Xuất nhập khẩu vượt 825 tỷ USD: Động lực từ khối FDI và bước đột phá hải quan số
Tính đến giữa tháng 9/2026, quy mô thương mại của Việt Nam chính thức cán mốc 825,2 tỷ USD, tiếp tục đà tăng trưởng mạnh nhờ nhóm ngành chế biến - chế tạo và khu vực FDI. Đồng hành cùng dòng chảy hàng hóa này là những nỗ lực cải cách thủ tục, chuyển đổi số toàn diện của ngành hải quan nhằm tối ưu hóa thời gian thông quan và hướng tới mục tiêu 1.000 tỷ USD trong năm.
Đến ngày 15/9, xuất khẩu của doanh nghiệp FDI đạt 321,43 tỷ USD, chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch cả nước và nhập khẩu đạt 312,69 tỷ USD, tương đương gần 74% tổng kim ngạch cả nước. Ảnh: Thùy Anh
Xuất nhập khẩu nửa đầu tháng 9 cán mốc gần 55 tỷ USD
Số liệu Cục Hải quan công bố ngày 18/9 cho thấy, từ ngày 01 đến 15/9/2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt hơn 26 tỷ USD, qua đó đưa tổng kim ngạch xuất khẩu từ đầu năm đến hết ngày 15/9 lên 400,84 tỷ USD.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu trong nửa đầu tháng 9 đạt 28,84 tỷ USD và lũy kế từ đầu năm đạt 424,35 tỷ USD.
Như vậy, chỉ trong 15 ngày đầu tháng 9, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 55 tỷ USD và lũy kế từ đầu năm đã đạt khoảng 825,2 tỷ USD.
Cán cân thương mại nửa đầu tháng 9 nhập siêu khoảng 2,82 tỷ USD, qua đó đưa mức nhập siêu từ đầu năm lên khoảng 23,51 tỷ USD.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở cơ cấu của tăng trưởng. Trong xuất khẩu, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục giữ vị trí đầu tàu.
Riêng nửa đầu tháng 9, nhóm hàng này mang về 9,57 tỷ USD, tương đương gần 37% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước trong kỳ. Lũy kế từ đầu năm đến 15/9, kim ngạch nhóm hàng này đã đạt 110,66 tỷ USD.
Tiếp đến là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 50,71 tỷ USD (lũy kế từ đầu năm đến 15/9); điện thoại và linh kiện 48,50 tỷ USD; dệt may 28,44 tỷ USD; giày dép gần 17 tỷ USD...
Điều này cho thấy động lực xuất khẩu năm 2026 tiếp tục tập trung mạnh vào công nghiệp chế biến, chế tạo và những ngành nằm sâu trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đóng góp vào xuất khẩu còn phải kể đến lĩnh vực nông, lâm, thủy sản. Đến giữa tháng 9, thủy sản đạt 8,45 tỷ USD; rau quả 6,71 tỷ USD; cà phê 6,27 tỷ USD; hạt điều 3,58 tỷ USD…
Ở chiều nhập khẩu, nhu cầu nguyên liệu, linh kiện đầu vào phục vụ sản xuất càng rõ nét. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện nhập khẩu tới 13,12 tỷ USD chỉ trong 15 ngày đầu tháng này để đưa quy mô kim ngạch từ đầu năm lên 174,92 tỷ USD.
Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt thêm 3,27 tỷ USD trong nửa tháng và nâng kim ngạch lũy kế 50,68 tỷ USD.
Một đặc điểm khác đáng chú ý là vai trò áp đảo của khu vực FDI. Đến ngày 15/9, xuất khẩu của doanh nghiệp FDI đạt 321,43 tỷ USD, chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch cả nước và nhập khẩu đạt 312,69 tỷ USD, tương đương gần 74% tổng kim ngạch cả nước.
Những con số này vừa phản ánh sức hấp dẫn của Việt Nam trong chuỗi sản xuất quốc tế, vừa đặt ra bài toán tiếp tục nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và gia tăng tỷ lệ giá trị nội địa trong hàng xuất khẩu.
Hải quan số và cải cách hành chính: "Đòn bẩy" cho năng lực cạnh tranh
Quy mô hơn 825 tỷ USD chỉ sau hơn 8 tháng cũng đặt cơ quan hải quan trước một bài toán mới đó là dòng hàng càng lớn, số lượng giao dịch càng nhiều, đòi hỏi năng lực xử lý thủ tục hải quan càng phải nhanh hơn, thông minh hơn và giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Trong một báo cáo gần đây nhất, Cục Hải quan cho biết, từ ngày 01/01 đến 20/8/2026, cơ quan hải quan đã tiếp nhận 85.738.498 hồ sơ, trong đó có 85.718.789 hồ sơ trực tuyến (bao gồm 70.136.320 hồ sơ trị giá nhỏ tiếp nhận qua hệ thống quản lý hải quan hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử).
Tháng 8 vừa qua, cơ quan hải quan tiếp tục thực thi phương án cắt giảm, đơn giản hóa theo Quyết định số 1848/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Theo đó, Cục Hải quan đã cắt giảm, đơn giản hóa đối với 35/39 thủ tục hành chính trong kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục, đạt và vượt kế hoạch (bằng 123,1% kế hoạch).
Về điều kiện kinh doanh, đã điều chỉnh phương án cắt giảm 16 điều kiện kinh doanh để đưa vào Nghị quyết của Chính phủ, đạt tỷ lệ 100% chỉ tiêu.
Đối với kết quả thực thi các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính tại Quyết định số 2421/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, Cục Hải quan đã thực thi đối với 27/39 thủ tục, đạt tỷ lệ 69,23% kế hoạch; 12 thủ tục dự kiến thực thi trong năm 2026, đồng thời sửa đổi, bổ sung 12 thủ tục, bãi bỏ 8 thủ tục…
Cục Hải quan cũng chủ động rà soát, đề xuất phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Cụ thể, bãi bỏ 6 thủ tục hành chính, đơn giản hoá 10 thủ tục tại Nghị định số 273/2026/NĐ-CP ngày 07/7/2026 của Chính phủ về kinh doanh hàng miễn thuế…
Một kết quả nổi bật khác là ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) và cung cấp dịch vụ công trực tuyến tiếp tục được đẩy mạnh.
Song song đó, để góp phần kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, Cục Hải quan cũng thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại…/.