5 năm và 8.500 USD

Khả thi!

Dữ liệu tính toán từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy, trong năm 2025, GDP bình quân đầu người của Việt Nam ở mức 4.740 USD, đứng thứ 6 trong khu vực Đông Nam Á. Như vậy, trong khoảng thời gian 5 năm, con số mục tiêu sẽ tăng gần 1,8 lần so với hiện tại.

IMF cũng ước tính, vào năm 2030, GDP bình quân đầu người Việt Nam đạt 6.320 USD. Có thể thấy, giữa mục tiêu đặt ra với tính toán từ IMF đang có độ vênh lên hơn 2.000 USD.

Liệu con số GDP bình quân đầu người 8.500 USD vào năm 2030 có khả thi với Việt Nam?

“Khả thi!”, PGS.TS Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị thế giới trả lời câu hỏi mà VietNamNet nêu ra ở trên. “Tuy nhiên, đây là con số thách thức. Chính phủ sẽ cần nhiều nỗ lực để đạt được”, ông nói thêm.

Nhìn vào số liệu từ IMF có thể thấy, Singapore đang áp đảo các nước trong khu vực khi GDP bình quân đầu người của quốc gia này sắp chạm ngưỡng 100.000 USD, thuộc hàng top trên thế giới và đạt hơn 114.000 USD vào năm 2030.

Trong khi đó, Việt Nam, Indonesia và Philippines nằm ở nhóm giữa với con số dao động từ 6.000 - 7.000 USD vào năm 2030, chỉ bằng 1/15 lần so với Singapore.

Khi nói về sự đổi thay ngoạn mục của đảo quốc sư tử và đưa ra bài học để Việt Nam soi chiếu, ông Lược kể lại câu chuyện của hơn 30 năm trước.

Ảnh: Nam Khánh

Năm 1993, ông là thành viên trong Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Thời điểm đó, Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu (đã nghỉ hưu), được mời sang Việt Nam để làm cố vấn cho Tổ.

Trong khoảng 2 - 3 tuần ông Lý Quang Diệu làm việc tại Việt Nam, các thành viên trong Tổ Tư vấn dành nhiều thời gian để đặt câu hỏi về công thức phát triển của Singapore.

Ông Lược nhớ nhất 2 yếu tố được cố Thủ tướng Singapore chia sẻ.

Thứ nhất là cách dùng người. Singapore sẵn sàng chào đón cả nhân tài ngoại vào bộ máy nhà nước. Từng có thời điểm, nội các dưới thời ông Lý Quang Diệu chỉ có duy nhất 2 thành viên bản địa. Người đứng đầu các bộ còn lại là nhân tài nước ngoài được thuê để điều hành đất nước.

Ngoài ra, tất cả các bộ trưởng đều được trả mức lương đặc biệt hậu hĩnh, thuộc hàng cao nhất thế giới. Với việc trả lương cao, mục tiêu của lãnh đạo Chính phủ là thu hút nhân tài đóng góp cho quản trị quốc gia và giảm tiêu cực từ khu vực công.

Thứ hai là thể chế. Singapore chọn hệ thống luật pháp từ nước Anh - được đánh giá là tốt nhất thế giới lúc bấy giờ. Tức là, Singapore nhập khẩu gần như toàn bộ thể chế Anh - đất nước có nền công nghiệp hàng đầu thế giới.

“Nhờ những chính sách tiêu biểu trên, Singapore là nước đầu tiên ở châu Á vượt qua bẫy thu nhập trung bình”, ông Lược nói và khẳng định, kinh tế Việt Nam hoàn toàn có thể tăng trưởng bứt phá. Muốn làm được điều này, thể chế và con người thực thi chính sách là đặc biệt quan trọng.

Kích hoạt những động lực mới

Trong nhiều năm, Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng GDP 6 - 7% dựa trên xuất khẩu, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và tiêu dùng. Tuy nhiên, đất nước đang tiến gần giới hạn của mô hình sản xuất thâm dụng lao động. Mô hình hiện tại không đủ để đạt được các mục tiêu đặt ra cho năm 2030.

Do đó, theo TS Adeel Ahmed, giảng viên Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, Việt Nam cần chuyển dịch sang các ngành có năng suất cao hơn, đầu tư vào nguồn nhân lực, hiện đại hóa hạ tầng và nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị.

Việc vượt qua mô hình dựa trên lao động giá rẻ đòi hỏi chuyển dịch sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như điện tử hay dịch vụ số. Bằng cách đẩy mạnh hội nhập quốc tế, Việt Nam cũng có thể gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng và duy trì quỹ đạo tăng trưởng bền vững.

Ảnh: Nam Khánh

Dẫu vậy, Trung Quốc từng đưa ra lo ngại về nguy cơ “chưa giàu đã già” và Việt Nam cũng đang đối mặt thách thức tương tự khi dân số già hóa nhanh với tỷ suất sinh thấp, tuổi thọ tăng và lực lượng lao động dự kiến đạt đỉnh trong tương lai không xa.

Quỹ dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam dự báo, đến năm 2036, Việt Nam bước vào thời kỳ dân số già, chuyển từ xã hội “già hóa” sang xã hội “già”.

TS Adeel Ahmed cho rằng, dân số già hóa có thể làm giảm nguồn cung lao động, tạo áp lực lớn lên ngân sách và suy giảm sức bật kinh tế. Nếu năng suất không tăng đủ mạnh, Việt Nam có nguy cơ mắc kẹt ở mức thu nhập trung bình với lực lượng lao động thu hẹp. Rủi ro này có thể được giảm thiểu bằng tăng trưởng dựa trên năng suất, được hỗ trợ bởi công nghệ, lực lượng lao động có kỹ năng cao hơn và sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs).

Do đó, để đạt mục tiêu đưa GDP bình quân đầu người của Việt Nam lên 8.500 USD vào năm 2030, Chính phủ cần giải quyết các thách thức mang tính cấu trúc, đồng thời chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động sang mô hình dựa trên năng suất. Trọng tâm hàng đầu là nâng cao năng suất và công nghệ.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh cho rằng: Việt Nam cần có chiến lược kinh tế đi sâu vào các lĩnh vực chuyên môn thay vì mở rộng. Làm tập trung chứ không nên dàn trải.

Ví dụ, Hàn Quốc vốn nổi tiếng với các mặt hàng điện tử tiêu dùng. Đài Loan (Trung Quốc) nổi tiếng với bán dẫn và trà sữa. Việt Nam sẽ cần định vị quốc gia gắn với một ngành, từ đó, dồn lực đầu tư nhằm đi tắt đón đầu và bứt phá. Công nghệ lượng tử là một hướng đi mới, tiềm năng.

“Sự thành công từ mô hình chaebol của Hàn Quốc là một dẫn chứng. Việt Nam đã có Nghị quyết 68 với định hướng phát triển kinh tế tư nhân. Việc cần làm là tạo ra các tập đoàn kinh tế tư nhân đủ mạnh, đi đầu trong một ngành công nghiệp và đóng vai trò đầu tàu, dẫn dắt các doanh nghiệp còn lại trong nước”, ông Huân chia sẻ.

Trần Chung