20 năm biên chế xe tăng hạng nhẹ Sprut-SD: Từ kỳ vọng đến thực tế không đơn hàng

2S25 Sprut-SD là loại pháo chống tăng tự hành hạng nhẹ được quân đội Nga chính thức đưa vào biên chế từ ngày 9 tháng 1 năm 2006. Tuy nhiên, sau gần 20 năm hiện diện, phương tiện này vẫn chưa nhận được bất kỳ đơn đặt hàng thương mại quy mô lớn nào, kể cả từ thị trường nội địa lẫn quốc tế, và chủ yếu xuất hiện dưới dạng vật trưng bày.

Nguồn gốc và mục tiêu thiết kế của Sprut-SD

Dự án 2S25 Sprut-SD được bắt đầu phát triển từ những năm 1980 với mục tiêu thay thế dòng xe tăng lội nước PT-76 lỗi thời. Theo yêu cầu từ Bộ Quốc phòng Nga, phương tiện này được thiết kế riêng cho lực lượng đổ bộ đường không với khả năng thả từ máy bay. Để đáp ứng điều kiện này, trọng lượng tối đa của xe bị giới hạn nghiêm ngặt ở mức 20 tấn.

Mặc dù sở hữu hỏa lực tương đương xe tăng chủ lực với pháo 125 mm, nhưng mục đích sử dụng ban đầu của Sprut-SD dần trở nên không phù hợp với thực tế chiến tranh hiện đại. Sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống phòng không và hàng không khiến các cuộc đổ bộ đường không quy mô lớn trở nên rủi ro, làm giảm đáng kể vai trò của các phương tiện bọc thép hạng nhẹ chuyên dụng.

Hạn chế về kỹ thuật và khả năng sống sót

Một trong những nhược điểm lớn nhất khiến Sprut-SD không được ưa chuộng là khả năng bảo vệ yếu. Để duy trì trọng lượng nhẹ, xe sử dụng lớp vỏ bằng nhôm, không đủ khả năng chống lại các loại vũ khí chống tăng hiện đại. Đáng chú ý, thiết kế khoang chiến đấu khiến kíp lái phải ngồi ngay trên khu vực chứa đạn dược của khẩu pháo 125 mm.

Pháo chống tăng tự hành 2S25 "Sprut-SD".

Cấu trúc này biến phương tiện thành một "thùng thuốc súng" di động, có nguy cơ phát nổ cao khi xảy ra va chạm hoặc bị trúng đạn. Những vấn đề tương tự cũng đã được ghi nhận trên dòng xe BMP-4, vốn dùng chung nhiều triết lý thiết kế cho lính dù. Ngoài ra, khả năng bơi lội của xe cũng được đánh giá là chưa đủ ấn tượng để thuyết phục các đơn vị mặt đất — những lực lượng ưu tiên khả năng chịu đòn hơn là tính cơ động trên mặt nước.

Tình hình sản xuất và nỗ lực xuất khẩu

Trong suốt quá trình phát triển và vận hành, chỉ có khoảng 40 chiếc 2S25 được sản xuất. Phía Nga đã nỗ lực quảng bá loại xe này tới Ấn Độ như một giải pháp xe tăng hạng nhẹ cơ động, nhưng New Delhi đã từ chối và lựa chọn tự phát triển mẫu xe riêng.

Đến năm 2022, các nhà sản xuất Nga tiếp tục giới thiệu phiên bản nâng cấp Sprut-SDM dựa trên khung thân của BMP-4. Dù được thông báo đã vượt qua các bài kiểm tra thực địa, phiên bản mới này vẫn chưa nhận được đơn đặt hàng chính thức nào từ Lực lượng vũ trang Nga. Theo các chuyên gia từ Defense Express, Sprut-SD là ví dụ điển hình của một phương tiện bị loại bỏ ngay từ khâu xác định yêu cầu thiết kế, dẫn đến việc không thể tìm thấy chỗ đứng trong biên chế quân đội hiện đại.

Tuệ Nhân