2026 được dự báo là năm nắng nóng kỷ lục

Nắng nóng 2026 có thể lập kỷ lục

Mới đây, các nhà khoa học khí hậu trên thế giới cảnh báo năm 2026 có thể trở thành một trong những năm nắng nóng kỷ lục, trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao và khả năng hiện tượng El Nino quay trở lại vào cuối năm.

Theo ước tính của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), xác suất xuất hiện El Nino trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 năm nay ở mức khoảng 50 – 60% và hiện tượng này có thể tiếp tục kéo dài sau đó. El Nino là một pha nóng trong chu kỳ dao động khí hậu tự nhiên ENSO, thường làm gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu và gây ra nhiều biến động thời tiết.

Ông Nat Johnson, nhà khí tượng học của NOAA, cho biết, trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi, một đợt El Nino điển hình có thể khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tạm thời tăng thêm khoảng 0,1 – 0,2 độ C. Mức tăng này tuy không lớn nhưng đủ để đẩy nhiệt độ toàn cầu lên những ngưỡng kỷ lục mới.

Thực tế những năm gần đây đã cho thấy tác động rõ rệt của hiện tượng này. El Nino gần đây đã góp phần khiến năm 2023 trở thành năm nóng thứ hai trong lịch sử quan trắc, trong khi năm 2024 tiếp tục lập kỷ lục nhiệt độ cao nhất từ trước đến nay.

Đầu năm nay, ông Carlo Buontempo, Giám đốc Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), cũng nhận định năm 2026 hoàn toàn có khả năng tiếp tục thiết lập các kỷ lục nhiệt độ mới nếu El Nino quay trở lại.

Tuy nhiên, nhà khoa học khí hậu Tido Semmler thuộc Cơ quan Khí tượng Quốc gia Ireland cho rằng tác động mạnh của El Nino có thể không diễn ra ngay lập tức. Nếu hiện tượng này hình thành vào nửa cuối năm 2026, hiệu ứng rõ rệt nhất có thể xuất hiện trong năm tiếp theo.

Nắng nóng 2026 có thể lập kỷ lục

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng ngay cả khi El Nino không xuất hiện, xu thế nóng lên toàn cầu do biến đổi khí hậu vẫn có thể khiến năm 2026 nằm trong nhóm những năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Theo các nhà khoa học, El Nino thường xuất hiện theo chu kỳ khoảng 2 – 7 năm và gây ra những thay đổi lớn về khí hậu trên phạm vi toàn cầu. Hiện tượng này thường dẫn tới khô hạn tại Đông Nam Á, Australia, miền Nam châu Phi và miền Bắc Brazil, trong khi làm gia tăng lượng mưa tại vùng Sừng châu Phi, miền Nam nước Mỹ, Peru và Ecuador.

Trái ngược với El Nino là La Nina – pha lạnh của ENSO – khi nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực phía Đông Thái Bình Dương giảm xuống trong khoảng 1 – 3 năm. La Nina thường mang lại nhiều mưa hơn cho một số khu vực như Australia, Đông Nam Á, Ấn Độ và miền Bắc Brazil, nhưng lại gây khô hạn ở nhiều vùng thuộc Nam Mỹ.

Đợt La Nina gần nhất bắt đầu từ tháng 12/2024 nhưng được đánh giá là yếu và tồn tại trong thời gian ngắn. Vì vậy, hiện tượng này không đủ mạnh để ngăn năm 2025 trở thành năm nóng thứ ba trong lịch sử quan trắc khí hậu toàn cầu.

Trong bối cảnh nhiệt độ đại dương đang tăng nhanh, NOAA cũng đã giới thiệu một phương pháp theo dõi mới mang tên Chỉ số Đại dương Nino Tương đối (RONI). Chỉ số này so sánh mức độ ấm hoặc lạnh của vùng Đông và Trung Thái Bình Dương với phần còn lại của khu vực nhiệt đới, qua đó giúp nhận diện El Nino và La Nina rõ ràng hơn theo thời gian thực.

ENSO được xem là một trong những yếu tố quy mô lớn có ảnh hưởng đáng kể đến nền nhiệt mùa hè tại Việt Nam. Khi El Nino xuất hiện, nắng nóng thường xảy ra nhiều hơn, kéo dài và gay gắt hơn. Ngược lại, trong pha La Nina, các đợt nắng nóng thường ít hơn và cường độ cũng không quá khắc nghiệt.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết, ENSO chủ yếu tác động đến xu thế chung của mùa hè, còn từng đợt nắng nóng cụ thể vẫn phụ thuộc vào những hệ thống thời tiết khu vực như áp thấp nóng phía tây hoặc hiệu ứng phơn.

Nắng nóng có xu hướng xuất hiện nhiều, kéo dài và gay gắt hơn

Nắng nóng được dự báo xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn so với năm 2025.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo Thời tiết thuộc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, hiện ENSO đang trong trạng thái La Nina yếu.

Theo số liệu quan trắc tuần cuối tháng 2/2026, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương (NINO3.4) ở mức khoảng -0,6 độ C.

Tuy nhiên, các mô hình dự báo khí hậu cho thấy trong khoảng ba tháng tới, ENSO có khả năng cao (80 – 90%) chuyển dần sang trạng thái trung tính. Xác suất duy trì La Nina trong giai đoạn này chỉ còn khoảng 10 – 20%.

Từ tháng 6 đến tháng 8/2026, ENSO được dự báo vẫn duy trì trạng thái trung tính nhưng có xu hướng nghiêng dần về pha nóng. Xác suất chuyển sang El Nino trong giai đoạn này vào khoảng 35 – 45%.

Đến đầu mùa thu năm 2026, trạng thái trung tính nghiêng nóng sẽ rõ rệt hơn và có khả năng chuyển sang El Nino vào những tháng cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027.

Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, sự chuyển pha này có thể làm gia tăng tính bất định của các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu cũng như khu vực.

Ông Nguyễn Văn Hưởng cho biết, nắng nóng trong năm 2026 có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài hơn và gia tăng cường độ so với trung bình nhiều năm, thậm chí có thể gay gắt hơn so với năm 2025.

Trong tháng 3/2026, nắng nóng dự báo tiếp tục xảy ra trên diện rộng tại khu vực miền Đông Nam Bộ, trong khi Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Sang tháng 4/2026, nắng nóng sẽ gia tăng cường độ và mở rộng sang khu vực Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ. Đồng thời, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng đầu mùa.

Từ cuối tháng 5/2026, nắng nóng có xu hướng mở rộng ra toàn bộ khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ tăng mạnh và đạt đỉnh trong các tháng cao điểm mùa hè từ tháng 6 đến tháng 8.

Đến khoảng tháng 9/2026, nắng nóng sẽ có xu hướng suy giảm dần, song vẫn có khả năng xuất hiện những đợt nắng nóng muộn bất thường.

Khánh Linh (t/h)