20 giây định mệnh trước khi máy bay Amazon lao khỏi đường băng

Dữ liệu mới từ buồng lái cho thấy phi công chiếc Boeing 767 chở hàng của Amazon đã cảnh báo máy bay đang bay quá nhanh ngay trước khi hạ cánh xuống sân bay quốc tế Miami, trong lúc hệ thống cảnh báo tự động liên tục phát tín hiệu nguy hiểm.

Chiếc máy bay sau đó lao khỏi đường băng, đâm vào hai phương tiện và khiến 5 người thiệt mạng, Reuters cho biết.

Cục An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) ngày 9/9 công bố bản cập nhật điều tra sơ bộ, trong đó lần đầu hé lộ những gì được ghi lại trong máy ghi âm buồng lái của chiếc Boeing 767. Cơ quan này lưu ý các thông tin vẫn có thể được điều chỉnh khi cuộc điều tra tiếp tục.

Khoảng 2 phút sau khi được kiểm soát không lưu cho phép hạ cánh, khi máy bay đang hạ độ cao về phía đường băng, một phi công nhận xét máy bay đang đi "quá nhanh". Người này tiếp tục đề cập đến tốc độ của máy bay trong phần còn lại của đoạn ghi âm.

Đáng chú ý, NTSB cho biết không có phản hồi bằng lời nói từ phi công còn lại trước những cảnh báo này.

Cơ quan điều tra chưa xác định lý do và đây được dự báo sẽ là một trong những vấn đề quan trọng cần làm rõ khi các nhà điều tra phân tích toàn bộ diễn biến trong buồng lái.

Cảnh báo liên tục, máy bay vẫn hạ cánh

Bản ghi âm cũng cho thấy hệ thống cảnh báo địa hình và độ cao của máy bay đã nhiều lần phát tín hiệu trong quá trình tiếp cận.

Hệ thống cảnh báo địa hình (GPWS) hai lần phát thông báo "sink rate", cảnh báo máy bay đang hạ độ cao quá nhanh. Năm lần khác, hệ thống phát cảnh báo "too low terrain", cho biết máy bay đang ở độ cao quá thấp so với địa hình phía dưới, theo CNN.

Những cảnh báo này xuất hiện trong những phút cuối trước khi chiếc Boeing 767 chạm đường băng. Sau khi máy bay tiếp đất, một phi công đã hô "go-around", tức yêu cầu hủy quá trình hạ cánh và thực hiện vòng bay mới để tiếp cận đường băng lần nữa.

Hiện trường vụ tai nạn máy bay Boeing 767 chở hàng của Amazon vào ngày 6/9. Ảnh: Reuters.

Dữ liệu từ máy ghi tham số chuyến bay, được NTSB công bố một ngày trước đó, cho thấy tại thời điểm này máy bay đang di chuyển với tốc độ gần 140 mph, tương đương khoảng 225 km/h.

Một phi công đã nhả phanh bánh và đẩy cần ga lên mức công suất cất cánh tối đa, những thao tác phù hợp với việc thực hiện go-around.

Tuy nhiên, chỉ khoảng 4 giây sau, cần ga được đưa trở lại chế độ không tải và phanh được kích hoạt trở lại. Khi đó, máy bay đã không còn đủ khoảng cách để dừng trước cuối đường băng.

Chiếc Boeing 767 tiếp tục lao khỏi đường băng, đâm vào một xe van chở nhân viên vệ sinh, hàng rào sân bay, các khối bê tông chắn xe và một chiếc SUV trước khi dừng lại và bốc cháy.

Vì sao máy bay không giảm tốc?

Dữ liệu hộp đen đang đặt ra hàng loạt câu hỏi về những gì xảy ra trong buồng lái ở những giây cuối.

Khoảng 30 giây trước khi máy ghi dữ liệu chuyến bay kết thúc, máy bay đang bay với tốc độ hơn 180 mph, tương đương khoảng 290 km/h. Hai trong ba cụm bánh đáp - bánh sau bên phải và bánh mũi - đã chạm đường băng.

Chín giây sau, cụm bánh đáp phía sau bên trái mới tiếp đất. Máy bay được thiết kế và phi công được huấn luyện để bánh sau tiếp đất trước trong quá trình hạ cánh. Việc các bánh đáp chạm đường băng không đồng thời là một trong những chi tiết NTSB đang xem xét.

Cơ quan này cũng cho biết không có dấu hiệu cho thấy máy bay đã sử dụng phanh khí động học hoặc bộ đảo chiều lực đẩy trong quá trình hạ cánh.

Một điều tra viên của NTSB đang kiểm tra hộp đen ghi dữ liệu chuyến bay của một máy bay chở hàng Amazon bị trượt khỏi đường băng tại Sân bay Quốc tế Miami hôm 6/9. Ảnh: Reuters.

Hai hệ thống này đều có tác dụng giúp máy bay giảm tốc sau khi tiếp đất. Phanh khí động học tạo thêm lực cản bằng các bề mặt khí động học, trong khi bộ đảo chiều lực đẩy thay đổi hướng luồng khí từ động cơ để tạo lực hãm.

NTSB sẽ xem xét việc sử dụng các hệ thống giảm tốc này cùng với tốc độ máy bay và khoảng cách còn lại trên đường băng để xác định nguyên nhân vụ tai nạn.

