1 tỉ USD cho quỹ tài sản số: Bước đi chiến lược của TP.HCM

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được gặp gỡ doanh nghiệp tại hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng số và trung tâm dữ liệu phục vụ VIFC HCMC tối 8.2. - Ảnh: Sở KHCN TP.HCM

TP.HCM vừa công bố kế hoạch thành lập Quỹ đầu tư tài sản số với quy mô hướng đến 1 tỉ USD. Đây được xem là một trong những bước đi cụ thể đầu tiên của thành phố trong việc triển khai định hướng phát triển trở thành trung tâm tài chính quốc tế có nền tảng công nghệ hiện đại. Sự kiện này đánh dấu sự tham gia chính thức của chính quyền đô thị lớn nhất cả nước vào lĩnh vực tài chính số, một lĩnh vực vẫn còn mới mẻ tại Việt Nam nhưng đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chuyển dịch cấu trúc vốn toàn cầu.

Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.HCM cho biết Quỹ đầu tư tài sản số TP.HCM sẽ hoạt động theo mô hình quỹ thị trường, tức là không chỉ đơn thuần thực hiện đầu tư tài chính mà đóng vai trò kiến tạo hạ tầng cho toàn bộ hệ sinh thái tài chính số trong nước. Quỹ được kỳ vọng sẽ là động lực thúc đẩy các hoạt động đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ tài chính, góp phần làm rõ cơ chế thử nghiệm và tạo tiền đề cho các chính sách quản lý mới trong tương lai.

G42 (UAE) và Liên danh nhà đầu tư FPT - Việt Thái ký kết Thỏa thuận khung hợp tác dài hạn có sự chứng kiến của lãnh đạo TP.HCM vào tối 8.2 - Ảnh: Sở KHCN TP.HCM

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết tài sản số sẽ là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển đô thị thông minh và hạ tầng tài chính hiện đại: “TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó hạ tầng số trở thành nền tảng cốt lõi để thúc đẩy cho tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây không chỉ thúc đẩy chuyển đổi số, mà còn là điều kiện then chốt để xây dựng đô thị thông minh, trong đó có Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM” - ông Thắng khẳng định.

Về cơ cấu hoạt động, Quỹ đầu tư tài sản số TP.HCM sẽ ưu tiên đầu tư vào những hạ tầng công nghệ quan trọng như nền tảng giao dịch tài sản mã hóa, hệ thống thanh toán tức thời trên công nghệ blockchain, hệ thống ví điện tử tích hợp ngân hàng, nền tảng đối soát giao dịch theo thời gian thực và các công cụ hỗ trợ giám sát thị trường như RegTech và SupTech. Đây là những công cụ then chốt giúp bảo đảm tính minh bạch và khả năng giám sát của nhà nước đối với hoạt động tài chính số.

Ông Lâm Đình Thằng (thứ 2 phải sang) - Giám đốc Sở KHCN TP.HCM ký với liên doanh các nhà đầu tư Việt Thái-FPT-VinaCapital - Ảnh: Sở KHCN TP.HCM

Thành phố dự kiến triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các doanh nghiệp và dự án công nghệ liên quan tài sản số. Sandbox cho phép một số mô hình mới vận hành trong phạm vi giới hạn, dưới giám sát và đánh giá định kỳ, qua đó tích lũy dữ liệu thực tiễn để từng bước hoàn thiện khung pháp lý.

Ông Phạm Tuấn Anh, Trưởng Ban Công nghệ của VIFC, nhận định quỹ tài sản số không chỉ là một sáng kiến đầu tư, mà còn là công cụ định hình thị trường công nghệ tài chính tại Việt Nam. Ông nói: “Chúng tôi kỳ vọng đây là mô hình mở đường cho việc phát hành các tài sản số hóa có kiểm soát đầu tiên trong nước. Với sự phối hợp giữa thành phố và các tổ chức công nghệ tài chính toàn cầu, TP.HCM hoàn toàn có khả năng trở thành trung tâm thử nghiệm tài chính số của khu vực”.

Theo định hướng ban đầu, sandbox tập trung vào ba nhóm thử nghiệm chính gồm stablecoin bảo chứng bằng tiền đồng, nền tảng phát hành và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp được mã hóa, và sàn giao dịch tài sản số tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về phòng chống rửa tiền.

