10 mẫu xe Đông Âu đáng nhớ một thời

1. GAZ-24 Volga - Biểu tượng quyền lực nước Nga

Được đặt tên theo dòng sông Volga – con sông lớn nhất châu Âu, chiếc GAZ-24 trở thành biểu tượng của Liên Xô. Dù chỉ sở hữu động cơ bốn xi-lanh với công suất chưa tới 100 mã lực, nhưng uy tín của nó thì không ai phủ nhận. Người ta thường nói: “Thấy Volga trong gương chiếu hậu, tốt nhất hãy nhường đường.”

Volga có kích thước lớn, trang bị những chi tiết hữu ích cho mùa đông khắc nghiệt như van khóa hệ thống làm mát, thậm chí có thể khởi động bằng tay khi ắc quy hết điện. Do giá thành cao, xe chủ yếu phục vụ các cơ quan chính phủ. Phiên bản đặc biệt GAZ-24-24 với động cơ V8 5,5 lít từng là “cỗ xe riêng” của KGB – minh chứng cho vị thế đặc biệt của Volga.

2. Wartburg 313 Sport - Giấc mơ Đông Đức

Ra đời như phiên bản coupé của Wartburg 311, chiếc 313 Sport từng được bình chọn là “Xe châu Âu tốt nhất” tại một triển lãm ở Mỹ năm 1957. Ngành công nghiệp ô tô Đông Đức thời kỳ đầu không hề tệ như nhiều người nghĩ – Wartburg Sport là điều minh chứng rõ ràng.

Xe sử dụng khung gầm dẫn động cầu trước, động cơ ba xi-lanh hai thì, chiều dài cơ sở giống bản sedan nhưng cabin được đẩy lùi, tạo nên phần nắp ca-pô dài và dáng vẻ thể thao. Nội thất bố trí khác biệt, mang lại cảm giác như một chiếc xe mơ ước thời bấy giờ.

3. Tatra 603 - Sang trọng của Tiệp Khắc

Tatra vốn nổi tiếng với xe tải, nhưng trong thập niên 1950, hãng đã tạo nên chiếc sedan hạng sang Tatra 603. Đây là mẫu xe dành cho giới lãnh đạo, sở hữu động cơ V8 làm mát bằng không khí, công suất 100 mã lực, tốc độ tối đa hơn 170 km/h – gần ngang ngửa Corvette C1.

Thiết kế khí động học với hệ số cản gió thấp, tỷ lệ phân bổ trọng lượng hợp lý giúp xe vận hành ổn định ngay cả trong điều kiện mưa. Tatra 603 trở thành niềm tự hào của Tiệp Khắc, một minh chứng rằng Đông Âu cũng có thể sản xuất xe sang đẳng cấp.

4. Polski Fiat 125p - “Fiat” phiên bản Ba Lan

Được sản xuất theo giấy phép từ Fiat, chiếc 125p mang dáng dấp phương Tây nhưng lại có thêm phiên bản wagon và bán tải – điều mà Fiat 125 nguyên bản không có. Xe dùng động cơ từ Fiat 1300/1500 đời trước, hiệu suất khá ổn, ngoại hình đẹp và danh tiếng tốt.

Tuy nhiên, nhược điểm là yêu cầu nhiên liệu octan cao và dễ bị rỉ sét – “căn bệnh kinh niên” của Fiat. Dù vậy, 125p vẫn là lựa chọn phổ biến, giúp người dùng Đông Âu cảm thấy mình sở hữu một chiếc xe “chuẩn Tây”.

5. Melkus RS 1000 - Siêu xe thể thao Đông Đức

Được phát triển dựa trên Wartburg 353, Melkus RS 1000 là chiếc xe thể thao hiếm hoi của khối Đông Âu. Động cơ 1.0 lít hai thì, công suất lên tới 100 mã lực, tốc độ tối đa 210 km/h – nhanh nhất trong số xe hợp pháp trên đường phố Đông Âu.

