2,77 tỷ USD đổ vào bầu cử giữa kỳ Mỹ: Các tỷ phú và tổ chức đang ủng hộ những ai?

50 nhà tài trợ lớn nhất đã đóng góp tổng cộng 2,77 tỷ USD, tỷ phú Elon Musk dẫn đầu danh sách cá nhân. Ảnh: AJ.

Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11/2026 đang hướng tới kỷ lục tốn kém nhất trong lịch sử nước này. Riêng chi phí quảng cáo chính trị được dự báo lên tới 11,6 tỷ USD, vượt mọi kỳ bầu cử trước đó, kể cả cuộc đua tổng thống năm 2024, theo công ty theo dõi quảng cáo AdImpact.

Phần lớn số tiền này đến từ các nhà tài trợ giàu có, tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực chính trị và doanh nghiệp muốn tác động đến các ưu tiên chính sách tại Washington. Một phần dòng tiền còn đi qua mạng lưới nhiều tổ chức trung gian trước khi được sử dụng.

Trong một bài phân tích trực quan, hãng Al Jazeera đã sử dụng dữ liệu của Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ (FEC) để truy dấu các tỷ phú, giới tài chính và doanh nghiệp đứng sau những khoản đóng góp lớn nhất trước thềm cuộc bỏ phiếu ngày 3/11.

50 nhà tài trợ lớn nhất đã đóng góp 2,77 tỷ USD

Theo dữ liệu được công bố, 50 nhà tài trợ và tổ chức đóng góp lớn nhất đã rót tổng cộng 2,77 tỷ USD vào chu kỳ bầu cử giữa kỳ năm 2026.

Các nhà tài trợ đứng về phía đảng Cộng hòa đóng góp 1,67 tỷ USD, tương đương khoảng 60% tổng số tiền. Trong khi đó, những người và tổ chức ủng hộ đảng Dân chủ đóng góp 832 triệu USD, chiếm khoảng 30%.

Khoảng 264 triệu USD còn lại, tương đương 10%, đến từ các nhà tài trợ được xếp vào nhóm lưỡng đảng hoặc có lợi ích đặc thù, trong đó có các tổ chức ủng hộ cá cược thể thao và tiền điện tử.

Theo quy định áp dụng cho chu kỳ bầu cử 2025-2026, một cá nhân có thể đóng góp tối đa 3.500 USD cho chiến dịch tranh cử của một ứng viên liên bang trong mỗi cuộc bầu cử. Tuy nhiên, một số người trong danh sách những nhà tài trợ lớn nhất đã chi hàng trăm triệu USD cho hoạt động chính trị.

Điều này vẫn hợp pháp bởi phần lớn tiền không được chuyển trực tiếp cho các ứng viên, mà chảy vào các ủy ban hành động chính trị siêu cấp, thường gọi là super PAC. Những tổ chức này có thể tiếp nhận các khoản đóng góp không giới hạn về giá trị.

Super PAC là gì?

Super PAC là các tổ chức có thể huy động và chi tiêu số tiền không giới hạn để ủng hộ hoặc phản đối ứng viên, chủ yếu thông qua quảng cáo chính trị. Điều kiện quan trọng là họ không được phối hợp hoạt động chi tiêu với ứng viên hoặc chiến dịch tranh cử của người đó.

Các super PAC xuất hiện từ năm 2010, sau hai phán quyết tư pháp mở đường cho việc các tổ chức độc lập với ứng viên chi số tiền không giới hạn để tác động đến bầu cử.

Super PAC phải báo cáo danh tính nhà tài trợ cho Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ, cơ quan giám sát các cuộc bầu cử liên bang. Tuy nhiên, một số nhà tài trợ lớn, trong đó có One Nation và Majority Forward, là các tổ chức phi lợi nhuận không có nghĩa vụ công khai danh tính những người đóng góp cho chính họ.

Cơ chế này có thể che khuất nguồn gốc ban đầu của dòng tiền chính trị, một hiện tượng thường được gọi là “dark money” — tiền đen hoặc tiền tối, là nguồn tiền chính trị không minh bạch về nguồn tài trợ.

Tuy nhiên, ông Lawrence Lessig, giáo sư luật và lãnh đạo tại Trường Luật Harvard, đồng thời là người ủng hộ cải cách tài chính tranh cử, cho rằng nguồn tiền này chỉ bị che giấu đối với cử tri.

“Đối với các chính trị gia, nó không hề mờ ám. Chỉ có chúng ta không biết”, ông nói với người dẫn chương trình Josh Rushing trong chương trình Let’s Focus của Al Jazeera. Ông đưa ra nhận định này trong cuộc tranh luận về vai trò của tiền bạc trong bầu cử Mỹ với ông Bradley Smith, cựu chủ tịch Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ.

“Phía các chính trị gia không ai nhầm lẫn về việc số tiền này đến từ đâu, và họ biết mình cần phải làm gì”, ông Lessig nói.

Những cá nhân nào đóng góp nhiều tiền nhất?

