trong đó, sầu riêng tươi đạt 483,1 triệu USD, tăng 43,4%, chiếm 85,9% tổng giá trị xuất khẩu; sầu riêng đông lạnh đạt 77,9 triệu USD, tăng 60,3%, chiếm 13,9%; còn các sản phẩm chế biến từ sầu riêng chiếm khoảng 0,2%.

Với kết quả này sầu riêng tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của ngành rau quả, nhờ nguồn cung dồi dào khi nhiều vùng trồng bước vào chính vụ, cùng lợi thế xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc.

Về giá xuất khẩu, giá bình quân sầu riêng tươi xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm chỉ đạt 3.300 USD/tấn, giảm 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngược lại, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng đông lạnh tăng mạnh 32,6%, lên 4.686 USD/tấn.

Về cơ cấu thị trường xuất khẩu, tính đến hết tháng 5, Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu sầu riêng lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 492 triệu USD, tăng 76,7% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 87,5% thị phần.

Tiếp đến là Đài Loan và Hong Kong với kim ngạch đạt 17,6 triệu USD và 15,8 triệu USD, giảm 8,5% và 35,2% so với cùng kỳ.

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Papua New Guinea tăng vọt 41,3%, lên mức 15,8 triệu USD. Ngoài ra, thị trường Mỹ cũng tăng 8,4%, đạt 10,4 triệu USD.

Vì sao giá vẫn lao dốc?

Mặc dù xuất khẩu tăng mạnh, giá thu mua sầu riêng tại thị trường nội địa lại đang lao dốc do nguồn cung bước vào cao điểm trong khi sức mua chưa theo kịp.

Ghi nhận từ Báo Tiền Phong, tại các vùng trồng ở Đông Nam Bộ, giá sầu riêng Thái hiện được thương lái thu mua phổ biến 40.000-45.000 đồng/kg (tùy loại), giảm 8.000-10.000 đồng/kg so với khoảng ba tuần trước và thấp hơn rất nhiều so với mức trên 130.000 đồng/kg vào thời điểm trái vụ. Tại kho, sầu riêng Thái loại A chỉ còn 63.000-65.000 đồng/kg, loại B khoảng 43.000-45.000 đồng/kg, còn hàng dạt dao động 35.000-38.000 đồng/kg.

Trong khi đó, giống Ri6 tiếp tục chịu áp lực lớn khi giá duy trì ở mức rất thấp. Hàng loại A tại kho chỉ còn 30.000-35.000 đồng/kg, loại B khoảng 20.000-22.000 đồng/kg, còn giá thu mua tại vườn phổ biến 15.000-18.000 đồng/kg.

Theo nhiều nhà vườn, giá sầu riêng giảm sâu khiến họ trở tay không kịp. Hiện, mức giá này không còn đáp ứng được kỳ vọng khi chi phí sản xuất ngày càng tăng. Giá nhân công thu hoạch leo thang, nhiều loại phân bón tăng 10-20%, thậm chí có loại tăng tới 25% so với năm trước. Sau khi trừ các khoản chi cho phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công chăm sóc, thu hoạch và vận chuyển, không ít hộ chỉ hòa vốn hoặc lãi rất thấp.

Các thương lái cũng thừa nhận đang chịu áp lực lớn khi lượng doanh nghiệp thu mua không tăng tương xứng với nguồn cung. Dù chất lượng sầu riêng năm nay được đánh giá tốt hơn, tỷ lệ sượng giảm so với năm ngoái, sức tiêu thụ tại các kho vẫn chậm, buộc giá thu mua tại vườn liên tục điều chỉnh giảm.

Giới chuyên môn nhận định áp lực tiêu thụ nhiều khả năng sẽ còn kéo dài khi sau Đông Nam Bộ, các vùng trồng ở Tây Nguyên bước vào chính vụ từ tháng 8 đến tháng 10 với sản lượng lớn hơn.

