Xuất khẩu thủy sản phục hồi tích cực

Theo số liệu của Cục Hải quan, thị trường Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông) tiếp tục là điểm sáng khi kim ngạch nhập khẩu thủy sản từ Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tăng tới 40,5% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng ấn tượng, đặc biệt trong bối cảnh nhiều thị trường lớn như Mỹ hay EU vẫn phục hồi chậm.

Nhiều thị trường có nhu cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm chủ lực như tôm, cá tra, cua, ghẹ và nhuyễn thể.

Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm chủ lực như tôm, cá tra, cua, ghẹ và nhuyễn thể. Việc tiêu dùng phục hồi nhanh tại thị trường gần về địa lý không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí logistics mà còn tăng khả năng xoay vòng đơn hàng.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở một thị trường tăng trưởng cao mà ở bức tranh tổng thể đang có sự phân hóa rõ nét giữa các khu vực.

Không chỉ có những điểm sáng tăng trưởng nhanh, các thị trường khó tính như ASEAN, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng ghi nhận tín hiệu tích cực. Cụ thể, ASEAN tăng 16,8%, Hàn Quốc tăng 4% và Nhật Bản tăng nhẹ 0,4% (dù tăng thấp nhưng đây là những thị trường có tính chiến lược).

Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc duy trì được tăng trưởng tại các thị trường này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Những thị trường khó tính không chỉ mang lại giá trị xuất khẩu ổn định mà còn là thước đo năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi đã đứng vững ở những thị trường này, doanh nghiệp có cơ hội mở rộng sang các phân khúc cao cấp hơn.

Thực tế cho thấy, các thị trường như Nhật Bản hay Hàn Quốc không chỉ yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm mà còn đòi hỏi tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Đây chính là áp lực, nhưng đồng thời cũng là động lực để ngành thủy sản chuyển đổi theo hướng bền vững.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro, chiến lược đa dạng hóa thị trường đang trở thành “lá chắn” quan trọng cho ngành thủy sản. Việc không phụ thuộc quá lớn vào một vài thị trường chủ lực giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro khi có biến động về chính sách, tỷ giá hay nhu cầu tiêu dùng.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu chia sẻ, bài học từ giai đoạn dịch COVID-19 và các cú sốc thương mại gần đây cho thấy rõ tầm quan trọng của việc phân tán rủi ro. Một thị trường có thể tăng trưởng rất nhanh, nhưng cũng có thể đảo chiều đột ngột. Do đó, việc mở rộng và cân bằng thị trường là chiến lược mang tính sống còn.

Chiến lược đa dạng hóa thị trường đang trở thành “lá chắn” quan trọng cho ngành thủy sản.

Không chỉ dừng ở việc mở rộng địa lý, đa dạng hóa còn bao gồm cả việc đa dạng hóa sản phẩm và phân khúc. Thay vì tập trung vào sản phẩm thô hoặc sơ chế, doanh nghiệp đang từng bước chuyển sang các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao.

Từ những diễn biến hiện tại, có thể thấy rõ một xu hướng của ngành thủy sản Việt Nam đang chuyển từ “tăng trưởng theo lượng” sang “tăng trưởng theo chất”. Đây là định hướng mang tính chiến lược, phù hợp với bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế.

Theo các chuyên gia, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, ngành thủy sản cần tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất là nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Thứ hai là đầu tư vào công nghệ chế biến để gia tăng giá trị. Thứ ba là xây dựng thương hiệu quốc gia cho các sản phẩm thủy sản chủ lực.

Bên cạnh đó, việc phát triển bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và truy xuất nguồn gốc cũng sẽ là yếu tố quyết định trong dài hạn. Các thị trường cao cấp ngày càng ưu tiên những sản phẩm “xanh”, có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Dù triển vọng tích cực, ngành thủy sản vẫn đối mặt với không ít thách thức. Chi phí đầu vào tăng, biến đổi khí hậu, rào cản kỹ thuật từ các thị trường nhập khẩu và cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu khác là những yếu tố cần được tính đến.

Tuy nhiên, chính trong thách thức lại mở ra cơ hội. Khi các tiêu chuẩn ngày càng cao, những doanh nghiệp đáp ứng tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Đây cũng là cơ hội để ngành tái cấu trúc, nâng cao chất lượng và vị thế trên thị trường quốc tế.

Có thể thấy, sự tăng trưởng đồng đều ở cả thị trường dễ tính và khó tính không chỉ mang ý nghĩa về con số, mà còn là minh chứng rõ nét cho một định hướng phát triển đúng đắn của ngành thủy sản Việt Nam.

Việc kết hợp giữa mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng và hướng tới giá trị gia tăng đang tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn. Đây chính là “chìa khóa” để ngành thủy sản Việt Nam không chỉ phục hồi, mà còn bứt phá mạnh mẽ trong những năm tới.