Ông Phạm Tuấn Anh tại Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số và trung tâm dữ liệu lớn phục vụ Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM - Ảnh: Sở KHCN TP.HCM

Về công nghệ, TP.HCM đặt mục tiêu vận hành một hệ thống thanh toán tức thời theo chu kỳ thanh toán T+0 (thanh toán trong ngày giao dịch), nghĩa là giao dịch được xác lập và hoàn tất ngay tại thời điểm thực hiện. Mục tiêu này đòi hỏi phải có hạ tầng kỹ thuật hiện đại, đồng thời phải tích hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, ví điện tử và nền tảng blockchain. Nếu đạt được, hệ thống này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng, tăng tốc độ luân chuyển dòng vốn và tạo lợi thế cạnh tranh cho thị trường tài chính trong nước.

Một điểm đáng chú ý là sự tham gia của các định chế đầu tư và công nghệ lớn ngay từ giai đoạn đầu. VinaCapital giữ vai trò tổ chức điều phối dòng vốn, trong khi đó Liên minh Kinh tế On-Chain Toàn cầu sẽ phụ trách tư vấn thiết kế chính sách và hỗ trợ vận hành. Một số tổ chức quốc tế như Tether, Ava Labs, Republic, Sky Mavis cũng được kỳ vọng sẽ tham gia vào các giai đoạn tiếp theo. Sự tham gia của các tổ chức này cho thấy niềm tin ban đầu của thị trường quốc tế vào tiềm năng của mô hình thử nghiệm do TP.HCM khởi xướng

Đại diện VinaCapital cho rằng việc TP.HCM thiết kế cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho tài sản số sẽ là tín hiệu quan trọng với dòng vốn dài hạn, vì nhà đầu tư thường ưu tiên tính ổn định và khả năng giám sát. Ở góc độ triển khai, VinaCapital tham gia liên danh ký thỏa thuận hợp tác cùng Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM và đối tác quốc tế để nghiên cứu, phát triển và vận hành Quỹ Đầu tư Tài sản số TP.HCM theo lộ trình nhiều giai đoạn hướng tới quy mô 1 tỉ USD.

Về mặt chính sách, dự án này mở ra cơ hội để TP.HCM hình thành một mô hình phát triển tài chính số theo hướng thử nghiệm có kiểm soát, trong đó mức độ yêu cầu và phạm vi triển khai được thiết kế tùy theo tính chất từng sản phẩm và từng khâu vận hành. Nói cách khác, những nội dung có thể kiểm soát tốt sẽ được mở dần theo lộ trình, còn những nội dung nhạy cảm về dòng tiền, tuân thủ và bảo vệ nhà đầu tư sẽ được giới hạn chặt hơn ngay từ đầu. Trên nền vận hành thực tế, thành phố có cơ sở để chuẩn hóa quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn tuân thủ, qua đó giảm độ bất định chính sách và tạo nền tảng để thị trường phát triển minh bạch, có thể kiểm chứng.

Để triển khai thành công, TP.HCM phải xử lý đồng thời ba nhóm thách thức. Thứ nhất là khoảng trống pháp lý đối với tài sản số, vì vậy cơ chế phối hợp với các cơ quan trung ương như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp là điều kiện then chốt. Thứ hai là năng lực giám sát và kiểm soát công nghệ tài chính ở cấp địa phương, bao gồm nhân lực, quy trình và hệ thống công nghệ giám sát, cần được nâng cấp tương xứng với mức độ phức tạp của sản phẩm và tốc độ giao dịch. Thứ ba là niềm tin thị trường sau các cú sốc quốc tế, khiến nhà đầu tư đòi hỏi cao hơn về minh bạch, kiểm toán và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.

Theo nhận định các chuyên gia tài chính và công nghệ, nếu triển khai đúng lộ trình, quỹ đầu tư tài sản số TP.HCM có thể trở thành mô hình tham chiếu để mở rộng ở quy mô quốc gia, nhất là về cách thử nghiệm và xây dựng hạ tầng cho thị trường mới. Trong kỷ nguyên số, sự chậm trễ không chỉ làm giảm lợi thế cạnh tranh, mà còn khiến hệ thống tài chính khó theo kịp tốc độ đổi mới công nghệ đang tái định hình dòng vốn toàn cầu. TP.HCM đã chọn đi sớm để mở thêm một hướng phát triển cho tương lai, nơi tài chính và công nghệ cùng tạo ra không gian tăng trưởng mới.

Tiểu Vũ