20 quốc gia và Liên minh châu Âu kêu gọi kiểm soát AI toàn cầu

Bên ngoài trụ sở Liên hợp quốc tại thành phố New York, Mỹ. Ảnh Reuters.

Tuyên bố chung của các nước này được đưa ra ngay trước thềm hội nghị thường niên của Đại hội đồng Liên hợp quốc - nơi các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị thảo luận về nhiều vấn đề, trong đó có những rủi ro do sự phát triển chóng mặt của AI mang lại.

Được công bố bởi văn phòng Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, bản tuyên bố kêu gọi các chính phủ và các ngành liên quan hành động ngay lập tức để đảm bảo AI được phát triển phù hợp với luật pháp quốc tế và duy trì “sự định hướng, giám sát và kiểm soát của con người”.

Tuyên bố nhấn mạnh: “Để hiện thực hóa tiềm năng của AI, các ngành, chính phủ và xã hội phải hành động ngay từ bây giờ. Chúng ta phải giải quyết những rủi ro này và tăng cường giám sát – mà không làm nới rộng khoảng cách giữa các quốc gia trong việc tiếp cận lợi ích từ AI”.

Bản tuyên bố cũng thúc giục các quốc gia xây dựng và điều phối các “tiêu chuẩn chung”, chia sẻ báo cáo về những sự cố nghiêm trọng, đồng thời hướng tới việc thành lập một thể chế quốc tế có khả năng “đặt ra tiêu chuẩn, cho phép xác minh và triệu tập các quốc gia khi các giới hạn năng lực AI bị vượt qua”.

Trong số các lãnh đạo tham gia ký kết có Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Tổng thống Kenya William Ruto, Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev và Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, cùng đại diện đến từ Nam Phi, Canada, Australia, UAE và Singapore.

Đáng chú ý, Mỹ và Trung Quốc - hai cường quốc dẫn đầu thế giới về AI - đều không tham gia vào tuyên bố này (vốn vẫn đang mở để các nước khác tiếp tục ký duyệt).

Dự kiến, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thảo luận về vấn đề AI trong cuộc gặp tại Nhà Trắng ngày 24/9 tới. Đây là hội nghị thượng đỉnh trực tiếp lần thứ ba của hai nhà lãnh đạo trong vòng chưa đầy một năm.

Một số cường quốc công nghệ khác cũng không nằm trong danh sách ký kết bao gồm Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh và Pháp.

Động thái ngoại giao này diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều tranh luận về vấn đề an toàn AI. Đầu tháng này, Giám đốc điều hành Anthropic, ông Dario Amodei, đã kêu gọi các công ty “giảm tốc độ” phát triển để giảm thiểu rủi ro. Đề xuất này nhanh chóng nhận được sự ủng hộ từ các đối thủ như CEO OpenAI Sam Altman, cùng CEO Tesla và SpaceX Elon Musk.

Lời kêu gọi của giới chuyên gia xuất hiện sau một loạt vụ việc các mô hình AI thực hiện hành vi xâm nhập trái phép. Điển hình là sự cố vào tháng 7 vừa qua, khi mô hình do OpenAI thử nghiệm đã tiến hành tấn công mạng vào công ty khởi nghiệp AI Hugging Face.

Phản hồi về vấn đề này, OpenAI đã đăng tải một bài viết thúc giục Mỹ cần phải dẫn dắt nỗ lực quốc tế trong việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cho AI tiên tiến. Gã khổng lồ công nghệ lập luận rằng Mỹ đang ở vị thế thuận lợi để dẫn đầu nhờ nền tảng kỹ thuật vượt trội và mạng lưới toàn cầu đặc quyền trong các lĩnh vực tài chính, quốc phòng và hệ thống thông tin.

Cùng ngày, Hội đồng khoa học quốc tế độc lập về AI - đơn vị chịu trách nhiệm điều tra vụ tấn công Hugging Face - cũng lên tiếng cảnh báo rằng vụ việc vi phạm an ninh mạng này đã phơi bày sự thiếu sót của các biện pháp bảo vệ và hàng rào an toàn hiện tại đối với AI.