17 tỷ phú thay nhau đứng đầu Trung Quốc, Mỹ chỉ có 4: Điều gì đang diễn ra?

Người sáng lập ByteDance, Trương Nhất Minh, đứng đầu danh sách những người giàu nhất Trung Quốc năm nay, với khối tài sản ước tính khoảng 81 tỷ USD. Ảnh: Weibo.

Trong 27 năm qua, Trung Quốc đã chứng kiến 17 doanh nhân khác nhau từng giữ vị trí người giàu nhất đất nước, con số cao hơn 4 lần so với Mỹ. Theo Hurun Group, sự thay đổi liên tục này phản ánh mức độ năng động đặc biệt của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Danh sách những người từng đứng đầu bảng xếp hạng tài sản Trung Quốc có những cái tên nổi bật như Zhang Yiming (Trương Nhất Minh), nhà sáng lập ByteDance; Zhong Shanshan (Chung Thiểm Thiểm), người sáng lập Nongfu Spring; hay Yang Huiyan (Dương Huệ Nghiên), Chủ tịch Country Garden.

Điểm đáng chú ý là họ xuất thân từ những ngành rất khác nhau, từ công nghệ, hàng tiêu dùng cho tới bất động sản. Điều này cho thấy những ngành tạo ra tài sản lớn nhất tại Trung Quốc đã thay đổi mạnh theo từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế.

Từ thức ăn chăn nuôi đến công nghệ AI

Năm 2001, hai anh em Liu Yonghao và Liu Yongxing, chủ sở hữu New Hope Group, từng cùng đứng đầu danh sách 100 người giàu nhất Trung Quốc. Khi đó, New Hope là một trong những nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi lớn của nước này.

Tài sản ước tính của hai anh em vào thời điểm đó khoảng 8,3 tỷ nhân dân tệ.

Hơn hai thập kỷ sau, vị trí dẫn đầu đã chuyển sang một thế hệ doanh nhân hoàn toàn khác.

Trương Nhất Minh, nhà sáng lập ByteDance, hiện đứng đầu danh sách với tài sản khoảng 550 tỷ nhân dân tệ, tương đương 81 tỷ USD.

Sự thay đổi này phần nào phản ánh chính quá trình chuyển đổi của nền kinh tế Trung Quốc: từ sản xuất và bất động sản sang internet, công nghệ, tiêu dùng và hiện nay là trí tuệ nhân tạo.

Sinclair Lyu, CEO kiêm đồng sáng lập Hurun Group, cho rằng chính sự đa dạng trong xuất thân của những người giàu nhất Trung Quốc cho thấy mức độ năng động của thị trường nước này.

“Thị trường Trung Quốc hiện là một trong những thị trường đa dạng và năng động nhất thế giới”, ông nhận định.

Theo Lyu, quá trình tạo ra tài sản tại Trung Quốc gắn chặt với từng giai đoạn phát triển công nghiệp cũng như các chính sách kinh tế vĩ mô của đất nước.

Mỹ: Những cái tên quen thuộc thống trị gần ba thập kỷ

Bức tranh tại Mỹ lại khá khác. Trong gần 30 năm, chỉ có 4 tỷ phú thay nhau thống trị bảng xếp hạng người giàu nhất nước Mỹ.

Bill Gates, nhà sáng lập Microsoft, từng đứng đầu danh sách khoảng 17 lần trong giai đoạn 1999-2017.

Sau đó, vị trí này lần lượt thuộc về Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon; Warren Buffett, cựu CEO Berkshire Hathaway; và Elon Musk, CEO Tesla và SpaceX.

Musk đã giữ vị trí dẫn đầu kể từ năm 2022.

Sự khác biệt này khá đáng chú ý: trong khi Trung Quốc liên tục xuất hiện những cái tên mới ở vị trí giàu nhất, tài sản tại Mỹ trong nhiều năm lại tập trung vào một nhóm doanh nhân công nghệ và đầu tư quen thuộc.

Điều đó không nhất thiết có nghĩa thị trường Mỹ kém năng động hơn. Nó cho thấy những doanh nghiệp Mỹ lớn có khả năng tạo ra và duy trì giá trị ở quy mô toàn cầu trong thời gian rất dài.

Trung Quốc giàu lên nhanh đến mức nào?

Để hiểu vì sao bảng xếp hạng tỷ phú Trung Quốc thay đổi nhanh như vậy, cần nhìn vào tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế nước này.

