11 triệu lập trình viên Trung Quốc 'nín thở', chờ làn sóng sa thải AI quét qua
Không chỉ đối mặt với áp lực làm việc 996 khắc nghiệt, hàng triệu lập trình viên tại các tập đoàn công nghệ Trung Quốc còn lo sợ rơi vào cảnh thất nghiệp khi công cụ AI thay thế nhân lực.
Văn hóa làm việc "996" (làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần) tại Trung Quốc từng bị phàn nàn gay gắt nhưng vẫn được giới lập trình viên chấp nhận để đổi lấy mức lương cao và vị thế tầng lớp trung lưu.
Tuy nhiên, hiện nay nhiều người thậm chí không còn cơ hội để đánh đổi sức lực như vậy, khi các công cụ lập trình bằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang nhanh chóng thay thế nhân sự.
Theo số liệu công bố từ Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) vào tháng 4, tổng quy mô nhân sự ngành phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin nước này đã vượt mốc 11 triệu lao động.
Riêng nhóm doanh nghiệp quy mô lớn có doanh thu từ 20 triệu NDT/năm trở lên chiếm khoảng 7,59 triệu người.
Trong khi đó, báo cáo GitHub Octoverse 2026 công bố cuối tháng 10 ghi nhận Trung Quốc có 12,4 triệu nhà phát triển hoạt động trên nền tảng này, đứng thứ ba toàn cầu sau Mỹ (38,3 triệu người) và Ấn Độ (32 triệu người).

Khách thăm quan chụp ảnh với cảnh sát robot tại triển lãm xe hơi Bắc Kinh. Ảnh: Bloomberg
Gia nhập Big Tech không còn là tấm vé bảo đảm
Trong nhiều năm, việc gia nhập các tập đoàn công nghệ lớn như Tencent, Alibaba hay ByteDance được xem là "tấm vé" đảm bảo sự thịnh vượng nhưng đi kèm với đó là sự bào mòn sức khỏe nghiêm trọng do làm việc xuyên đêm và căng thẳng kéo dài.
Sự việc một lập trình viên đột quỵ và qua đời ở tuổi 32 sau nhiều năm làm việc kiệt sức từng gây phẫn nộ trên mạng xã hội nước này, với lời chia sẻ đầy xót xa của người vợ rằng khi con người mất đi, "mọi thành tựu đáng tự hào đều trở thành rác rưởi".
Ngay cả khi chưa mất việc, giới kỹ sư công nghệ luôn sống trong trạng thái bất an thường trực, lo sợ bị tụt hậu nếu không dành cả ngày cuối tuần để đọc tài liệu kỹ thuật.
Một cựu nhân viên 35 tuổi vừa bị ByteDance sa thải chia sẻ: "Điều tôi cần lúc này không chỉ là một công việc, mà là một phương thức sống mới để tồn tại".
5 tập đoàn Internet lớn nhất Trung Quốc đã cắt giảm hơn 130.000 nhân sự trong vòng một năm rưỡi qua. Trong đó, Alibaba thu hẹp 30-40% quy mô lực lượng lao động, còn Baidu và JD.com cũng sa thải hàng nghìn người.
Những công việc từng được ngưỡng mộ giờ đây trở nên bấp bênh, kéo theo mức lương khởi điểm sụt giảm ngay cả với sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học hàng đầu.
Tác động từ AI và "lời nguyền tuổi 35"
Sự bùng nổ của công nghệ đang làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc nhân sự ngành phần mềm. Các công cụ AI hiện nay có thể tự động viết mã nguồn (code) đạt chất lượng tương đương lập trình viên cấp cao, rút ngắn các dự án vốn mất cả tháng trời xuống chỉ còn một tuần.
Hệ quả là ngay cả những cử nhân ưu tú tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh cũng đối mặt với nguy cơ bị sa thải chỉ sau một năm làm việc tại các công ty lớn.
Độ tuổi trung bình của nhân sự tại một số tập đoàn công nghệ Trung Quốc hiện giảm xuống còn 27,5 tuổi, đẩy nhóm lao động lớn tuổi đã lập gia đình ra ngoài lề.
Tuy nhiên, ngay cả nhân sự trẻ cũng cảm thấy mình bị vắt kiệt sức lực rồi đào thải, ví von bản thân như "cây mía bị nhai hết nước rồi nhả bã".
Làn sóng cắt giảm diễn ra không phân biệt thâm niên hay bằng cấp. Một nữ lập trình viên có bằng thạc sĩ từ trường đại học thuộc nhóm tinh hoa "Dự án 985" đã thất nghiệp suốt 6 tháng, chật vật gánh khoản trả góp mua nhà 2.400 USD mỗi tháng trong khi tiền tiết kiệm cạn dần.
Một nhân sự nữ 27 tuổi mới bắt đầu sự nghiệp đã bị sa thải, bàng hoàng tự hỏi tại sao mình phải đối mặt với "khủng hoảng tuổi trung niên" sớm đến vậy.
Tại Thượng Hải, một lập trình viên giao diện (front-end) thất nghiệp suốt 3 tháng, cho biết các buổi phỏng vấn tuyển dụng giờ đây bị rút ngắn qua loa chỉ còn vỏn vẹn 5 phút.
Một phụ nữ 45 tuổi có 22 năm gắn bó với Alibaba - chứng kiến tập đoàn từ lúc khởi nghiệp đến khi thành đế chế - cũng nằm trong danh sách cắt giảm.
Một cựu giám đốc thiết kế của ứng dụng bản đồ Gaode Maps thì tính đến phương án rời đô thị lớn về các thành phố nhỏ có chi phí sinh hoạt thấp để sống dựa vào khoản tiết kiệm ít ỏi.
Cuộc khủng hoảng đặc biệt khắc nghiệt đối với nhóm lao động trên 35 tuổi - độ tuổi gánh trên vai đồng thời chi phí trả góp nhà cửa, học phí của con cái và áp lực giá bất động sản sụt giảm.
Một nữ nhân sự bị sa thải hai lần trong vòng 6 tháng cuối cùng đã phải bỏ việc vì không thể chịu nổi áp lực khi vừa nuôi con nhỏ, vừa phải di chuyển 5 tiếng mỗi ngày để đi làm.
Nhiều lập trình viên từng có thu nhập hàng trăm nghìn USD mỗi năm và hoạch định tương lai dựa trên dòng tiền ổn định nay rơi vào thế kẹt, đối mặt với nguy cơ tái nghèo.
Trên mạng xã hội Weibo, từ khóa "cuộc sống của một người bình thường" đã trở thành chủ đề thịnh hành, phản ánh sự đồng cảm sâu sắc của tầng lớp lao động công nghệ trước biến động thời cuộc.
(Theo qatar-tribune)



