YF-23, tiêm kích tàng hình bị bỏ lỡ của Mỹ

Dù sở hữu nhiều đặc tính vượt trội về tốc độ và khả năng tàng hình, tiêm kích YF-23 cuối cùng không được lựa chọn, trở thành biểu tượng của một hướng phát triển bị bỏ lại phía sau.

Cuối thập niên 1980, không quân Mỹ phát động chương trình Tiêm kích Chiến thuật Tiên tiến nhằm tìm kiếm loại máy bay mới thay thế các tiêm kích chiếm ưu thế trên không đời cũ.

Mục tiêu đặt ra là một máy bay có khả năng tàng hình cao, siêu hành trình, cơ động tốt và mang theo hỏa lực mạnh để giành ưu thế tuyệt đối trên không.

Hai ứng viên cuối cùng bước vào vòng cạnh tranh là YF-22 của liên danh Lockheed và YF-23 do Northrop hợp tác cùng McDonnell Douglas phát triển.

Tiêm kích YF-23 gây ấn tượng ngay từ thiết kế. Máy bay có dáng khí động học khác thường với thân dài, cánh dạng kim cương và cụm đuôi chữ V nghiêng ra ngoài.

Thiết kế này giúp giảm tối đa tín hiệu phản xạ radar và tối ưu khả năng bay nhanh ở độ cao lớn.

Khác với nhiều tiêm kích chú trọng khả năng cơ động, tiêm kích YF-23 ưu tiên tàng hình và tốc độ, phản ánh triết lý tác chiến đánh nhanh, đánh từ xa.

Về kích thước, tiêm kích YF-23 có chiều dài khoảng 20,6 m, sải cánh gần 13,3 m và chiều cao xấp xỉ 4,3 m. Trọng lượng cất cánh tối đa ước tính khoảng 29.000 kg.

Máy bay được trang bị 2 động cơ phản lực cánh quạt, với 2 cấu hình thử nghiệm khác nhau. Một nguyên mẫu sử dụng động cơ Pratt and Whitney YF119, nguyên mẫu còn lại dùng động cơ General Electric YF120.

Cả 2 loại động cơ đều cho phép YF-23 đạt khả năng siêu hành trình, tức bay vượt tốc độ âm thanh mà không cần đốt sau.

Trong các chuyến bay thử nghiệm, tiêm kích YF-23 được cho là đạt tốc độ tối đa trên Mach 2, tương đương hơn 2.400 km/h, và tốc độ siêu hành trình khoảng Mach 1,6.

Những con số này cho thấy tiêm kích YF-23 có lợi thế rõ rệt về tốc độ so với đối thủ. Trần bay của máy bay ước tính trên 20.000 m, giúp nó dễ dàng tiếp cận và tấn công mục tiêu từ vị trí có lợi.

Về tàng hình, tiêm kích YF-23 được đánh giá rất cao. Thiết kế cửa hút khí dạng chữ S, mép cánh và thân máy bay được tối ưu để tán xạ sóng radar, trong khi luồng khí thải động cơ được che chắn nhằm giảm tín hiệu hồng ngoại.

Nhiều đánh giá cho rằng tiêm kích YF-23 có diện tích phản xạ radar thấp hơn đối thủ, khiến việc phát hiện bằng radar đối phương trở nên khó khăn hơn.

Dù là máy bay thử nghiệm, tiêm kích YF-23 vẫn được thiết kế với cấu hình vũ khí hoàn chỉnh. Khoang vũ khí trong thân cho phép mang theo tên lửa không đối không tầm trung dẫn đường bằng radar chủ động AIM-120 AMRAAM, mỗi tên lửa có khối lượng khoảng 150 kg.

Ngoài ra, máy bay còn có thể mang tên lửa không đối không tầm ngắn dẫn đường hồng ngoại AIM-9 Sidewinder, khối lượng khoảng 85 kg. Việc đặt vũ khí trong khoang trong giúp YF-23 duy trì khả năng tàng hình khi tác chiến.

Tuy nhiên, trong quá trình đánh giá tổng thể, không quân Mỹ không chỉ xem xét các thông số kỹ thuật riêng lẻ, tiêm kíchYF-22, đối thủ trực tiếp của YF-23, được đánh giá cao hơn về khả năng cơ động, tính linh hoạt trong không chiến tầm gần và tiềm năng phát triển lâu dài.

Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh sắp kết thúc, Mỹ ưu tiên một loại tiêm kích có thể đảm nhiệm nhiều kịch bản tác chiến khác nhau, từ không chiến tầm xa tới cận chiến.

Kết quả là YF-22 được lựa chọn để tiếp tục phát triển thành F-22 Raptor và chính thức biên chế cho không quân Mỹ.

YF-23 dừng lại ở mức nguyên mẫu, dù nhiều chuyên gia hàng không đánh giá đây là một thiết kế cực kỳ tiên tiến, thậm chí đi trước thời đại.

Ngày nay, tiêm kích YF-23 thường được nhắc tới như một “kẻ thua cuộc vĩ đại”. Nó không bước vào biên chế, nhưng những công nghệ và triết lý thiết kế của YF-23 đã ảnh hưởng đáng kể tới các chương trình máy bay tàng hình sau này.

Trong lịch sử hàng không quân sự, tiêm kích YF-23 là minh chứng rõ ràng cho việc một thiết kế xuất sắc chưa chắc đã được lựa chọn, khi yếu tố chiến lược và nhu cầu tổng thể mới là điều quyết định.

Việt Hùng