10 tháng, giải ngân vốn đầu tư công đạt 74,1% kế hoạch

Luỹ kế giải ngân đến hết ngày 31/10/2026 là 708.567,4 tỷ đồng, đạt 74,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Ảnh: CP

Tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách trung ương mới đạt 59,6%

Về giải ngân vốn kế hoạch năm 2026, Bộ Tài chính cho biết, luỹ kế giải ngân đến hết ngày 31/10/2026 là 708.567,4 tỷ đồng, đạt 74,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (955.867,4 tỷ đồng). Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 182.047,2 tỷ đồng, đạt 59,6%, vốn ngân sách địa phương là 526.520,2 tỷ đồng, đạt 81%. 

So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân cao hơn 19,7% về tỷ lệ và 217.524,1 tỷ đồng về số tuyệt đối. Đáng chú ý, tốc độ giải ngân trong tháng 10 ở mức tích cực (65,5 nghìn tỷ đồng) so với diễn biến giải ngân những tháng đầu năm.

Nếu không tính 30.675,4 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương dành để thực hiện tiết kiệm 5% chi đầu tư công, dự kiến bố trí cho Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt 76,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao sau khi loại trừ khoản vốn này.

Cũng theo Bộ Tài chính, tính đến ngày 31/10/2026, so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 8 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên bình quân chung cả nước; còn 25 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước

Bên cạnh kế hoạch vốn năm 2026, số vốn kế hoạch năm trước được phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm 2026 cũng cần được đẩy nhanh. Đến ngày 31/10, số vốn này đã giải ngân 67.519,4 tỷ đồng, đạt 49% kế hoạch vốn được phép kéo dài là 137.710,2 tỷ đồng. Thời hạn giải ngân đối với phần vốn kéo dài là đến hết ngày 31/12/2026, do đó áp lực xử lý khối lượng vốn còn lại cũng không nhỏ.

Tiến độ chưa đạt kỳ vọng do nhiều nguyên nhân

Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân chưa đạt như kỳ vọng xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có những vướng mắc đã tồn tại qua nhiều năm. 

Nổi bật là, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Việc xác định nguồn gốc đất, tình trạng pháp lý của đất, giá bồi thường và sự đồng thuận của người dân tại một số dự án còn mất nhiều thời gian. Khi mặt bằng chưa được bàn giao, nhà thầu không thể triển khai thi công đồng bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến khối lượng thực hiện và khả năng thanh toán vốn.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt, giá tăng đối với đất đắp, cát, đá, vật liệu xây dựng, cùng với chi phí nhiên liệu, vận chuyển và nhân công tăng đã tác động đến tiến độ thi công. Đối với những công trình có nhu cầu vật liệu lớn, việc không bảo đảm nguồn cung hoặc phải điều chỉnh phương án cung ứng có thể làm gián đoạn quá trình triển khai.

Thêm vào đó, điều kiện thời tiết không thuận lợi, mưa lớn, sạt lở tại một số địa bàn miền núi và khu vực miền Trung cũng ảnh hưởng đến việc thi công. Một số dự án còn gặp khó khăn trong khâu chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện thủ tục, điều chỉnh dự án; các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài phải đáp ứng những điều kiện, quy trình riêng nên thời gian thực hiện kéo dài.

Ngoài ra, những hạn chế trong phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan và năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án. Việc xử lý thủ tục, hoàn thiện hồ sơ thanh toán ở một số nơi chưa kịp thời; nguồn thu từ đất tại một số địa phương chưa đạt tiến độ dự kiến cũng ảnh hưởng đến khả năng cân đối và bố trí vốn cho các dự án.

Rà soát từng dự án, xác định rõ nội dung còn vướng, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý

Theo Bộ Tài chính, các bộ ngành, địa phương cần rà soát từng dự án, xác định rõ nội dung còn vướng, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý; chủ động phối hợp với chủ đầu tư để đẩy nhanh bàn giao mặt bằng, tạo điều kiện cho nhà thầu tổ chức thi công.

Đối với khó khăn về vật liệu xây dựng, các bộ ngành, địa phương cần rà soát nhu cầu của từng công trình, chủ động phương án bảo đảm nguồn cung, phối hợp xử lý những vướng mắc thuộc thẩm quyền để không làm gián đoạn thi công. Những khó khăn vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết kịp thời.

Chủ đầu tư phải chủ động rà soát tiến độ thực hiện, khối lượng hoàn thành và kế hoạch thanh toán của từng dự án. Khi khối lượng công việc đã được nghiệm thu, hồ sơ thanh toán cần được lập và gửi ngay, tránh tình trạng công trình đã hoàn thành khối lượng nhưng chậm hoàn thiện thủ tục, dẫn đến vốn chưa được thanh toán kịp thời. Đây cũng là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng dồn hồ sơ vào những ngày cuối kỳ.

Ngoài ra, các bộ ngành, địa phương cần bám sát khả năng thực hiện thực tế để điều hành kế hoạch vốn hiệu quả. Đối với dự án có tiến độ chậm, không có khả năng giải ngân hết vốn được giao, các bộ ngành, địa phương cần chủ động rà soát, đề xuất điều chuyển vốn sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách nhà nước. Việc điều chuyển phải được thực hiện theo đúng thẩm quyền, trình tự và quy định…/.