Xung đột tại Trung Đông: Bước đi đầu tiên sau thỏa thuận Israel - Liban

Đây được xem là phép thử đầu tiên nhằm hiện thực hóa kế hoạch Israel rút quân khỏi miền Nam Liban, chuyển giao trách nhiệm an ninh cho Beirut sau nhiều năm căng thẳng dọc khu vực biên giới.

Binh sĩ Liban được triển khai tại khu vực Marjeyoun. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, các hoạt động tại "khu vực thí điểm" đã được triển khai tại 3 ngôi làng Froun, Srifa và Zawtar al-Gharbiya dưới sự điều phối của Nhóm Điều phối Quân sự về Liban do Mỹ bảo trợ. Theo cơ chế đã thống nhất, Lực lượng Vũ trang Liban (LAF) sẽ từng bước tiếp quản các vị trí mà quân đội Israel rút khỏi.

Trong 3 địa điểm được lựa chọn, Froun và Srifa nằm ngoài vùng đệm do quân đội Israel kiểm soát, trong khi Zawtar al-Gharbiya vẫn thuộc khu vực an ninh do Israel hiện diện. Theo thỏa thuận, quân đội Israel sẽ rút khỏi ngôi làng này để lực lượng Liban tiếp quản.

Quân đội Liban cho biết đang phối hợp với Nhóm Điều phối Quân sự do Mỹ dẫn đầu để chuẩn bị triển khai lực lượng tới Zawtar al-Gharbiya ngay sau khi Israel hoàn tất việc rút quân. Nhà chức trách Liban khuyến cáo người dân chưa trở về khu vực này cho đến khi công tác bàn giao hoàn tất nhằm bảo đảm an toàn.

Trong khi đó, các đơn vị LAF đã bắt đầu tổ chức tuần tra thường xuyên tại Froun và Srifa. Một quan chức cấp cao Israel giấu tên cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) dự kiến bắt đầu đợt rút quân đầu tiên từ ngày 21/7, song chưa công bố cụ thể các địa điểm sẽ thực hiện.

Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định việc triển khai các khu vực thí điểm là kết quả trực tiếp từ các cuộc đàm phán giữa Israel và Liban diễn ra tại Rome (Italy) tuần trước. Washington cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cả hai bên để bảo đảm tiến trình được triển khai theo đúng khuôn khổ đã thống nhất.

Theo báo The Times of Israel, Mỹ tuyên bố các hoạt động tại khu vực thí điểm đánh dấu bước khởi đầu trong kế hoạch để quân đội Liban thay thế sự hiện diện của Israel tại miền Nam Liban. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh đây là kết quả của các cuộc thảo luận ba bên và Washington sẽ tiếp tục đồng hành cùng cả Israel và Liban trong quá trình thực hiện.

Thỏa thuận giữa Mỹ, Israel và Liban được ký ngày 26/6 sau nhiều vòng đàm phán. Theo đó, Israel sẽ từng bước rút lực lượng khỏi miền Nam Liban, trong khi quân đội Liban đảm nhận toàn bộ trách nhiệm an ninh tại khu vực và xác nhận đã loại bỏ toàn bộ vũ khí cũng như cơ sở hạ tầng quân sự của Hezbollah. Các "khu vực thí điểm" được thiết kế nhằm kiểm chứng tính khả thi của cơ chế này trước khi mở rộng ra toàn bộ miền Nam Liban. Tuy nhiên, tương lai của tiến trình vẫn còn nhiều bất định.

Hezbollah - lực lượng từng duy trì ảnh hưởng lớn tại miền Nam Liban trước khi khu vực này bị quân đội Israel kiểm soát - bác bỏ khuôn khổ thỏa thuận. Tổ chức này cho rằng mọi giải pháp liên quan đến Liban cần được gắn với các cuộc đàm phán rộng hơn giữa Mỹ và Iran, đồng thời chưa đưa ra lập trường rõ ràng về việc có cản trở quá trình triển khai trên thực địa hay không.

Một trở ngại khác là thỏa thuận không quy định thời hạn cụ thể để Israel hoàn tất việc rút quân. Dù đã cam kết thực hiện giai đoạn đầu, giới chức Israel thừa nhận quân đội vẫn chưa nhận được chỉ thị chính thức từ lãnh đạo chính trị về toàn bộ lộ trình rút quân.

Trước đó, việc Israel chậm triển khai rút quân từng khiến tiến trình đàm phán với Liban gặp nhiều khó khăn. Beirut thậm chí đã dọa tẩy chay vòng đàm phán tại Rome trước khi Mỹ can thiệp và đưa ra các cam kết về những bước tiến cụ thể.

Trong khi đó, Israel vẫn nhiều lần tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì một "vùng an ninh" sâu khoảng 10 km dọc biên giới chừng nào Hezbollah vẫn còn duy trì lực lượng vũ trang. Điều này cho thấy, dù cơ chế chuyển giao an ninh đã bắt đầu vận hành, con đường hướng tới ổn định lâu dài tại miền Nam Liban vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức.