Việt Nam chuyển hướng chiến lược phát triển nhân tài công nghệ, ưu tiên AI và đổi mới sáng tạo

Thay vì tập trung thu hút nhân tài vào khu vực hành chính, Việt Nam đang định hướng xây dựng hệ sinh thái phát triển nhân tài quốc gia, lấy khoa học, công nghệ. (Ảnh: baochinhphu.vn)

Chiều 31/7, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành về Đề án Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn chiến lược phục vụ phát triển nhanh và bền vững.

Theo Bộ Nội vụ, Đề án được xây dựng trên cơ sở các chủ trương của Đảng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới hình thành hệ sinh thái nhân tài hiện đại, hội nhập quốc tế. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút và trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài trong các lĩnh vực ưu tiên, trọng tâm là công nghệ chiến lược, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời phấn đấu đến năm 2045 trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các chuyên gia, nhà khoa học và nhân tài trong nước cũng như quốc tế.

Đề xuất "Visa nhân tài", hình thành hệ sinh thái phát triển nguồn lực công nghệ

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Bộ Nội vụ đề xuất nhiều cơ chế mang tính đột phá như xây dựng "Visa nhân tài Việt Nam", phát triển Mạng lưới nhân tài Việt Nam toàn cầu, đồng thời hoàn thiện các chính sách về tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, chăm sóc sức khỏe và tăng quyền chủ động cho nhân tài. Đáng chú ý, cách thức quản lý cũng được đề xuất chuyển từ đánh giá theo quy trình sang đánh giá bằng kết quả, sản phẩm đầu ra và giá trị cống hiến.

Theo Bộ Nội vụ, các chính sách thu hút nhân tài hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu tính liên kết và chưa gắn chặt với những nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Việc tuyển chọn chủ yếu dựa trên tiêu chí chung, trong khi cơ chế đãi ngộ và môi trường làm việc chưa đủ sức cạnh tranh để thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trình độ cao trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn.

Góp ý tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là việc "hành chính hóa" công tác tuyển dụng nhân tài. Theo Bộ trưởng, Nhà nước nên chuyển từ vai trò trực tiếp tuyển dụng sang kiến tạo môi trường phát triển, tập trung đầu tư hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm và các chương trình khoa học, đồng thời trao quyền chủ động nhiều hơn cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong việc thu hút, sử dụng nhân lực chất lượng cao.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng sẽ phối hợp với Bộ Nội vụ triển khai thí điểm Mạng lưới Trí tuệ nhân tạo toàn cầu (Global AI Network) nhằm kết nối các chuyên gia AI, nhà khoa học trong và ngoài nước phục vụ các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nêu ý kiến trao đổi tại cuộc họp. (Ảnh: baochinhphu.vn)

Chuyển từ tư duy tuyển dụng sang phát triển và phát huy nhân tài

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh Việt Nam không thiếu nhân tài nhưng còn nhiều hạn chế trong phát hiện, đào tạo, thu hút, sử dụng và phát huy nguồn lực chất lượng cao. Theo Phó Thủ tướng, muốn thực hiện thành công chiến lược này phải thay đổi căn bản tư duy, chuyển từ quản lý nhân tài theo mô hình hành chính sang tư duy phát triển và quản trị nguồn nhân lực nhân tài quốc gia.

Phó Thủ tướng yêu cầu Đề án phải được xây dựng theo tư duy hệ sinh thái, bảo đảm sự liên thông từ phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng đến thu hút, trọng dụng, phát triển và phát huy nhân tài. Trong đó, năng lực, kết quả nghiên cứu, hiệu quả công việc và giá trị cống hiến phải trở thành thước đo chủ yếu thay cho các tiêu chí mang tính hành chính. Chiến lược cũng cần ưu tiên các ngành, lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh và tự chủ của đất nước, đặc biệt là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng lưu ý không nên đặt nặng mục tiêu đưa nhân tài vào các cơ quan hành chính nhà nước. Theo bà, môi trường để người tài phát huy năng lực tốt nhất có thể là các trường đại học, viện nghiên cứu, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp và các tổ chức đổi mới sáng tạo. Nhà nước cần tập trung xây dựng thể chế, cơ chế và không gian phát triển, đồng thời hình thành cơ chế mở, liên thông giữa khu vực công và tư, giữa trong nước và quốc tế để thu hút người Việt Nam ở nước ngoài cũng như các chuyên gia, nhà khoa học quốc tế tham gia phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Định hướng này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng hình thành hệ sinh thái nhân tài quốc gia, góp phần thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và các ngành công nghệ chiến lược, tạo động lực mới cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.