15 triệu dân TP.HCM được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ra sao?

Người dân TP.HCM đi khám, tầm soát bệnh miễn phí. Ảnh: Phương Lâm.

Ngày 8/4, tại hội thảo góp ý đề án tổ chức khám sức khỏe và khám sàng lọc cho người dân TP.HCM giai đoạn 2023-2030, Sở Y tế TP.HCM đã trình bày dự thảo đề án “Tổ chức khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc nguy cơ và tầm soát bệnh cho người dân trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026-2030”.

Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe của thành phố, hướng tới mục tiêu dài hạn: Mọi người dân đều được quản lý sức khỏe toàn diện, liên tục và có cơ hội tiếp cận dịch vụ khám, sàng lọc bệnh ngay từ sớm.

Không chạy theo số lượng

Theo PGS.TS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, đề án được xây dựng trong bối cảnh thành phố đang triển khai các nghị quyết lớn của Trung ương và chương trình hành động của Thành ủy trong lĩnh vực y tế.

Điểm cốt lõi của đề án là thay đổi tư duy từ “chữa bệnh là chính” sang quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời. Trong đó, ba trụ cột xuyên suốt gồm phát hiện sớm, can thiệp sớm và quản lý liên tục.

Tuy nhiên, để triển khai mục tiêu này cho khoảng 15 triệu dân, TP.HCM phải giải một bài toán tổng thể, không chỉ về chuyên môn mà còn về quản trị hệ thống, tài chính và nguồn lực.

“Đây không phải đề án riêng của ngành y tế mà là bài toán chiến lược của cả hệ thống, liên quan đến tổ chức lại mạng lưới cung ứng dịch vụ, dữ liệu và cơ chế chi trả”, bác sĩ Dũng nhấn mạnh.

PGS.TS Nguyễn Anh Dũng báo cáo dự thảo đề án khám sức khỏe định kỳ cho người dân TP.HCM. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là quan điểm không chạy theo số lượng khám đơn thuần, mà hướng đến hiệu quả sức khỏe thực chất của người dân. Theo đó, hệ thống y tế sẽ được chuẩn hóa, có điều phối thống nhất, kiểm soát chất lượng chặt chẽ và đặc biệt là xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ.

Đề án cũng được xây dựng dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc, bám sát các nghị quyết của Trung ương, Chính phủ, cùng các luật hiện hành như Luật Khám chữa bệnh 2023, Luật Phòng bệnh 2025 và Luật Bảo hiểm y tế.

Về chuyên môn, cách tiếp cận dựa theo nguyên lý sàng lọc của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ tập trung vào những bệnh có ý nghĩa lớn với sức khỏe cộng đồng, có thể phát hiện sớm và có hướng điều trị hiệu quả.

Điểm đột phá của đề án là mô hình khám sức khỏe “phi địa giới”. Người dân có thể khám tại bất kỳ cơ sở y tế nào đủ điều kiện, không phân biệt công hay tư, miễn là đảm bảo tiêu chuẩn và minh bạch trong thanh toán.

Cùng với đó, mỗi người dân sẽ có một mã định danh y tế duy nhất và hồ sơ sức khỏe điện tử xuyên suốt. Toàn bộ dữ liệu khám, sàng lọc, điều trị sẽ được cập nhật liên tục, phục vụ việc theo dõi sức khỏe lâu dài.

Đây được xem là nền tảng quan trọng để chuyển đổi số ngành y tế, giúp kết nối dữ liệu, giảm trùng lặp và nâng cao hiệu quả quản lý. Đề án hướng tới bốn mục tiêu lớn, thứ nhất, phát hiện sớm bệnh và yếu tố nguy cơ để can thiệp kịp thời.

Người dân TP.HCM được khám miễn phí không phân biệt địa giới hành chính. Ảnh: Khương Nguyễn.

Thứ hai, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời, đảm bảo mỗi cá nhân đều được theo dõi liên tục. Thứ ba, giảm gánh nặng bệnh tật, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm, đồng thời giảm chi phí điều trị. Thứ tư, xây dựng nền tảng dữ liệu sức khỏe toàn dân phục vụ quản lý và hoạch định chính sách.

