3 bài thuốc từ lá dâu tốt cho người bệnh tiểu đường

1. Tác dụng của lá dâu

Lá dâu là loại dược liệu có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Khoa học hiện đại đã chứng minh lá dâu tằm mang lại nhiều lợi ích sức khỏe do chứa nhiều hợp chất hóa học quan trọng như flavonoid (quercetin, rutin), alkaloid (1-Deoxynojirimycin - DNJ), polyphenol, axit amin, vitamin C, caroten, đường, chất xơ, và khoáng chất như canxi, kali, magie… Nhờ các hợp chất quan trọng này, lá dâu có các tác dụng như:

Giúp kiểm soát đường huyết và hỗ trợ điều trị tiểu đường.
Bảo vệ tim mạch.
Hạ mỡ máu, ngăn tích tụ mỡ, hỗ trợ giảm cân.
Chống viêm và chống oxy hóa.
Cải thiện giấc ngủ và bảo vệ não bộ.

Theo Đông y, lá dâu (tang diệp) là vị thuốc có vị đắng, ngọt, tính mát đi vào kinh phế và can. Lá dâu có tác dụng sơ tán phong nhiệt, thanh phế chỉ khái, thanh can minh mục, lương huyết, thường được Đông y ứng dụng trong điều trị các trường hợp:

Cảm mạo phong nhiệt, ho sốt.
Các bệnh về mắt, mắt đỏ, sưng đau, chảy nước mắt, nhìn mờ do can nhiệt.
Mồ hôi trộm.
Tăng huyết áp, mất ngủ.

Lá dâu cho vị thuốc tang diệp có nhiều tác dụng với người bệnh tiểu đường.

2. Lá dâu giúp kiểm soát đường huyết và hỗ trợ điều trị tiểu đường

Đây có thể nói là tác dụng "vàng" của lá dâu, được giới khoa học công nhận rộng rãi nhất. Lá dâu được chứng minh có thể ức chế hấp thụ đường nhờ hoạt chất DNJ (1-deoxynojirimycin) cấu trúc tương tự như glucose, nó "đánh lừa" và ức chế enzyme alpha-glucosidase tại ruột, làm chậm quá trình phân hủy tinh bột thành đường đơn, từ đó ngăn chặn tình trạng đường huyết tăng đột ngột sau bữa ăn.

Bên cạnh đó, lá dâu cũng giúp cải thiện độ nhạy Insulin, chiết xuất lá dâu giúp tế bào sử dụng insulin hiệu quả hơn, hỗ trợ đắc lực cho người bệnh tiểu đường type 2.

Đông y không có bệnh danh đái tháo đường, nhưng những biểu hiện của bệnh này thường tương đương với chứng "tiêu khát" trong Đông y. Tiêu khát chủ yếu do âm hư, nội nhiệt làm tân dịch hao tổn, khiến người bệnh sẽ có các biểu hiện khát nước nhiều (thượng tiêu khát), ăn nhiều mà vẫn gầy (trung tiêu khát), đi tiểu nhiều (hạ tiêu khát).

Lá dâu có thể điều trị chứng tiêu khát thông qua các cơ chế:

Thanh phế, sinh tân - giải quyết thượng tiêu khát: Phế là nguồn của thủy (phế kim sinh thận thủy). Khi Phế bị nhiệt, tân dịch bị thiêu đốt gây ra khát. Lá dâu có vị ngọt, tính hàn, quy kinh phế, giúp làm mát phế, từ đó giúp sinh ra tân dịch, làm giảm triệu chứng khát nước và khô miệng của người tiểu đường.

Bình can thanh nhiệt - giúp ổn định trung tiêu khát: Người bệnh tiểu đường ngày nay thường có tình trạng can hỏa vượng, làm ảnh hưởng đến công năng tỳ vị, khiến quá trình vận hóa đồ ăn bị rối loạn.

Lá dâu giúp tả hỏa ở Gan, làm dịu sự uất kết, qua đó giúp tỳ vị mới có thể vận hóa tốt, cải thiện tình trạng ăn nhiều nhưng vẫn gầy.

3. Một số cách dùng lá dâu tốt cho người tiểu đường

3.1 Lá dâu phối hợp cùng mướp đắng

Cách thực hiện: Dùng lá dâu khô 15g (hoặc 30g lá tươi), mướp đắng khô 10g; rửa sạch, cho vào ấm cùng 500ml nước; đun sôi rồi hạ nhỏ lửa trong 15 phút; chia uống thay trà trong ngày, tốt nhất là sau bữa ăn 30 phút.

Mướp đắng hay còn gọi là khổ qua có vị đắng tính hàn, chuyên thanh tâm hạ hỏa và giải độc. Khi kết hợp với lá dâu, bộ đôi này tạo ra tác động kép vừa ngăn chặn đường từ thực phẩm (lá dâu), vừa thúc đẩy cơ thể tiêu thụ đường (mướp đắng), giúp thanh nhiệt tại tỳ vị, ổn định đường huyết tức thời.

3.2 Trà lá dâu sương

Cách thực hiện: Lá dâu thu hoạch sau mùa sương muối, phơi khô, sao vàng hạ thổ, tán thành bột mịn hoặc dùng lá khô hãm trà. Mỗi ngày dùng 10 - 15g bột hòa với nước ấm; cũng có thể hòa cùng nước cháo loãng để uống giúp bảo vệ dạ dày và dẫn thuốc tốt hơn.

Lá dâu sương là những lá dâu thu hoạch sau mùa sương muối được coi là có dược tính "thu liễm" mạnh nhất, giúp giữ lại tinh chất cho cơ thể tốt hơn, do đó có tác dụng tốt hơn lá dâu thông thường, giúp thu liễm tinh khí, dưỡng huyết, ổn định đường huyết.

Trà lá dâu giúp thu liễm tinh khí, dưỡng huyết, ổn định đường huyết.

3.3 Lá dâu phối hợp với huyền sâm và thiên môn đông

Cách thực hiện: Dùng lá dâu 12g, huyền sâm 12g, thiên môn đông 12g; cho các vị thuốc vào ấm với 3 bát nước, sắc còn 1 bát; tiếp tục sắc lần hai với 2 bát nước lấy nửa bát rồi hòa hai nước lại với nhau, chia uống 2 lần trong ngày (sáng và chiều).

Huyền sâm và thiên môn có tác dụng tư âm, hỗ trợ lá dâu đi sâu vào phần âm bị hư tổn, tưới nhuận lại phế và thận, sinh tân dịch, giúp chấm dứt cơn khát và tình trạng nóng bừng trong người.

BS. Nguyễn Huy Hoàng