3 chính sách liên quan tới ô tô áp dụng năm 2026 và điều tài xế cần lưu ý

Bước sang năm 2026, người dùng ô tô cần đặc biệt chú ý ba thay đổi lớn liên quan trực tiếp đến chi phí mua xe, an toàn khi chở trẻ em và hoạt động thuê - cho thuê xe tự lái. Các quy định này có mốc hiệu lực khác nhau nhưng đều tác động rộng, dễ "vướng" nếu vẫn giữ thói quen cũ.

Đáng chú ý, có chính sách mở ra dư địa giảm chi phí sở hữu xe, trong khi một số quy định khác đặt ra yêu cầu tuân thủ chặt hơn với mức phạt tăng mạnh.

Giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô hybrid

Từ 1/1/2026, chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) có điểm mới đáng chú ý với nhóm xe hybrid. Theo quy định, ô tô chạy bằng xăng kết hợp năng lượng điện thuộc diện áp dụng sẽ được tính thuế suất TTĐB bằng 70% so với mức thuế suất của xe cùng loại.

Xe hybrid được áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt bằng 70% mức thuế của xe cùng loại từ ngày 1/1/2026. Ảnh: Minh Quân.

Với người mua xe, điều này có thể tạo ra khác biệt đáng kể trong thành phần thuế, đặc biệt ở những phân khúc chịu thuế TTĐB cao. Tuy nhiên, tác động đến giá bán thực tế còn phụ thuộc chiến lược của hãng, tồn kho, chi phí linh kiện và nhiều yếu tố thị trường khác. Vì vậy, ưu đãi thuế không đồng nghĩa giá xe chắc chắn giảm tương ứng.

Điểm người tiêu dùng cần lưu ý là khái niệm "hybrid" trong quảng cáo có thể khác cách xác định theo quy định chi tiết. Khi lựa chọn xe trong năm 2026, khách hàng nên yêu cầu đại lý hoặc hãng xe cung cấp thông tin rõ ràng về cấu hình truyền động.

Đồng thời, cần xác nhận mẫu xe có thuộc nhóm được áp dụng mức 70% hay không để tránh nhầm lẫn giữa các biến thể (mild hybrid, hybrid, plug-in hybrid…) tùy cách phân loại trong văn bản hướng dẫn.

Tăng mức xử phạt với vi phạm trong hoạt động thuê và thuê xe tự lái

Từ 1/3/2026, Nghị định 336/2025/NĐ-CP có hiệu lực, trong đó Điều 15 quy định nhiều mức xử phạt mới đối với vi phạm trong dịch vụ cho thuê phương tiện để tự lái. Đây là nhóm quy định tác động trực tiếp đến cả bên kinh doanh cho thuê xe và người dân có nhu cầu thuê xe.

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu phải có hợp đồng thuê xe tự lái. Trường hợp cho thuê mà không ký hợp đồng có thể bị xử phạt 8-10 triệu đồng với cá nhân và 16-20 triệu đồng với tổ chức, khiến thói quen thuê "miệng" hoặc làm giấy tờ qua loa trở thành rủi ro rõ rệt.

Hoạt động thuê, cho thuê xe tự lái được siết chặt hơn, các vi phạm về hợp đồng và điều kiện người thuê sẽ bị xử phạt nặng. Ảnh: Thượng Tâm.

Bên cạnh đó, các hành vi làm sai bản chất "tự lái" cũng bị tăng chế tài. Những trường hợp như bố trí lái xe cho người thuê, hoặc tổ chức hoạt động không đúng hình thức dịch vụ, có thể bị phạt 10-15 triệu đồng với cá nhân và 20-30 triệu đồng với tổ chức.

Đáng chú ý nhất là nhóm vi phạm liên quan điều kiện của người thuê. Nếu giao xe cho người không có giấy phép lái xe phù hợp hoặc giấy phép không còn đáp ứng điều kiện theo quy định, mức phạt có thể lên tới 28-30 triệu đồng với cá nhân và 56-60 triệu đồng với tổ chức, tạo áp lực buộc các cơ sở cho thuê phải kiểm tra giấy tờ chặt chẽ hơn trước khi bàn giao xe.

Chở trẻ em trên ô tô bắt buộc có thiết bị an toàn

Từ 1/7/2026, quy định về bảo vệ trẻ em khi đi ô tô sẽ được áp dụng chặt chẽ hơn, tác động trực tiếp tới nhiều gia đình có con nhỏ. Nội dung này được quy định tại khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Thời điểm hiệu lực được xác định theo khoản 2 Điều 88 của luật và nội dung sửa đổi liên quan tại điểm a khoản 20 Điều 7 Luật số 118/2025/QH15.

Theo đó, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m, người lái xe phải bảo đảm yêu cầu an toàn. Người lái không được bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.

Trẻ nhỏ được đặt đúng tư thế trên ghế an toàn chuyên dụng ở hàng ghế sau, giúp giảm rủi ro chấn thương khi di chuyển bằng ô tô. Ảnh: Loop.

Đồng thời, người điều khiển phương tiện có trách nhiệm trang bị và hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị an toàn phù hợp. Quy định này không áp dụng đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách.

Về chế tài, trường hợp vi phạm các yêu cầu nêu trên có thể bị xử phạt 800.000-1.000.000 đồng theo điểm m khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Mức phạt không quá lớn nhưng nguy cơ vi phạm lại cao vì nhiều phụ huynh vẫn giữ thói quen để trẻ ngồi ghế trước cho tiện quan sát hoặc chỉ đi quãng đường ngắn.

Ngoài yếu tố xử phạt, quy định này hướng tới giảm rủi ro chấn thương cho trẻ khi xảy ra va chạm. Vì vậy, các gia đình có trẻ nhỏ nên sớm điều chỉnh thói quen, bố trí trẻ ngồi hàng ghế sau và sử dụng đúng thiết bị an toàn phù hợp ngay từ bây giờ.

Thượng Tâm