Yêu cầu 34 tỉnh, thành đảm bảo mọi học sinh trượt lớp 10 vẫn được đi học

Yêu cầu này được nêu trong Nghị quyết phiên họp thường kỳ tháng 9 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương, ban hành ngày 7/10.

Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn 34 tỉnh, thành triển khai các giải pháp để tất cả học sinh trong độ tuổi đi học đều được đến trường, trong đó có nhóm không trúng tuyển lớp 10 THPT công lập.

Điều này không đồng nghĩa tất cả học sinh sau THCS đều được vào THPT công lập. Sau lớp 9, học sinh có thể tiếp tục học chương trình THPT tại trường công lập, tư thục hoặc quốc tế; học tại trung tâm giáo dục thường xuyên; theo học giáo dục nghề nghiệp tại trường trung cấp, cao đẳng; hoặc học chương trình văn hóa kết hợp đào tạo nghề.

Trượt công lập không đồng nghĩa với nghỉ học

THPT công lập hiện vẫn là lựa chọn phổ biến nhất của học sinh sau THCS, với tỷ lệ vào lớp 10 dao động khoảng 60-85%, tùy địa phương.

Tuy nhiên, áp lực tuyển sinh lớp 10 tại các đô thị lớn khiến một bộ phận học sinh không có suất vào trường công lập. Trong khi đó, nếu các lựa chọn khác chưa đủ sức hấp dẫn hoặc thiếu thông tin, nguy cơ học sinh rời hệ thống giáo dục sau lớp 9 vẫn tồn tại.

Theo ý kiến được đại biểu Quốc hội nêu cuối năm 2024, khoảng 15% học sinh sau THCS có thể rơi vào tình trạng không tiếp tục học hoặc không có việc làm ổn định.

Từ yêu cầu của Chính phủ, bài toán đặt ra với các địa phương không chỉ là tăng số chỗ học ở THPT công lập, mà phải xây dựng đủ các lựa chọn để học sinh tiếp tục học theo năng lực, điều kiện và định hướng nghề nghiệp.

Chị Bùi Trà My ở phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) cho rằng việc bảo đảm học sinh sau lớp 9 tiếp tục được học là cần thiết. Theo chị, nếu không vào được trường công lập mà phải nghỉ học, nhiều em có thể sớm đi làm những công việc phổ thông khi chưa có đủ kiến thức và kỹ năng.

"Ít nhất phải phổ cập cấp 3, để không học sinh nào sau lớp 9 bị bỏ lại phía sau", chị nói.

Theo chị My, ngoài THPT công lập, các địa phương còn có trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường trung cấp và các chương trình kết hợp văn hóa với nghề. Điều quan trọng là phụ huynh cần được cung cấp thông tin rõ ràng để lựa chọn hướng đi phù hợp cho con.

Phổ cập THPT không có nghĩa 100% vào trường công

Cô Nguyễn Thị Thu, giáo viên THCS ở Bắc Ninh, cho rằng cần phân biệt giữa phổ cập THPT và 100% học sinh vào THPT công lập.

Theo cô, phổ cập có thể được thực hiện bằng cách Nhà nước bảo đảm đủ chỗ học trong toàn bộ hệ thống, gồm trường công lập, tư thục, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp. Trong hệ thống đó, học sinh được phân luồng dựa trên năng lực, kết quả học tập và định hướng nghề nghiệp.

"Mục tiêu là mọi học sinh đều có nơi học, chứ không phải tất cả cùng vào một loại trường", cô Thu nhấn mạnh.

Theo giáo viên này, ở nhiều hệ thống giáo dục, học sinh sau THCS vẫn phải trải qua tuyển sinh hoặc phân loại để lựa chọn chương trình phù hợp. Một bộ phận theo hướng học thuật, chuẩn bị cho bậc đại học; nhóm khác học chương trình thiên về thực hành, nghề nghiệp nhưng vẫn bảo đảm kiến thức văn hóa.

Do đó, nếu mở rộng cơ hội học tập sau THCS, Việt Nam cũng cần đồng thời nâng chất lượng và sức hút của giáo dục nghề nghiệp, thay vì chỉ tăng số lượng chỗ học THPT.

Tỷ lệ vào lớp 10 đã tăng lên 80,2%

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết thời gian qua, nhiều địa phương đã tăng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10, góp phần giảm áp lực thi cử.

Theo Bộ trưởng, năm nay tỷ lệ học sinh lớp 9 vào lớp 10 đạt 80,2%, trong đó nhiều địa phương có tỷ lệ cao. Tại các đô thị lớn như Hà Nội, việc mở rộng chỉ tiêu cũng được xem là một giải pháp giảm áp lực tuyển sinh.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho rằng tăng chỉ tiêu lớp 10 không phải giải pháp duy nhất.

Để thực hiện hiệu quả phân luồng sau THCS, cần phát triển thêm các mô hình giáo dục trung học nghề, giúp học sinh vừa có thể tiếp tục học văn hóa, vừa được đào tạo chuyên môn, kỹ năng nghề.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thiện các căn cứ và hành lang pháp lý để hướng dẫn địa phương triển khai mô hình này.

Ở Hà Nội, nơi nhiều năm có tỷ lệ cạnh tranh cao trong kỳ thi lớp 10 công lập, thành phố dự kiến xây thêm bốn trường THPT công lập trong năm 2027, đồng thời đặt mục tiêu tăng ít nhất 8-10 trường trong 5 năm tới.

Tại các khu vực khác, nhất là những địa bàn có đông học sinh, việc bổ sung trường lớp cũng được đặt ra. Trong khi đó, theo chủ trương của Bộ Chính trị, 248 trường phổ thông nội trú liên cấp đang được xây dựng tại các xã biên giới, hơn 100 trường đã đi vào hoạt động.