2 nữ tỷ phú Việt Nam và 2 con đường chạm tới quyền lực vốn

TS Nguyễn Thị Phương Thảo, Chủ tịch HĐQT Vietjet Air

Khi phụ nữ không chỉ "giữ tiền", mà trực tiếp kiến tạo dòng tiền

Trong cấu trúc quyền lực của nền kinh tế tư nhân Việt Nam, sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các nữ tỷ phú USD không còn là hiện tượng cá biệt. Đáng chú ý, phía sau những con số tài sản hàng tỷ USD là những con đường rất khác nhau để phụ nữ bước vào trung tâm quyền lực vốn - nơi cổ phần, dòng tiền và quyền quyết định mới là yếu tố then chốt.

Bà Phạm Thu Hương và bà Nguyễn Thị Phương Thảo là hai chân dung tiêu biểu cho hai mô hình đi lên khác nhau nhưng cùng dẫn tới đỉnh cao tài sản:

Một bên là mô hình cổ phần - gia đình - hệ sinh thái.

Một bên là con đường khởi nghiệp chủ động, trực tiếp nắm quyền điều hành.

Hai con đường ấy phản ánh không chỉ lựa chọn cá nhân, mà còn cho thấy sự đa dạng vai trò của phụ nữ trong nền kinh tế hiện đại.

TS Nguyễn Thị Phương Thảo: Tỷ phú tự thân và bản lĩnh người đứng mũi chịu sào

Nếu bà Phạm Thu Hương đại diện cho mô hình "đồng kiến tạo trong hệ sinh thái gia đình", thì bà Nguyễn Thị Phương Thảo lại là hình ảnh đối lập: một nữ doanh nhân tự thân, chủ động nắm quyền và chấp nhận rủi ro cao.

Bà Thảo là nữ tỷ phú Việt Nam đầu tiên được thế giới ghi nhận, không phải nhờ thừa hưởng tài sản, mà nhờ tự xây dựng doanh nghiệp và trực tiếp dẫn dắt. Từ những thương vụ kinh doanh khi còn rất trẻ ở nước ngoài, bà trở về Việt Nam và lựa chọn những lĩnh vực khó: tài chính - ngân hàng và đặc biệt là hàng không.

Vietjet Air không chỉ là một hãng hàng không giá rẻ, mà là dấu ấn chiến lược của một nữ doanh nhân dám phá vỡ thế độc quyền, dám bước vào ngành thâm dụng vốn, biên lợi nhuận mỏng và rủi ro cao - nơi lâu nay vốn được xem là "sân chơi của đàn ông".

Ở bà Phương Thảo, quyền lực không đến từ cổ phần thụ động, mà từ quyền điều hành, khả năng ra quyết định và dẫn dắt tổ chức. Bà là người trực tiếp định hình chiến lược, chấp nhận tranh cãi, đối diện khủng hoảng và chịu trách nhiệm trước thị trường.

Con đường của bà Thảo vì thế mang đậm tinh thần khởi nghiệp nữ trong thời kỳ hội nhập: độc lập, quyết liệt và không né tránh áp lực dư luận. Đây cũng là hình mẫu phụ nữ bước ra khỏi vai trò "người giữ tài sản", để trở thành người tạo ra tài sản mới.

Bà Phạm Thu Hương: Quyền lực bền bỉ từ cổ phần và hệ sinh thái gia đình

Trong danh sách tỷ phú USD của Việt Nam, bà Phạm Thu Hương không phải là người xuất hiện nhiều trên truyền thông, cũng không gắn với hình ảnh doanh nhân "xông pha tuyến đầu". Nhưng chính sự trầm lặng ấy lại phản ánh một dạng quyền lực khác: quyền lực sở hữu.

Khối tài sản của bà Thu Hương gắn trực tiếp với cổ phần tại Tập đoàn Vingroup - tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam xét theo quy mô vốn hóa và độ phủ hệ sinh thái. Việc nắm giữ hàng trăm triệu cổ phiếu VIC giúp bà trở thành một trong những cổ đông cá nhân có ảnh hưởng nhất, đồng thời là trụ cột trong cấu trúc kiểm soát vốn của Vingroup.

