Xylitol có thể liên quan nguy cơ đau tim và đột quỵ?

Ảnh minh hoạ: iStock

Xylitol là một loại đường alcohol được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm không đường và ít calo, từ kẹo cao su, kẹo bạc hà, nước súc miệng đến một số loại nước ngọt, sữa chua, kem và mứt. Chất này có vị ngọt tương tự đường nhưng chứa khoảng 60% lượng calo so với đường ăn thông thường.

Nhiều năm qua, xylitol được xem là lựa chọn thay thế đường tương đối lành mạnh, đặc biệt trong các sản phẩm chăm sóc răng miệng. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây đang đặt ra câu hỏi về tác động lâu dài của chất này đối với hệ tim mạch.

Phát hiện đáng chú ý về tim mạch

Theo nghiên cứu được trình bày tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Tim mạch châu Âu, những người có nồng độ xylitol cao trong máu có nguy cơ bị đau tim hoặc đột quỵ trong 6 năm tiếp theo cao hơn 57% so với nhóm có nồng độ thấp.

Kết quả đặc biệt đáng chú ý bởi xylitol thường được người tiêu dùng lựa chọn với niềm tin rằng đây là một phương án lành mạnh hơn đường. Các sản phẩm như mứt hoặc sữa chua không đường sử dụng xylitol có thể được xem là lựa chọn phù hợp đối với những người muốn giảm lượng đường trong khẩu phần.

Nghiên cứu do Tiến sĩ Marco Witkowski, chuyên gia tim mạch tại Bệnh viện Đại học Charité ở Berlin, dẫn đầu. Các nghiên cứu trước đó cũng từng ghi nhận mối liên hệ giữa nồng độ xylitol hoặc erythritol - một loại đường alcohol khác - cao trong máu với các biến cố tim mạch ở những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao.

Ảnh minh hoạ: The Telegraph

Có thể liên quan đến quá trình hình thành cục máu đông

Một giả thuyết được các nhà nghiên cứu đưa ra là nồng độ xylitol cao có thể tác động đến tiểu cầu, những thành phần nhỏ trong máu đóng vai trò quan trọng trong quá trình đông máu.

Trong một thử nghiệm trên người, 10 tình nguyện viên được sử dụng 30g xylitol - tương đương lượng được sử dụng trong một số loại đồ uống - sau đó được lấy mẫu máu.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy nồng độ xylitol trong máu tăng lên và có những thay đổi liên quan đến hoạt động của tiểu cầu. Theo giả thuyết này, xylitol ở nồng độ cao có thể khiến tiểu cầu dễ kết tụ hơn, qua đó thúc đẩy quá trình hình thành cục máu đông.

Nếu cục máu đông hình thành và làm tắc nghẽn mạch máu cung cấp máu cho tim hoặc não, hậu quả có thể là nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Không thể khẳng định xylitol là nguyên nhân

Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo không nên diễn giải những kết quả này như bằng chứng cho thấy xylitol trực tiếp gây đau tim hoặc đột quỵ.

Giáo sư Bettina Wölnerhanssen, Đại học Basel lưu ý, cơ thể con người cũng tự sản sinh xylitol trong quá trình chuyển hóa glucose. Vì vậy, nồng độ xylitol cao trong máu có thể phản ánh việc tiêu thụ nhiều đường, tiền tiểu đường hoặc một vấn đề chuyển hóa tiềm ẩn - những yếu tố vốn đã làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

Ngoài ra, tiểu cầu có thể tạm thời kết tụ để phản ứng với nhiều yếu tố khác nhau rồi trở lại trạng thái bình thường. Do đó, cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để xác định liệu việc tiêu thụ lượng lớn xylitol có thực sự làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông nguy hiểm hay không.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên vì lo ngại về xylitol mà chuyển sang sử dụng nhiều đường thông thường. Tác hại của việc tiêu thụ quá nhiều đường đối với sức khỏe tim mạch đã có bằng chứng rõ ràng hơn.

Những người mắc tiền tiểu đường, huyết áp cao, cholesterol cao hoặc từng bị đau tim có thể đặc biệt lưu ý đến lượng xylitol tiêu thụ, nhất là khi sử dụng nhiều sản phẩm chứa chất này mỗi ngày.

Ở thời điểm hiện tại, thông điệp từ nghiên cứu chủ yếu là cần thận trọng với việc sử dụng xylitol quá mức, thay vì loại bỏ hoàn toàn chất tạo ngọt này. Các nghiên cứu tiếp theo sẽ cần làm rõ liệu xylitol là nguyên nhân trực tiếp của nguy cơ tim mạch hay chỉ là dấu hiệu phản ánh những vấn đề chuyển hóa khác.