Theo dữ liệu Ngân hàng Thế giới, GDP Trung Quốc tăng từ khoảng 1.100 tỷ USD năm 1999 lên 19.500 tỷ USD năm 2025, tức tăng hơn 16 lần.

Trung Quốc vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới từ năm 2010 và duy trì vị trí này kể từ đó.

Trong cùng khoảng thời gian, kinh tế Mỹ tăng hơn 3 lần.

Dù vậy, Mỹ vẫn giữ vị trí số một với GDP khoảng 30.770 tỷ USD trong năm 2025.

Cùng với sự mở rộng của nền kinh tế, quy mô tài sản của các doanh nhân Trung Quốc cũng tăng mạnh.

Năm 1999, Rong Yiren và gia đình, liên quan đến Citic Group, đứng đầu với tài sản khoảng 1 tỷ nhân dân tệ.

Đến năm 2026, tài sản của Trương Nhất Minh đã lên tới khoảng 550 tỷ nhân dân tệ.

Khoảng cách này cho thấy không chỉ nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng nhanh, mà quy mô tài sản cá nhân của nhóm doanh nhân giàu nhất cũng đã thay đổi hoàn toàn.

Bất động sản, Internet rồi đến AI

Trong giai đoạn từ cuối những năm 1990 đến giữa thập niên 2020, nhiều tỷ phú Trung Quốc đã hưởng lợi từ hai làn sóng lớn: toàn cầu hóa và công nghệ.

Các ông trùm bất động sản như Li Ka-shing từng nằm trong nhóm giàu nhất.

Sau đó, những người đứng sau các tập đoàn Internet lớn như Tencent, Alibaba và NetEase bắt đầu vươn lên. Mỗi giai đoạn kinh tế lại tạo ra một nhóm người giàu mới.

Bất động sản hưởng lợi từ quá trình đô thị hóa. Internet phát triển cùng sự phổ cập của điện thoại thông minh và thương mại điện tử. Công nghệ sản xuất giúp Trung Quốc mở rộng vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giờ đây, trí tuệ nhân tạo đang được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tiếp theo của quá trình tạo ra tài sản.

AI có thể tạo ra thế hệ tỷ phú mới?

Trung Quốc và Mỹ đều đang đặt cược lớn vào AI. Tuy nhiên, xét về quy mô tài sản, các tỷ phú công nghệ Trung Quốc hiện vẫn còn cách khá xa những người giàu nhất nước Mỹ.

Elon Musk là ví dụ rõ nhất. Đến giữa tháng 1/2026, tài sản của ông đã tăng lên khoảng 792 tỷ USD, đứng đầu bảng xếp hạng tỷ phú toàn cầu của Hurun năm 2026.

Dù vậy, Hurun cho rằng cuộc chơi AI mới chỉ bắt đầu.

Lyu nhận định các startup AI của Trung Quốc có thể tiếp tục tạo ra những khối tài sản lớn trong tương lai nhờ lợi thế sản xuất của nước này và sự xuất hiện của một thế hệ người tiêu dùng trẻ am hiểu công nghệ.

“Nền kinh tế mới với AI chỉ vừa bắt đầu”, ông nói.

Theo ông, thị trường Trung Quốc vẫn đang mở ra những cơ hội mới cho những người có năng lực và khả năng nắm bắt công nghệ.

Một cuộc đua tài sản đang bước sang giai đoạn mới

Nhìn lại 27 năm, sự khác biệt giữa Trung Quốc và Mỹ khá rõ. Tại Mỹ, những cái tên như Gates, Bezos, Buffett và Musk đã nhiều lần quay lại vị trí dẫn đầu, phản ánh sức mạnh lâu dài của những tập đoàn có quy mô toàn cầu.

Tại Trung Quốc, vị trí này liên tục được trao cho những doanh nhân đến từ các ngành khác nhau, phản ánh quá trình chuyển đổi rất nhanh của nền kinh tế.

Từ thức ăn chăn nuôi, bất động sản, hàng tiêu dùng đến internet và AI, mỗi làn sóng tăng trưởng lại tạo ra những người thắng cuộc mới.

Và nếu AI thực sự trở thành nền tảng công nghệ lớn tiếp theo, bảng xếp hạng những người giàu nhất Trung Quốc trong thập niên tới có thể sẽ tiếp tục thay đổi mạnh.

Điều đó cũng có nghĩa cuộc đua tạo ra tài sản lớn nhất thế giới chưa kết thúc. Nó chỉ đang chuyển sang một lĩnh vực mới.