4 cuộc bầu cử then chốt năm 2026: Phép thử đối với nền dân chủ toàn cầu

1. Mỹ: Bầu cử giữa nhiệm kỳ và bài kiểm tra quyền lực của Tổng thống Donald Trump

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ, dự kiến diễn ra ngày 3/11/2026, sẽ quyết định 435 ghế Hạ viện và một phần ba trong số 100 ghế Thượng viện.

Lịch sử cho thấy, đảng đang kiểm soát Nhà Trắng thường suy giảm vị thế trong các kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Điều này khiến cuộc bầu cử năm 2026 trở thành phép thử không nhỏ đối với Tổng thống Donald Trump. Các cuộc thăm dò hiện nay cho thấy, đảng Cộng hòa có nguy cơ mất quyền kiểm soát Hạ viện, đồng thời đa số tại Thượng viện có thể bị thu hẹp xuống còn hai hoặc ba ghế.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ dự kiến diễn ra ngày 3/11/2026 sẽ là bài kiểm tra quyền lực của Tổng thống Donald Trump. Ảnh: Financial Times

Trong thời gian qua, ông Trump đã "tận dụng" một Quốc hội tương đối thuận lợi để thúc đẩy chương trình nghị sự của mình, bao gồm việc thông qua các dự luật quan trọng, phê chuẩn các đề cử thẩm phán và hạn chế sự giám sát đối với nhánh hành pháp.

Tuy nhiên, nếu đảng Cộng hòa đánh mất quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội, khả năng bế tắc lập pháp là điều khó tránh khỏi. Kinh nghiệm từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump cho thấy, một Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát có thể tạo ra nhiều sức ép đáng kể đối với Tổng thống.

Quan trọng hơn, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 được xem là phép thử đối với nền dân chủ Mỹ. Trong bối cảnh những lo ngại kéo dài về tính toàn vẹn của bầu cử và xu hướng suy giảm dân chủ, kết quả cuộc bầu cử sẽ cho thấy liệu các nghị sĩ Dân chủ có đủ vị thế trong Quốc hội để tăng cường vai trò giám sát và buộc tổng thống phải chịu trách nhiệm hay không.

2. Brazil: Liệu có thể khép lại chu kỳ bất ổn?

Brazil sẽ tổ chức tổng tuyển cử vào ngày 4/10/2026 để bầu Tổng thống, Quốc hội, cùng các thống đốc và nghị viện bang. Tổng thống đương nhiệm Luiz Inácio Lula da Silva, 79 tuổi, đang tìm kiếm nhiệm kỳ thứ tư - điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử chính trị nước này.

Tổng thống đương nhiệm Luiz Inácio Lula da Silva và ông Flávio Bolsonaro - con trai của cựu Tổng thống tuyên bố tranh cử. Ảnh: O Globo

Sự nghiệp của ông Lula gắn liền với nhiều thăng trầm, từ án tù vì tham nhũng năm 2017, đến việc được minh oan và trở lại nắm quyền sau chiến thắng sít sao trước Jair Bolsonaro. Nhiệm kỳ thứ ba của ông khởi đầu trong bất ổn, với vụ đảo chính bất thành đầu năm 2023, sau đó dẫn đến việc ông Bolsonaro bị kết án tù dài hạn.

Dù vậy, mức độ ủng hộ dành cho ông Lula hiện ở mức chia rẽ, khi các cuộc thăm dò cho thấy đánh giá của cử tri gần như cân bằng giữa tích cực và tiêu cực. Việc ông Flávio Bolsonaro - con trai của cựu Tổng thống tuyên bố tranh cử đặt ra câu hỏi liệu phong trào Bolsonarismo có thể tiếp tục tồn tại dưới một gương mặt lãnh đạo mới hay không.

Cuộc bầu cử này vì thế không chỉ quyết định tương lai chính trị của Brazil mà còn là thước đo khả năng vượt qua phân cực và bảo vệ nền dân chủ của quốc gia Nam Mỹ này.

3. Bangladesh: Cơ hội lớn cho thế hệ Gen Z

Cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra vào tháng 2/2026 tại Bangladesh được xem là cơ hội hiếm hoi trong hơn 15 năm để cử tri tham gia một cuộc bỏ phiếu mang tính cạnh tranh thực sự. Đối với giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Z - lực lượng đóng vai trò quan trọng trong phong trào lật đổ Chính phủ của Thủ tướng Sheikh Hasina năm 2024 được xem là thời khắc mang ý nghĩa bước ngoặt.

Sau các cuộc biểu tình của sinh viên, một chính phủ lâm thời do ông Muhammad Yunus, chủ nhân giải Nobel Hòa bình đứng đầu đã được thành lập với nhiệm vụ khôi phục các thể chế dân chủ bị suy yếu. Trong hơn một năm qua, chính quyền này tập trung tái lập tính độc lập của tư pháp, ủy ban bầu cử và truyền thông.

Cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra vào tháng 2/2026 được xem là thời khắc mang ý nghĩa bước ngoặt cho thế hệ Gen Z tại Bangladesh. Ảnh: Reuters

Các nhà hoạt động trẻ hiện đang tìm cách tham gia chính trường thông qua Đảng Công dân Quốc gia (NCP), dù vẫn thận trọng trước những cải cách chưa được bảo đảm đầy đủ về mặt pháp lý. Sự trỗi dậy của họ phản ánh một chuyển biến chính trị từ cơ sở, trong bối cảnh gần 40% dân số Bangladesh dưới 18 tuổi.

Kết quả bầu cử không chỉ ảnh hưởng đến tương lai trong nước, mà còn tác động tới các chuẩn mực dân chủ và sự ổn định khu vực Nam Á.

4. Québec: Tranh luận cũ về độc lập, bối cảnh mới

Tổng tuyển cử tại Quebec dự kiến diễn ra ngày 5/10/2026, tiếp tục đặt ra câu hỏi cốt lõi về bản sắc và vị thế của tỉnh bang này trong Liên bang Canada. Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi chính quyền đương nhiệm ban hành nhiều đạo luật gây tranh cãi, bao gồm các quy định bắt buộc sử dụng tiếng Pháp và việc mở rộng nguyên tắc thế tục của nhà nước.

Những vấn đề này được dự báo sẽ trở thành trọng tâm của chiến dịch tranh cử, đồng thời làm dấy lên các tranh luận mang tính then chốt xoay quanh vấn đề chủ quyền của Québec.

Cuộc bầu cử năm 2026 được đánh giá sẽ là cuộc cạnh tranh quyết liệt nhằm giành sự ủng hộ của cử tri nói tiếng Pháp, với tâm điểm là cuộc đối đầu giữa liên minh trung hữu cầm quyền Coalition Avenir Québec, Đảng Tự do Quebec và đảng Parti Québécois (PQ) đang gia tăng ảnh hưởng.

Tổng tuyển cử tại Quebec dự kiến diễn ra ngày 5/10/2026. Ảnh: Radio-Canada

Đảng Parti Québécois (PQ) hiện đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò dư luận đã công khai cam kết sẽ tổ chức cuộc trưng cầu dân ý độc lập lần thứ ba.

Dù mức độ ủng hộ đối với độc lập Quebec có thể chưa đạt đa số, một nhiệm kỳ với sự ủng hộ mạnh mẽ dành cho PQ nhiều khả năng sẽ làm sống lại các tranh luận về chủ quyền. Kịch bản này có thể kéo theo những căng thẳng hiến pháp đáng kể trong Canada và thậm chí định hình hướng đi tương lai của quốc gia

Như Ý