121 xã biên giới cùng dựng 'mái nhà chung' cho học trò nơi phên giậu Tổ quốc

Sau 100 trường được khởi công trong năm 2025, Ban Chỉ đạo xây dựng trường học cho các xã biên giới đã tổ chức đánh giá quá trình thực hiện; đồng thời lên danh sách, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để khởi công, động thổ đồng loạt 148 trường phổ thông nội trú liên cấp tại 22 tỉnh, thành phố còn lại của các xã biên giới, theo tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị khóa XIII tại Thông báo kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025.

Tuy nhiên, qua rà soát của Ban chỉ đạo, có 16 xã, phường thuộc 3 tỉnh, thành phố (Quảng Ninh 3 phường, Đồng Nai 8 xã, An Giang 5 phường) không đề xuất xây dựng trường nội trú. Có 3 phường thuộc 2 tỉnh (Lào Cai 1 phường, Đồng Tháp 2 phường) có đề xuất xây dựng trường nội trú, nhưng cần đánh giá thêm về sự cần thiết xây dựng trường nội trú ở địa bàn phường trước khi quyết định thực hiện.

Còn lại tại địa bàn 17 tỉnh, thành phố có 121/140 xã, phường biên giới đất liền có nhu cầu đầu tư năm 2026 sẽ khởi công, động thổ đồng loạt ngày 19/3. Lễ khởi công, động thổ được tổ chức trực tiếp tại 17 điểm cầu chính, các điểm cầu còn lại tổ chức trực tuyến.

Tổng Bí thư Tô Lâm dự lễ khánh thành Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS Si Pa Phìn (Điện Biên) ngày 31/1/2026. Ảnh: Thành Đạt

Thần tốc xây “mái nhà chung” cho con em đồng bào biên giới

Tại Thông báo kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị khóa XIII thống nhất chủ trương đầu tư 248 trường ở các xã biên giới trên đất liền. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành thí điểm 100 trường trước năm học 2026-2027, sau đó tiếp tục đầu tư 148 trường còn lại.

Chỉ một thời gian ngắn sau khi có Thông báo kết luận số 81-TB/TW, Chính phủ, các bộ ngành, địa phương liên quan đã triển khai với quyết tâm chính trị cao nhất. Điểm nhấn là sự kiện đồng loạt khởi công xây trường tại các xã biên giới trên đất liền thuộc 18 tỉnh, thành phố ngày 09/11/2025.

Theo Báo cáo số 327/BC-BGDĐT ngày 04/3/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo xây dựng trường học cho các xã biên giới, hiện đã có 108 trường đã khởi công; trong đó có 1 trường đã khánh thành, đưa vào sử dụng vào ngày 31/1/2026 (Trường phổ thông nội trú liên cấp - Tiểu học và THCS Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên).

Đối với các trường còn lại, hiện có khoảng 20 - 25 trường (tương đương 20 -25%) đã thi công đến tầng 3, tiến gần hoàn thành phần thân; trên 70/100 trường còn lại đang triển khai tầng 1 - 2, số ít ở giai đoạn móng và tầng 1. Tiến độ các dự án đang được tăng tốc, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2026.

Gần 20 nghìn tỷ đồng được phân bổ để xây trường nội trú liên cấp

Cũng theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, trong 100 trường thí điểm có 86 trường phải thực hiện giải phóng mặt bằng (GPMB); 14 trường không phải GPMB hoặc có GPMB nhưng không phải bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Để đẩy nhanh tiến độ, một số tỉnh đã chủ động bố trí ngân sách địa phương để chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (Lai Châu 5 trường, Đắk Lắk 3 trường, Gia Lai 7 trường). Đến nay có 73 trường đã cơ bản hoàn thành xong công tác GPMB, một số trường còn vướng mắc, tiếp tục GPMB nhưng không ảnh hưởng đến tiến độ.

Theo Bộ GD&ĐT, tổng nhu cầu kinh phí ngân sách trung ương cần bố trí là 19.975,741 tỷ đồng. Năm 2025, ngân sách trung ương đã bố trí 6.640,390 tỷ đồng, năm 2026 cần bổ trí tiếp cho 18 tỉnh, thành phố là 13.155,351 tỷ đồng.

Ngày 2/3/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc đã ký Quyết định số 379/QĐ-TTg bố trí bổ sung 12.905, 351 tỷ đồng cho các địa phương theo đề nghị của Bộ Tài chính.

Học sinh Trường Phổ thông nội trú liên cấp - Tiểu học và THCS Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên trong ngày khánh thành trường 31/1/2026.

Tuy nhiên, theo Bộ GD&ĐT, tổng nhu cầu kinh phí nguồn ngân sách nhà nước theo tổng mức đầu tư các dự án được 18 tỉnh, thành phố phê duyệt và báo cáo đến nay tăng 4.654,069 tỷ đồng, trong đó, nhu cầu ngân sách trung ương tăng 3.652,761 tỷ đồng.

Đối với phần nhu cầu kinh phí phát sinh, tăng vượt so với khái toán đề xuất ban đầu của các địa phương, Bộ Tài chính đề nghị Bộ GD&ĐT rà soát tổng thể nhu cầu kinh phí để tiếp tục xem xét, cân đối nguồn lực.

Huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị

Để hoàn thành mục tiêu theo Thông báo kết luận số 81-TB/TW, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng trường học cho các xã biên giới, do Phó Thủ tướng Lê Thành Long làm Trưởng ban; các bộ, ngành trung ương liên quan được giao đảm nhận một phần việc then chốt.

Trong đó, Bộ Tài chính tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ cấp kinh phí; Bộ Xây dựng ban hành 14 mẫu thiết kế phù hợp với địa hình, văn hóa vùng miền để các địa phương vận dụng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, điều chỉnh các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chịu trách nhiệm bố trí quỹ đất; Bộ Nội vụ xây dựng chế độ, chính sách nội trú, bán trú, chính sách khuyến khích nhân lực có chất lượng phục vụ tại các xã biên giới…

Đầu tư trường nội trú liên cấp khu vực biên giới không chỉ dừng lại ở việc xây dựng cơ sở vật chất, mà hướng tới hình thành một hệ sinh thái giáo dục hoàn chỉnh.

Ở địa phương, đến nay có 10/22 tỉnh, thành phố thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng trường học cho các xã biên giới, gồm: Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lai Châu, Lạng Sơn, Nghệ An, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Sơn La, Tuyên Quang, Lâm Đồng.

Trong đó, tại Đắk Lắk, Lai Châu, Nghệ An, Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp làm Trưởng Ban chỉ đạo. Các tỉnh, thành phố còn lại do Chủ tịch, Phó chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng Ban Chỉ đạo.

Tại lễ khánh thành Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học - THCS Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên ngày 31/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, những kết quả bước đầu cho thấy khi chủ trương đúng, có sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị và sự ủng hộ của nhân dân thì những việc khó vẫn có thể làm nhanh, làm hiệu quả. Trên cơ sở đó, Tổng Bí thư chính thức phát động triển khai xây dựng đồng loạt các trường phổ thông nội trú liên cấp còn lại.

Sỹ Hào