Tuy nhiên, RS 1000 không dành cho số đông. Nội thất ồn ào, lái khó, chỉ bán cho người có bằng lái xe đua. Những chi tiết “chắp vá” như vô-lăng từ thuyền, chế hòa khí từ xe máy, đèn hậu từ caravan càng khiến chiếc xe trở nên độc đáo.

6. Škoda 110 R - Thể thao đường phố

Nếu Melkus RS 1000 là xe đua, thì Škoda 110 R là lựa chọn thể thao đường phố. Động cơ 4 xi-lanh đặt phía sau, công suất 60 mã lực, trọng lượng nhẹ 900 kg, tốc độ tối đa 145 km/h.

Xe thường được sử dụng trong các giải rally, với phiên bản độ công suất lên tới 250 mã lực. 110 R trở thành nền tảng cho nhiều mẫu xe đua Škoda sau này, đồng thời là chiếc coupé thể thao hiếm hoi trong đời sống thường nhật.

7. ZiL-114/117 - Xe dành cho lãnh đạo

Nếu Volga là biểu tượng quyền lực, thì ZiL-114/117 là đỉnh cao xa hoa. Với động cơ V8 7.0 lít, công suất 300 mã lực, chiều dài tới 6,3 mét, trọng lượng hơn 3 tấn, đây là chiếc limousine dành cho giới lãnh đạo Liên Xô.

Mức tiêu hao nhiên liệu khủng khiếp – hơn 55 lít/100 km – nhưng điều đó không quan trọng. ZiL là tuyên ngôn về quyền lực, sự xa xỉ và vị thế chính trị, vượt xa mọi chiếc xe khác trong khối Đông Âu.

8. Lada Niva - Huyền thoại off-road

Ra mắt năm 1976, Lada Niva không phải chiếc xe tốt theo tiêu chuẩn hiện đại, nhưng lại cực kỳ thực dụng. Nhẹ hơn, rẻ hơn Land Rover, khả năng off-road tương tự, Niva nhanh chóng được sử dụng rộng rãi trong quân đội, cảnh sát, cứu hộ.

Đặc biệt, một chiếc Niva từng hoạt động tại Nam Cực suốt 11 năm, di chuyển hơn 40.000 km ở nhiệt độ -50°C mà không gặp sự cố lớn. Đến nay, Niva vẫn được sản xuất, chứng minh sức sống bền bỉ của mẫu SUV giá rẻ này.

9. Škoda Favorit - Hiện đại cuối thập niên 1980

Favorit là nỗ lực của Škoda nhằm tạo ra một mẫu xe hiện đại, khác biệt với những thiết kế lỗi thời của Đông Đức. Xe có động cơ 1.3 lít đặt ngang, dẫn động cầu trước, kiểu dáng hatchback – tương tự Polo II của Volkswagen.

Dù giờ đây phần lớn đã rỉ sét, nhưng Favorit từng là bước tiến lớn, giúp Škoda khẳng định vị thế trong giai đoạn chuyển mình trước khi gia nhập thị trường toàn cầu.

10. FSO Polonez “Stratopolonez” - Siêu xe độc nhất vô nhị

Câu chuyện bắt đầu khi con trai Thủ tướng Ba Lan gặp tai nạn với chiếc Lancia Stratos. Hệ thống truyền động Ferrari/Lancia vẫn nguyên vẹn, được giao cho FSO. Các kỹ sư đã kết hợp khung gầm mới với thân xe Polonez, tạo nên “Stratopolonez” – siêu xe độc nhất.

Động cơ V6 công suất 285 mã lực, tăng tốc 0-100 km/h dưới 6 giây, tốc độ tối đa 200-230 km/h. Xe tham gia đua rally đến năm 1985, sau đó ngừng hoạt động và được phục chế vào năm 2000. Đây là minh chứng cho sự sáng tạo táo bạo của kỹ sư Đông Âu.