Tỷ phú Elon Musk, người giàu nhất thế giới và là lãnh đạo của Tesla và SpaceX, đứng đầu danh sách các nhà tài trợ cá nhân trong chu kỳ bầu cử lần này, với 446 triệu USD, theo dữ liệu của Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ.

Đứng sau ông Musk là vợ chồng bà Elizabeth và ông Richard Uihlein, những người sáng lập Uline, doanh nghiệp chuyên cung cấp vật tư đóng gói và vận chuyển hàng hóa. Tiếp theo là vợ chồng ông Jeff và bà Janine Yass. Ông Jeff Yass là đồng sáng lập Susquehanna International Group, công ty hoạt động trong lĩnh vực giao dịch tài chính.

Cả ba nhóm nhà tài trợ này đều đóng góp cho các tổ chức đứng về phía đảng Cộng hòa.

Những nhà tài trợ cá nhân lớn nhất ủng hộ đảng Cộng hòa:

Elon Musk: 446 triệu USD
Elizabeth và Richard Uihlein: 150 triệu USD
Jeff và Janine Yass: 110 triệu USD

Ở phía đảng Dân chủ, những nhà tài trợ lớn nhất gồm tỷ phú đầu tư George Soros, người sáng lập Open Society Foundations; ông Mike Bloomberg, cựu thị trưởng thành phố New York và nhà sáng lập công ty dữ liệu tài chính Bloomberg; cùng ông Reid Hoffman, đồng sáng lập LinkedIn, và vợ là bà Michelle Yee.

Những nhà tài trợ cá nhân lớn nhất ủng hộ đảng Dân chủ:

George Soros: 102 triệu USD
Mike Bloomberg: 84 triệu USD
Reid Hoffman và Michelle Yee: 41 triệu USD

Có bốn nhà tài trợ cá nhân, mỗi người hoặc nhóm vợ chồng trong danh sách, đã đóng góp hơn 100 triệu USD. Theo ông Lessig, vấn đề đáng lo ngại nhất không nằm ở tổng chi phí bầu cử, mà ở sự tập trung nguồn tiền vào tay một số ít nhà tài trợ.

“Vấn đề không phải là chi tiêu. Vấn đề là sự tập trung quyền lực tài trợ”, ông nói.

“Nếu bạn không có 100 triệu USD để đưa lên bàn, bạn sẽ không thể có tiếng nói quan trọng theo cách mà chúng ta cho rằng mọi người cần có trong một nền dân chủ”, ông Lessig nhận định.

Những tổ chức nào đóng góp nhiều tiền nhất?

Các tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực chính trị chiếm những vị trí hàng đầu trong danh sách các tổ chức đóng góp nhiều nhất. Bên cạnh đó còn có các doanh nghiệp tiền điện tử và một tập đoàn công nghiệp lớn.

Ở phía đảng Cộng hòa, tổ chức đóng góp nhiều nhất là One Nation, một tổ chức phi lợi nhuận có quan hệ với ban lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện. Xếp tiếp theo là American Action Network, tổ chức có liên hệ với ban lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện.

Ở phía đảng Dân chủ, hai tổ chức phi lợi nhuận Majority Forward và House Majority Forward, có quan hệ với ban lãnh đạo đảng tại Thượng viện và Hạ viện, lần lượt dẫn đầu danh sách.

Các tổ chức đóng góp lớn nhất ủng hộ đảng Cộng hòa:

One Nation: 133 triệu USD
American Action Network: 64,3 triệu USD
American Prosperity Alliance: 50,7 triệu USD

Các tổ chức đóng góp lớn nhất ủng hộ đảng Dân chủ:

Majority Forward: 102 triệu USD
House Majority Forward: 93,7 triệu USD
Economic Opportunity Fund: 41,5 triệu USD

Các công ty tiền điện tử cũng xuất hiện nổi bật trong danh sách. Coinbase, sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất tại Mỹ, đóng góp 57,8 triệu USD. Đứng tiếp theo là Ripple, doanh nghiệp cung cấp công nghệ thanh toán dựa trên blockchain, với 49,6 triệu USD, và Foris DAX, công ty đứng sau nền tảng Crypto.com, với 39 triệu USD.

Tập đoàn công nghiệp Koch đóng góp 46,8 triệu USD, trong khi DraftKings, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cá cược thể thao, chi 40,4 triệu USD.

Những khoản đóng góp quy mô lớn này cho thấy cuộc đua chính trị Mỹ không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các ứng viên và đảng phái, mà còn là nơi các tỷ phú, doanh nghiệp và tổ chức có lợi ích riêng tìm cách gia tăng ảnh hưởng.

Khi phần lớn dòng tiền được chuyển qua các tổ chức trung gian, việc xác định ai thực sự đứng sau nguồn tài trợ và mức độ ảnh hưởng của họ đối với chính sách trở thành một vấn đề gây tranh luận về tính minh bạch của nền dân chủ Mỹ.