24/11 - Ngày để mỗi người cùng thưởng thức và tiếp nối mạch nguồn văn hóa dân tộc

Đây được coi là một dấu mốc mới trong đời sống văn hóa của đất nước, được kỳ vọng sẽ trở thành một ngày hội gần gũi, để văn hóa hiện diện tự nhiên hơn trong đời sống và những giá trị tốt đẹp của dân tộc tiếp tục được lan tỏa, trao truyền qua các thế hệ.

Chuẩn bị cho Ngày Văn hóa Việt Nam đầu tiên

Bộ Nội vụ vừa trình Chính phủ phương án nghỉ Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Theo đề xuất, cán bộ, công chức, viên chức được nghỉ 4 ngày liên tục, từ ngày 21-24/11, trên cơ sở hoán đổi ngày làm việc. Năm 2026 là năm đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam được lấy làm ngày nghỉ, việc bố trí kỳ nghỉ liên tục có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo hiệu ứng lan tỏa xã hội, nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân tham gia các hoạt động văn hóa, gia đình, cộng đồng và các sự kiện hưởng ứng tại địa phương. Dịp nghỉ lễ này góp phần phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và dịch vụ, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tổ chức ngày lễ mới có ý nghĩa chính trị - văn hóa quan trọng, nhu cầu tham gia hoạt động văn hóa của người dân và yêu cầu duy trì ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế - xã hội.

Trình diễn văn hoá Mường tại phố đi bộ Hồ Gươm. Ảnh: Tuấn Anh - TTXVN

Ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, được Bộ Chính trị thống nhất tại Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương. Đồng thời để nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh. Ngày này đã được quy định tại Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định về kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc Đảng, Nhà nước quyết định lựa chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ để có một ngày tôn vinh văn hóa Việt Nam, mà còn nhằm khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Cùng với đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam. Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức, những người làm công tác văn hóa tiếp tục sáng tạo, cống hiến, đồng thời tạo điều kiện để nhân dân được tham gia, sáng tạo với các chủ thể và thụ hưởng các giá trị văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam cho rằng, việc Đảng, Nhà nước lựa chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt đối với văn nghệ sĩ, những người làm công tác văn hóa, văn học nghệ thuật, đồng thời cũng là một món quà tinh thần vô giá dành cho nhân dân.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân, mọi hoạt động văn hóa đều hướng tới con người, vì nhân dân và phục vụ nhân dân. Những thành tựu, giá trị của văn hóa chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành một phần của đời sống, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của mỗi người dân. Ngày 24/11 hằng năm vì thế có thể được xem như một phần thưởng cao quý mà Đảng, Nhà nước dành cho nhân dân. Bởi bên cạnh việc nâng cao đời sống vật chất, mỗi con người, mỗi công dân đều cần được chăm lo, nâng cao đời sống tinh thần. Những giá trị tinh thần ấy được bồi đắp qua văn hóa, văn học nghệ thuật và qua những người đang ngày ngày làm công tác văn hóa…

Hội viên phụ nữ tỉnh Tuyên Quang trình diễn áo dài tại Ngày hội Áo dài và Liên hoan dân vũ. Ảnh: Quang Cường –TTXVN.

Nghệ sĩ Nhân dân Vương Duy Biên, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam chia sẻ, việc lấy ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, đồng thời người dân được nghỉ và hưởng nguyên lương như một ngày lễ, đã tạo nên một điểm nhấn rất đặc biệt trong đời sống xã hội, thể hiện sự tôn vinh đối với văn hóa. Văn hóa từ nhân dân mà ra và cuối cùng cũng phải trở về với nhân dân. Việc người dân có một ngày nghỉ được hưởng nguyên lương để nghỉ ngơi, tiếp cận và trực tiếp hưởng thụ những giá trị văn hóa... chắc chắn người dân rất phấn khởi. Theo Nghệ sĩ Nhân dân Vương Duy Biên, để ngày 24/11 thực sự để lại ấn tượng, cần có những chương trình nghệ thuật chất lượng, những hoạt động văn hóa phong phú, gần gũi để người dân có thể tham gia, thưởng thức… đó mới là điều thiết thực nhất.

Tôn vinh, lan tỏa văn hóa Việt

Nhằm tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật bổ ích, ý nghĩa hưởng ứng Ngày văn hóa Việt Nam, Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã có thư ngỏ gửi các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật; các nhà hát, đoàn nghệ thuật, đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp; các tổ chức, doanh nghiệp, đơn vị tổ chức biểu diễn nghệ thuật; các nghệ sĩ, nhà sáng tạo hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật về việc hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, chủ động xây dựng và tổ chức các chương trình, hoạt động nghệ thuật thiết thực, chất lượng, hấp dẫn, phục vụ đông đảo các tầng lớp nhân dân.

Theo đó, các chương trình nghệ thuật cần được đầu tư nghiêm túc về nội dung và hình thức thể hiện; bảo đảm chất lượng tư tưởng, chất lượng nghệ thuật và hiệu quả xã hội; tập trung ca ngợi Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, quê hương, đất nước và con người Việt Nam; tôn vinh những thành tựu trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc; khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, khát vọng phát triển; tôn vinh bản sắc và các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp; bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", tinh thần đoàn kết, nhân ái, trách nhiệm cộng đồng và lối sống văn hóa, văn minh.

Tái hiện hào khí nhà Trần bằng công nghệ trình diễn hiện đại. Trong ảnh: Trang phục tại chương trình thể hiện sự dầy công nghiên cứu của các chuyên gia. Ảnh: Đức Phương - TTXVN

Ngoài ra, Cục Nghệ thuật biểu diễn cũng khuyến khích các địa phương, đơn vị và nghệ sĩ chủ động lựa chọn hình thức hưởng ứng đa dạng, thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế và có dấu ấn riêng. Các hoạt động có thể tổ chức biểu diễn tại nhà hát, không gian công cộng, trường học, khu công nghiệp, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; tăng cường các chương trình miễn phí, phục vụ cộng đồng và các nhóm công chúng đặc thù. Đồng thời, kết hợp biểu diễn trực tiếp với truyền hình, phát thanh và nền tảng số; phát huy nghệ thuật dân gian, truyền thống, khuyến khích sáng tạo mới mang bản sắc Việt Nam; tăng cường giao lưu, kết nối nghệ sĩ với công chúng, để nhân dân thực sự được tham gia và thụ hưởng văn hóa.

Theo Cục Nghệ thuật biểu diễn, việc tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp để nhân dân được tham gia, sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa; động viên đội ngũ văn nghệ sĩ, những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật phát huy tài năng, trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Đồng thời, để Ngày Văn hóa Việt Nam không chỉ là một ngày kỷ niệm, mà thực sự trở thành ngày hội của nhân dân, của văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo; là dịp để những giá trị tốt đẹp của dân tộc được tôn vinh, lan tỏa và tiếp tục bồi đắp trong đời sống xã hội.

Trình diễn nghệ thuật hát Xẩm tại không gian Tết xưa. Ảnh: Đức Phương – TTXVN

Tại nhiều địa phương trên cả nước, kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam cũng được triển khai cụ thể ở từng địa phương, từng địa bàn.

Thành phố Hà Nội cũng đã ban hành kế hoạch triển khai "Ngày Văn hóa Việt Nam" trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030 với quan điểm xuyên suốt, lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực phát triển; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, hiện đại; chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, sáng tạo, kỷ cương trong gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng và trên không gian mạng.

Thành phố Hà Nội xác định, lấy Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 làm điểm nhấn hằng năm để hội tụ, tôn vinh, lan tỏa những thành tựu, giá trị, mô hình, sản phẩm, không gian và sáng kiến văn hóa tiêu biểu của Thủ đô; làm nổi bật các giá trị "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo", hướng tới xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc"; đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế văn hóa, từng bước chuyển hóa các giá trị văn hóa Hà Nội thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Quảng Ninh, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch, tỉnh sẽ tổ chức các hoạt động tuyên truyền, triển lãm, trưng bày tư liệu, sáng tác, trình diễn nghệ thuật, hoạt động văn hóa đối ngoại; phát triển các tuyến du lịch trải nghiệm tại không gian di sản, làng nghề và cộng đồng bản địa. Các hoạt động cũng được định hướng đến cơ sở, khu dân cư, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận và thụ hưởng văn hóa của người dân.

Nghệ nhân ướp trà sen Lê Thị Hiền (giữa) cùng các con thực hiện các công đoạn ướp sen truyền thống. Ảnh: Khánh Hoà - TTXVN

Tại nhiều địa phương khác, các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam được xây dựng theo hướng kết hợp giữa di sản, nghệ thuật, sách, ẩm thực, làng nghề, không gian sáng tạo và công nghệ. Kế hoạch tổ chức trên phạm vi cả nước cũng khuyến khích các địa phương mở rộng hoạt động tại quảng trường, phố đi bộ, công viên, khu dân cư; tổ chức trình diễn nghệ thuật dân gian, trò chơi dân gian, trải nghiệm nghề thủ công, liên hoan ẩm thực, chiếu phim ngoài trời, không gian đọc sách và ngày hội văn hóa cộng đồng…

Nhìn từ việc triển khai tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, các chuyên gia văn hóa cho rằng, điều đáng mừng nhất không phải là từ nay Việt Nam có thêm một ngày kỷ niệm, mà là lần đầu tiên, một Ngày Văn hóa Việt Nam được thiết kế với tầm nhìn dài hạn, có chiến lược, có kế hoạch triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, gắn với những mục tiêu rất cụ thể và thiết thực.

Theo các chuyên gia, nếu được tổ chức đúng tinh thần, Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ không chỉ là một ngày để "nhớ về văn hóa", mà là dịp để mỗi người sống cùng văn hóa và tự hào hơn về những giá trị cha ông để lại.