Đề án được thiết kế theo lộ trình “bậc thang”. Cụ thể, năm 2026 là giai đoạn thí điểm, tập trung xây dựng nền tảng pháp lý, cơ chế tài chính và triển khai tại các khu vực ưu tiên như khu dân cư đông đúc, khu công nghiệp, khu chế xuất. Thành phố cũng thí điểm cơ chế mua dịch vụ giữa công và tư.

Năm 2027, chương trình mở rộng toàn địa bàn, áp dụng nguyên tắc “phi địa giới”, đồng thời hoàn thiện hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử.

Đến năm 2028, các gói tầm soát được chuẩn hóa, hệ thống điều phối và chuyển tuyến được hoàn thiện.

Giai đoạn 2029-2030 hướng đến tối ưu và số hóa toàn diện, tiến tới tự động hóa các quy trình và hình thành hệ thống dữ liệu lớn về sức khỏe.

Triển khai ngay, không chờ hoàn thiện toàn bộ

Đề án triển khai ba nhóm dịch vụ chính gồm khám sức khỏe nền tảng, sàng lọc nguy cơ và tầm soát có tổ chức.

Các bệnh ưu tiên gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch; các loại ung thư phổ biến như ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư đại trực tràng; cùng các vấn đề sức khỏe cộng đồng như viêm gan, lao, sức khỏe tâm thần, bệnh học đường và bệnh nghề nghiệp.

Toàn bộ quy trình được thiết kế khép kín từ lập danh sách, mời khám, sàng lọc, chẩn đoán, điều trị đến theo dõi lâu dài, nhằm đảm bảo không bỏ sót người bệnh.

Góp ý tại hội thảo, PGS.TS Hoàng Thị Diễm Tuyết, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương, cho hay mỗi ngày Việt Nam có khoảng 14 ca mắc ung thư cổ tử cung mới, riêng TP.HCM có tỷ lệ cao hơn. Do đó, cần triển khai chương trình xóa bỏ ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo của WHO với ba trụ cột: tiêm vaccine HPV, tầm soát định kỳ và điều trị kịp thời.

"Nếu thực hiện đồng bộ, TP.HCM có thể tiến tới bảo vệ phụ nữ và từng bước loại bỏ căn bệnh này trong tương lai", PGS Diễm Tuyết nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Phước Lộc phát biểu chỉ đại tại hội nghị. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Phát biểu chỉ đạo, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM, cho biết thành phố đặt mục tiêu đến năm 2045 ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới và đến năm 2050 trở thành đô thị đáng sống hàng đầu khu vực. Trong đó, y tế - sức khỏe cùng với giáo dục và môi trường là ba trụ cột quan trọng.

"Ngành y tế đang đối mặt nhiều thách thức như bệnh không lây nhiễm gia tăng, già hóa dân số, sức khỏe tâm thần và học đường, đòi hỏi phải củng cố mạnh mẽ y tế dự phòng và chăm sóc ban đầu", ông Lộc nhấn mạnh.

Theo ông Lộc, định hướng thời gian tới là đưa y tế đến gần người dân, chuyển từ bị động sang chủ động trong chăm sóc sức khỏe. Đồng thời, xây dựng hệ thống đa tầng với y tế cơ sở là nền tảng, y tế chuyên sâu là động lực và chuyển đổi số là nguồn lực.

Đáng chú ý, ông Lộc cho hay TP.HCM sẽ triển khai đề án song song với quá trình hoàn thiện. Theo kế hoạch, đề án sẽ hoàn chỉnh vào ngày 14/4 và tổ chức ra quân khám sức khỏe toàn dân từ 16-17/4. Sau đó, các nội dung tiếp tục được hoàn thiện để trình lãnh đạo thành phố xem xét.

Ông Lộc yêu cầu ngành y tế đẩy mạnh truyền thông, huy động sự tham gia của toàn xã hội, từ nhân viên y tế nghỉ hưu đến cộng tác viên. Ngành y tế đảm bảo triển khai đúng đối tượng, đúng địa bàn và có dữ liệu quản lý.

Ông Lộc khẳng định với cách tiếp cận bài bản và quyết liệt, đề án khám sức khỏe toàn dân không chỉ nhằm giải bài toán trước mắt mà còn đặt nền móng cho một hệ thống y tế hiện đại. Từ đó hướng tới mục tiêu mọi người dân TP.HCM đều được chăm sóc sức khỏe một cách công bằng, liên tục và hiệu quả.