Con đường tỷ phú của bà Thu Hương không tách rời lịch sử hình thành Vingroup - bắt đầu từ những năm khởi nghiệp tại Đông Âu, nơi bà cùng chồng xây dựng nền móng ban đầu trước khi trở về Việt Nam. Trong mô hình này, gia đình không chỉ là hậu phương, mà là một thiết chế kinh tế, nơi quyền sở hữu được phân bổ để duy trì sự ổn định lâu dài cho tập đoàn.

Bà Phạm Thu Hương, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vingroup

Ở Vingroup, quyền lực không chỉ nằm ở chiếc ghế điều hành, mà nằm ở cổ phần đủ lớn để định hình chiến lược. Bà Thu Hương đại diện cho lớp nữ doanh nhân lựa chọn con đường tích lũy quyền lực mềm thông qua sở hữu vốn, bền bỉ, dài hạn và ít biến động.

Trong một nền kinh tế mà nhiều doanh nghiệp tư nhân đối mặt với bài toán kế thừa, mô hình gia đình - cổ phần của Vingroup cho thấy vai trò then chốt của phụ nữ trong việc giữ nhịp ổn định tài sản, bảo toàn và gia tăng giá trị vốn qua nhiều chu kỳ.

Hai con đường, một điểm chung: Phụ nữ ở trung tâm quyền lực kinh tế

Điểm giao nhau giữa bà Phạm Thu Hương và bà Nguyễn Thị Phương Thảo không nằm ở phong cách lãnh đạo, mức độ hiện diện trước công chúng hay cách kể câu chuyện cá nhân, mà ở bản chất quyền lực mà cả hai đang nắm giữ: quyền lực kinh tế thực chất.

Đó là thứ quyền lực không được đo bằng chức danh điều hành, mà được xác lập bằng tỷ lệ sở hữu cổ phần, khả năng kiểm soát dòng tiền và mức độ ảnh hưởng tới cấu trúc vận hành của những doanh nghiệp đầu tàu trên thị trường.

Bà Phạm Thu Hương đại diện cho một mô hình quyền lực gắn với sự bền bỉ và ổn định dài hạn. Quyền lực của bà được tích lũy qua thời gian, gắn chặt với cấu trúc sở hữu gia đình và hệ sinh thái Vingroup – nơi cổ phần không chỉ là tài sản tài chính, mà còn là "điểm neo" chiến lược trong các quyết định phát triển dài hạn. Sự hiện diện kín tiếng của bà không làm suy giảm vai trò, mà ngược lại, phản ánh một dạng quyền lực thầm lặng nhưng có tính chi phối cao, đặc biệt trong bối cảnh Vingroup vận hành như một tập đoàn đa ngành với mức độ liên kết vốn sâu.

Ngược lại, bà Nguyễn Thị Phương Thảo lựa chọn con đường mạo hiểm hơn, trực diện hơn và mang tính cá nhân hóa rõ nét. Quyền lực của bà gắn với tinh thần doanh nhân, với những quyết định nhanh, mạnh và sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính – hàng không - tiêu dùng. Ở mô hình này, cổ phần không chỉ đại diện cho quyền sở hữu, mà còn là sự cam kết cá nhân đối với thành bại của doanh nghiệp, nơi vai trò lãnh đạo và trách nhiệm được đặt lên cùng một trục.

Hai cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng hội tụ ở một điểm: phụ nữ không còn đứng ở vị trí hỗ trợ hay biểu trưng trong cấu trúc kinh tế, mà trực tiếp nắm giữ các "điểm huyệt" của quyền lực vốn. Họ hiện diện ở nơi các quyết định phân bổ nguồn lực được đưa ra, nơi dòng tiền được dẫn dắt và nơi thị trường phản ứng mạnh mẽ nhất.

Trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân ngày càng trở thành trụ cột tăng trưởng của nền kinh tế, sự nổi lên của các nữ tỷ phú không còn là câu chuyện truyền cảm hứng mang tính cá nhân, mà là chỉ dấu cho một sự dịch chuyển sâu sắc trong cấu trúc quyền lực kinh tế. Đó là sự dịch chuyển từ quyền lực hình thức sang quyền lực sở hữu, từ vai trò tham gia sang vai trò định hình - nơi phụ nữ không đứng bên lề, mà đang đứng ở trung tâm của quá trình kiến tạo và phân phối giá trị.

Minh Linh