3 nhóm tội phạm được đề xuất thu hồi tài sản không qua kết tội
Dự thảo Nghị quyết đề xuất thí điểm thu hồi tài sản không qua kết tội đối với 3 nhóm tội phạm.
Sáng 23/9, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.
Toàn cảnh Phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội
3 nhóm tội phạm áp dụng thí điểm
Trình bày Tờ trình, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến nhấn mạnh sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, thực hiện các cam kết quốc tế, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản và đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Dự thảo Nghị quyết gồm 3 chương, 24 điều, quy định cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua thủ tục kết tội. Cơ chế này được áp dụng đối với các vụ án hình sự về tội rửa tiền; các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến. Ảnh: Media Quốc hội
Theo dự thảo, cơ chế được áp dụng trong trường hợp việc truy cứu trách nhiệm hình sự không thể thực hiện hoặc không thể tiếp tục thực hiện theo các căn cứ pháp luật. Viện kiểm sát là cơ quan có thẩm quyền khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự về thu hồi và xử lý tài sản không qua thủ tục kết tội.
Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra nhất trí sự cần thiết xây dựng Nghị quyết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, đặc biệt là Kết luận số 19-KL/TW ngày 2/4/2026 của Bộ Chính trị về Đề án “Cơ chế thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội, bảo đảm phù hợp với thực tiễn của Việt Nam”.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu. Ảnh: Media Quốc hội
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành 3 nhóm tội phạm được áp dụng thí điểm, gồm tội rửa tiền; các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ một số nội dung. Trong đó, đa số ý kiến đề nghị cân nhắc thuật ngữ “bằng chứng hợp lý”, cho rằng nên sử dụng thuật ngữ “chứng cứ” để thống nhất với các luật về tố tụng tư pháp. UBPLTP cũng đề nghị làm rõ việc dự thảo loại trừ trường hợp pháp nhân thương mại phạm tội, bởi trong nhóm tội phạm về kinh tế có thể có pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự và tài sản liên quan đến tội phạm cần được thu hồi cho Nhà nước.
Hồ sơ đủ điều kiện trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2
Qua thảo luận, UBTVQH cơ bản nhất trí với Tờ trình của VKSNDTC và Báo cáo thẩm tra của UBPLTP, đồng thời khẳng định sự cần thiết ban hành Nghị quyết để thể chế hóa Kết luận số 19-KL/TW của Bộ Chính trị.
UBTVQH nhất trí Hồ sơ dự án Nghị quyết đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026. Thời gian thực hiện thí điểm là 2 năm, từ ngày 1/3/2027.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định. Ảnh: Media Quốc hội
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị VKSNDTC tiếp thu tối đa ý kiến của UBTVQH, Tòa án nhân dân tối cao, UBPLTP, Hội đồng Dân tộc và các cơ quan liên quan; tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, bổ sung các lập luận, thuyết minh để làm rõ những nội dung cần thiết, bảo đảm bám sát và thể chế hóa đầy đủ Kết luận số 19-KL/TW.
UBTVQH đề nghị VKSNDTC chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết, gửi đến đại biểu Quốc hội theo đúng quy định. Trên cơ sở hồ sơ hoàn chỉnh, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp sẽ hoàn thiện Báo cáo thẩm tra trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.