Không chỉ có Việt Nam, cuộc khủng hoảng giá sầu riêng cũng đang diễn ra tại một số quốc gia sản xuất hàng đầu khác trong khu vực Đông Nam Á.

Theo tờ Nation Thailand, trong vài năm trở lại đây, sầu riêng đã trở thành một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu tăng trưởng nhanh nhất của Malaysia, nhờ nhu cầu rất lớn từ thị trường Trung Quốc, đặc biệt đối với giống sầu riêng cao cấp nổi tiếng Musang King.

Tuy nhiên, trong vụ thu hoạch hiện tại, chính thành công này lại trở thành thách thức lớn khi nguồn cung vượt quá nhu cầu, khiến giá bán trên thị trường lao dốc.

Hiện các nhà vườn Malaysia đang đối mặt với tình cảnh khó khăn khi giá sầu riêng Musang King giảm gần 90%, từ mức 90 - 100 ringgit/kg (khoảng 580.665 – 645.164 đồng/kg) xuống chỉ còn khoảng 9 ringgit/kg (khoảng 58.075 đồng/kg).

Cơ quan tiếp thị nông nghiệp Liên bang Malaysia (FAMA) cho biết cuộc khủng hoảng này xuất phát từ việc sản lượng tăng nhanh hơn nhu cầu tiêu thụ trong nước, vượt quá khả năng hấp thụ của thị trường. Khi nguồn cung vượt xa nhu cầu, giá thu mua tại vườn không tránh khỏi chịu áp lực giảm mạnh.

Ông Joseph Foong, chủ vườn sầu riêng Karak Karak ở bang Pahang, cho rằng đợt lao dốc về giá là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc.

Theo ông, nguyên nhân bắt đầu từ làn sóng đầu tư mạnh vào sầu riêng khoảng 5 năm trước, khi nhiều nông dân đồng loạt trồng hàng nghìn cây sầu riêng cao cấp. Đến nay, những cây này đã bước vào giai đoạn cho thu hoạch thương phẩm, khiến sản lượng tăng vọt.

Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng và khô hạn do hiện tượng El Ninõ đã trở thành chất xúc tác, khiến cây sầu riêng trên khắp cả nước ra hoa gần như cùng một thời điểm, dẫn đến thu hoạch tập trung trong cùng một thời gian.

Điều trớ trêu là vụ sầu riêng năm nay có chất lượng và hương vị ngon nhất từ trước đến nay. Thời tiết nắng nóng, khô ráo đã làm giảm lượng nước trong trái, giúp phần cơm sầu riêng có kết cấu mềm mịn, dẻo hơn và vị ngọt đậm đà hơn.

Cơ quan Tiếp thị Nông sản Liên bang Malaysia (FAMA) cũng khẳng định giá sầu riêng giảm không phải do nhu cầu từ thị trường Trung Quốc suy yếu.

Số liệu thống kê cho thấy, trong 5 tháng đầu năm 2026, Malaysia đã xuất khẩu 11.803 tấn sầu riêng tươi sang Trung Quốc, tăng mạnh so với mức 3.029 tấn của cùng kỳ năm 2025. Những số liệu trên cho thấy nhu cầu vẫn mạnh mẽ sau khi quốc gia Đông Nam Á này được phép xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc vào năm 2024.

Theo FAMA, nguyên nhân thực sự của cuộc khủng hoảng giá nằm ở lượng lớn sầu riêng không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu phải chuyển hướng tiêu thụ tại thị trường nội địa, làm nguồn cung tăng mạnh và vượt xa nhu cầu.

Thách thức cấp bách hiện nay là phải nhanh chóng mở rộng năng lực tiêu thụ để theo kịp sản lượng ngày càng tăng.

Để làm được điều đó, FAMA cho rằng các doanh nghiệp sầu riêng của Malaysia cần tích cực tìm kiếm thêm thị trường xuất khẩu mới, đồng thời xây dựng các mô hình kinh doanh hiệu quả hơn nhằm quản lý và tiêu thụ sản lượng trong nước.