Chihoon Shin, điều tra viên phụ trách của NTSB, cho biết cơ quan này cần phỏng vấn các phi công để xác định chính xác cách họ thao tác với các bộ phận điều khiển, đặc biệt là cần ga.

Theo ông, lời khai của phi hành đoàn có thể giúp làm rõ những hành động đã được thực hiện nhưng không được nói thành lời trong buồng lái.

NTSB đã thu hồi cả máy ghi âm buồng lái và máy ghi dữ liệu chuyến bay từ phần đuôi máy bay. Hai thiết bị thường được gọi chung là "hộp đen" sau đó được chuyển tới phòng thí nghiệm của cơ quan này ở Washington để trích xuất dữ liệu.

Phi hành đoàn và công tác điều tra

Chiếc Boeing 767 chở hàng do hãng 21 Air vận hành theo hợp đồng cho Amazon. Máy bay chở hơn 32.000 pound hàng hóa, phần lớn là kính áp tròng, trên hành trình từ San Juan đến Miami.

Hai phi công được xác định là cơ trưởng Joseph Carol và cơ phó Jaime Felipe Silva Molina.

Carol, 55 tuổi, có hơn 7.000 giờ bay và được cấp chứng nhận điều khiển Boeing 767 từ tháng 5. Silva Molina, 37 tuổi, có hơn 2.500 giờ bay và được cấp chứng nhận điều khiển dòng máy bay này từ tháng 4/2025.

Ngày 8/9, NTSB kiểm tra hiện trường vụ tai nạn máy bay chở hàng Amazon Prime Air trượt khỏi đường băng tại Sân bay Quốc tế Miami (Mỹ). Ảnh: Reuters.

Trong những ngày đầu điều tra, NTSB đã thu thập chứng cứ tại hiện trường, đo đạc khu vực, kiểm tra động cơ và buồng lái, đồng thời thu hồi các mảnh vỡ nằm trong bãi đỗ xe gần nơi máy bay dừng lại.

Các điều tra viên cũng đến tháp kiểm soát không lưu và Trung tâm Kiểm soát Radar Tiếp cận Miami, nơi điều phối máy bay trong quá trình tiếp cận sân bay.

NTSB đồng thời làm việc tại trung tâm vận hành của 21 Air ở Miami và phỏng vấn nhân viên điều phối chuyến bay, người lập kế hoạch trước chuyến bay và theo dõi hành trình từ San Juan đến Miami.

Jennifer Homendy, Chủ tịch NTSB, nhấn mạnh cơ quan điều tra cần thời gian để kiểm chứng thông tin trước khi đưa ra kết luận.

Theo bà, những thông tin xuất hiện chỉ vài giờ hoặc vài ngày sau tai nạn đôi khi có thể không chính xác. Vì vậy, NTSB phải đối chiếu và xác nhận từng dữ liệu trước khi xác định nguyên nhân vụ việc.

5 người thiệt mạng trong xe van

Cả 5 người thiệt mạng đều là nhân viên của Professional Ocean Service Corp., một công ty cung cấp dịch vụ vệ sinh theo hợp đồng cho các hãng hàng không.

Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Miami-Dade xác định các nạn nhân gồm Rolando Aleman Leon, 55 tuổi; Yoel Rodriguez Naranjo, 53 tuổi; Julio C. Pineda, 75 tuổi; Carlos Acosta Fajardo, 53 tuổi và Javierkys Reyes Quevedo, 47 tuổi.

Gia đình Rodriguez Naranjo đã đệ đơn kiện các phi công, Amazon và 21 Air với cáo buộc những sai sót liên quan đến vụ tai nạn có thể đã được ngăn chặn.

Hai nạn nhân Carlos Acosta Fajardo và Yoel Rodriguez Naranjo. Ảnh: CNN.

Đơn kiện cho rằng nhiều yếu tố cùng lúc góp phần dẫn đến thảm họa và cáo buộc vụ tai nạn là hậu quả có thể dự đoán và phòng tránh nếu các bên thực hiện đầy đủ trách nhiệm.

Amazon cho biết hãng cam kết hỗ trợ gia đình các nạn nhân cũng như cộng đồng bị ảnh hưởng, đồng thời sẽ hợp tác đầy đủ với NTSB và các cơ quan điều tra khác.

Professional Ocean Service Corp. cũng bày tỏ sự đau buồn, cho biết các nạn nhân là những nhân viên được xem như người thân trong công ty.

Ngoài 5 người thiệt mạng, 3 người bị thương vẫn phải điều trị tại bệnh viện vào ngày 9/9. Trong số này, Ridoel Averhoff Diaz, 32 tuổi, và Eugenio Corredor, 79 tuổi, đang trong tình trạng nguy kịch. Roosevelt Sebastian Perdomo Torres, 36 tuổi, được xác định trong tình trạng ổn định.

Cuộc điều tra hiện vẫn đang tiếp tục. Dữ liệu hộp đen đã giúp các nhà điều tra tái dựng rõ hơn những gì chiếc máy bay thực hiện trong những giây cuối, nhưng câu hỏi quan trọng nhất - vì sao những cảnh báo về tốc độ và địa hình không ngăn được chuỗi sự việc dẫn tới vụ lao khỏi đường băng - vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng.