Trường vùng cao Thanh Hóa mở rộng cánh cửa tri thức số

Giờ học Tin học ở Trường TH&THCS Sơn Điện (Thanh Hóa).

Công nghệ vào lớp học vùng biên

Ở Trường THPT Quan Sơn, chuyển đổi số đang dần trở thành một phần trong hoạt động dạy và học. Với 20 lớp, hơn 830 học sinh, nhà trường có 100% giáo viên thường xuyên sử dụng học liệu điện tử hoặc các nền tảng số trong giảng dạy.

Nhờ công nghệ, không gian của một tiết học được mở rộng hơn ngoài trang sách giáo khoa. Hình ảnh, video, bản đồ số, tư liệu trực quan... được giáo viên đưa vào bài giảng, giúp học sinh dễ hình dung những nội dung khó truyền tải bằng phương pháp truyền thống.

Em Hà Hương Giang, học sinh lớp 11, Trường THPT Quan Sơn, chia sẻ: “Trước đây, gặp những bài khó, em thường chỉ đọc sách giáo khoa rồi hỏi lại thầy cô. Bây giờ, chúng em được hướng dẫn tìm thêm tài liệu, hình ảnh, video liên quan. Nhờ vậy, em hiểu bài nhanh hơn và có thể chủ động học ở nhà”.

Theo ông Nguyễn Trọng Năm, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Quan Sơn, nhà trường xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục, song công nghệ không phải mục tiêu cuối cùng.

“Chúng tôi không chạy theo công nghệ, mà xác định công nghệ phải phục vụ việc dạy và học. Giáo viên sử dụng công nghệ để bài giảng trực quan hơn, học sinh có thêm nguồn tài liệu và quan trọng nhất là hình thành được thói quen tự học”, ông Năm nói.

Cùng với đổi mới phương pháp giảng dạy, nhà trường từng bước xây dựng kho học liệu dùng chung theo tổ chuyên môn, gồm bài giảng điện tử, ngân hàng câu hỏi và tài liệu tham khảo. Nhà trường có 100% tổ chuyên môn đã có thư mục học liệu chung để giáo viên khai thác, bổ sung.

Từ thực tế triển khai, nhà trường xác định yếu tố quyết định không nằm ở số lượng thiết bị mà ở cách sử dụng công nghệ. Giáo viên cần chủ động cập nhật kỹ năng số, đồng thời lựa chọn công cụ phù hợp với từng môn học và từng nhóm học sinh.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS Quan Sơn, việc ứng dụng công nghệ được triển khai gắn với đặc thù học sinh nội trú. Với 263 học sinh của trường đến từ nhiều xã vùng cao, biên giới, trong đó điều kiện tiếp cận thiết bị công nghệ và internet tại gia đình không đồng đều.

Cô và trò Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS Quan Sơn trong giờ học Tin học.

Bà Lữ Thị Huệ, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết nhà trường ưu tiên tạo môi trường để học sinh được tiếp cận công nghệ ngay tại trường. “Chúng tôi muốn học sinh không chỉ biết sử dụng điện thoại, máy tính mà phải biết sử dụng công nghệ để học tập. Giáo viên hướng dẫn các em cách tìm kiếm, chọn lọc thông tin và tự học trên môi trường số”, bà Huệ nói.

Theo đó, cùng với khai thác học liệu trực tuyến, nhà trường chú trọng hình thành cho học sinh thói quen tự học trên môi trường số và kỹ năng sử dụng internet an toàn. Đây được xem là những năng lực cần thiết đối với học sinh trong bối cảnh giáo dục ngày càng gắn với công nghệ.

Mở thêm cơ hội tiếp cận tri thức

Không chỉ ở bậc THPT, chuyển đổi số cũng đang được triển khai tại Trường TH&THCS Sơn Điện. Với 736 học sinh (cả 2 cấp), nhà trường lựa chọn cách ứng dụng phù hợp với đặc điểm tâm lý, nhận thức của từng cấp học.

Ở bậc tiểu học, giáo viên tăng cường sử dụng hình ảnh, video, trò chơi và các dạng bài tập trực quan nhằm tạo hứng thú học tập. Với học sinh THCS, việc khai thác tài liệu trực tuyến, trình bày sản phẩm học tập và làm việc nhóm trên môi trường số được chú trọng hơn.

Em Lương Thị Khánh Huyền, học sinh lớp 8A1, Trường TH&THCS Sơn Điện, cho biết: “Em thích những tiết học có hình ảnh, video vì dễ hiểu và dễ nhớ hơn. Có những bài thầy cô giao tự tìm tài liệu, sau đó chúng em trình bày trước lớp. Qua đó em thấy mình tự tin hơn”.

Theo ông Phạm Ngọc Thành, Hiệu trưởng nhà trường, chuyển đổi số đang mở thêm cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh vùng khó. “Điều kiện của học sinh vùng biên còn khác nhau, nhưng công nghệ có thể giúp thu hẹp một phần khoảng cách ấy. Một học sinh ở Sơn Điện vẫn có thể tiếp cận một bài giảng, một video hay nguồn tư liệu chất lượng nếu được nhà trường và giáo viên hướng dẫn đúng cách”, ông Thành chia sẻ.

Ông Thành cho biết thêm, hiện nhà trường có khoảng 80% giáo viên thường xuyên sử dụng học liệu số trong dạy học; trên 65% học sinh THCS từng tham gia ít nhất một hoạt động học tập có khai thác tài nguyên trực tuyến trong năm học.

Giờ tan học của học sinh Trường THPT Quan Sơn.

Cùng với đổi mới phương pháp dạy học, các nhà trường cũng từng bước số hóa công tác quản lý. Thông tin về học sinh, kết quả học tập và hoạt động chuyên môn được cập nhật, lưu trữ trên môi trường số, tạo thuận lợi cho giáo viên trong theo dõi quá trình học tập và chất lượng giáo dục.

Tuy nhiên, chuyển đổi số ở vùng cao, biên giới của Thanh Hóa vẫn còn những điểm nghẽn. Hạ tầng mạng tại một số khu vực chưa ổn định, thiết bị phục vụ dạy học chưa đồng bộ, trong khi điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các gia đình còn chênh lệch.

Những khó khăn này cho thấy chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện đầu tư thiết bị hay đưa công nghệ vào lớp học. Quan trọng hơn là xây dựng năng lực số cho đội ngũ giáo viên, trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ cho học sinh và tạo môi trường để các em được tiếp cận, khai thác công nghệ một cách hiệu quả, an toàn.

“Chuyển đổi số là quá trình lâu dài. Mỗi giáo viên thay đổi một chút trong cách dạy, mỗi học sinh chủ động hơn một chút trong cách học sẽ tạo nên thay đổi lớn về chất lượng giáo dục”, thầy Lê Trường Giang, Trường TH và THCS Sơn Điện nhận định.

Từ Trường THPT Quan Sơn, Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS Quan Sơn đến Trường TH&THCS Sơn Điện, công nghệ đang từng bước hiện diện sâu hơn trong các hoạt động giáo dục.

Khoảng cách địa lý giữa vùng cao, biên giới với các trung tâm giáo dục lớn vẫn còn đó. Nhưng với sự đồng hành của nhà trường, thầy cô và các nền tảng số, cánh cửa tiếp cận tri thức đang rộng mở hơn với học sinh miền núi.

Chuyển đổi số vì thế không chỉ mang đến những phương thức dạy học mới, mà còn góp phần tạo thêm cơ hội để học sinh vùng biên học tập chủ động, phát triển năng lực và tự tin hơn trên hành trình phía trước.