Ý nghĩa chiến lược khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thăm Nhật Bản

Thứ nhất, Thứ trưởng cho biết chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ định hướng chiến lược tổng thể cho sự phát triển của quan hệ song phương trong giai đoạn mới. Lãnh đạo hai nước sẽ cùng xác định những định hướng hợp tác dài hạn, những ưu tiên hợp tác trên các lĩnh vực, đáp ứng nhu cầu phát triển của cả hai bên.

Thứ hai là chuyển từ hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư đơn thuần sang tăng cường liên kết giữa hai nền kinh tế, chú trọng hơn đến tinh thần đồng hành, đồng kiến tạo, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường kinh tế của mỗi nước.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, việc liên kết kinh tế sâu rộng với các đối tác, trong đó có Nhật Bản sẽ tạo điều kiện để Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân. Ảnh: TTXVN

Thứ ba, tạo động lực cho những đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình phát triển. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tương lai của quan hệ hai nước.

Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, vốn, kinh nghiệm quản trị và công nghiệp chế tạo; trong khi đó, Việt Nam có nguồn nhân lực trẻ, thị trường năng động, tiềm năng phát triển lớn và quyết tâm đẩy mạnh đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ nhìn nhận việc kết hợp hiệu quả những lợi thế này sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác cho cả hai bên trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao; qua đó tiếp nhận, làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực nội sinh và sức cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế Việt Nam.

Những định hướng này cũng được thể hiện rõ trong chương trình dự kiến của chuyến thăm.

Bên cạnh các cuộc hội kiến với Nhà vua và Hoàng hậu, Thủ tướng, Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ tiếp lãnh đạo các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp lớn của Nhật Bản; dự và phát biểu tại Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học - công nghệ Việt Nam - Nhật Bản; thăm doanh nghiệp đầu tư công nghệ cao của Nhật Bản.

Đây là những hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm tăng cường kết nối, thúc đẩy các cơ hội hợp tác cụ thể, nhất là trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển lâu dài của mỗi nước.

Ba yếu tố nền tảng của quan hệ Việt - Nhật

Nhìn lại chặng đường hơn 50 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao và 3 năm kể từ khi nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh quan hệ hai nước đã có những bước phát triển đáng ghi nhận, ngày càng toàn diện, thực chất và hiệu quả.

Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đang có nền tảng rất vững chắc, với sự hội tụ của ba yếu tố quan trọng: tin cậy chính trị ngày càng cao, lợi ích kinh tế ngày càng đan xen và sự gắn kết giữa nhân dân hai nước ngày càng sâu sắc. Đây là cơ sở thuận lợi để hai bên tiếp tục đưa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện phát triển lên tầm cao mới.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản lần đầu tổ chức chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực đào tạo thợ lặn kỹ năng hàn và cắt dưới nước cho sĩ quan Quân đội Việt Nam hồi tháng 6. Ảnh: ĐSQ Nhật Bản

Về tin cậy chính trị, Thứ trưởng nêu rõ cả hai nước đều dành sự coi trọng và ưu tiên cao cho nhau trong chính sách đối ngoại của mình. Các cơ chế đối thoại được duy trì hiệu quả; những nhận thức chung, cam kết và thỏa thuận giữa lãnh đạo cấp cao cũng như giữa các ban, bộ, ngành hai nước được triển khai nghiêm túc.

Trên nền tảng tin cậy chính trị đó, đan xen lợi ích kinh tế ngày càng chặt chẽ với nhiều điểm sáng nổi bật. Nhật Bản luôn là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu và là nước cung cấp viện trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam.

Ngày càng có nhiều doanh nghiệp Nhật Bản trong các lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), quan tâm và mở rộng hoạt động tại Việt Nam.

Nhiều tập đoàn bán lẻ lớn của Nhật Bản, tiêu biểu như AEON, coi Việt Nam là thị trường trọng điểm, đồng thời góp phần đưa các sản phẩm của Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Nhật Bản vốn có những yêu cầu rất cao về chất lượng...

Việt Nam và Nhật Bản đồng hành, đồng kiến tạo

Một bước phát triển rất đáng chú ý được Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ chia sẻ là khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột hợp tác mới. Hai bên đã và đang triển khai nhiều nội dung hợp tác thiết thực, từ nghiên cứu chung, đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn đến hợp tác công nghệ vũ trụ, đồng thời hướng tới mở rộng sang những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo và công nghệ lượng tử.

Cùng với đó, các dự án hợp tác về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, phòng, chống thiên tai cũng đang được triển khai hiệu quả. Đây là những lĩnh vực có nhiều triển vọng, không chỉ giúp làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác giữa hai nước mà còn trực tiếp phục vụ các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.

Thủ tướng Lê Minh Hưng làm việc với đại diện các doanh nghiệp tại Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản lần thứ 2 hồi đầu tháng 9. Ảnh: Lê Bằng

Một điểm sáng rất khác là quan hệ giữa nhân dân và các địa phương hai nước ngày càng gần gũi, mật thiết. Hiện nay, Việt Nam và Nhật Bản đã có hơn 100 cặp quan hệ hợp tác địa phương. Riêng trong năm 2026, hơn 10 lễ hội quy mô lớn đã được tổ chức tại hai nước, góp phần tăng cường hiểu biết, giao lưu văn hóa và tình cảm hữu nghị giữa nhân dân hai bên.

Đặc biệt, cộng đồng gần 700.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản đã và đang trở thành một cầu nối rất quan trọng, góp phần gắn kết hai đất nước, hai dân tộc. Ông Vũ cho hay sự gắn bó ngày càng sâu sắc giữa người dân hai nước chính là một trong những nền tảng bền vững và giàu sức sống của quan hệ Việt Nam - Nhật Bản.

Cùng với hợp tác song phương, Việt Nam và Nhật Bản cũng ngày càng phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế.